काव्यरसांचो भरपूर आनंद दिवपी लिनो दौरादोच्यो कविता

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

तो आपल्या परदेसांतल्या विचारांचेरूय उजवाड घालता, गोंयचें सपन सपनेता आनी जिवितांतल्या अणभवांक ‘आदेवस’ करतना पावसाक हुस्केता

कविता हो साहित्याचो भोव पोरणो प्रकार. ताका पद्यरूप म्हूण पळेतात. कविता म्हणल्यार कितें, असो जर प्रस्न केल्यार आमकां रोखडीच जाप मेळटा, कविता म्हणल्यार साहित्यांतलो एक कलाप्रकार, जो भाशेंतलें सौंदर्यपूर्ण, लयबद्ध आनी रागात्मक गुणांचो उपेग करून खोल भावना, जिवंत प्रतिमा वा गुंतागुंतीच्या तात्विक सत्यांक व्यक्त करता. कवी दिसपट्ट्या, सरळ उलोवपाच्या पलतडी वता, खंयच्याय मानक गद्याचें संवाद सादपा खातीर तो रूपक, मिटर आनी रचणुकेचेर चड भर दिता. कविता हें उतर ग्रीक भाशेंतल्या ‘पोयेयन’ उतरांतल्यान आयलां जाचो सादो अर्थ आसा ‘करूंक’. ग्रीक भाशेंत ‘पोइयो’ म्हणल्यार ‘हांव करतां’ वा ‘हांव निर्माण करतां.’ कविता एक कवी करता. तिका ओळी आनी छंद, लय आनी वृत्त (मीटर), आलंकारिक भास, ध्वनी-तत्व आसता. हे खातीर कविता कोणाकूय भावता. आयज आमच्या हाताक लागलें आमुरपिके पिरायेर पाविल्ल्या लिनो बाब दौरादाचें ‘सुंदऱ्याचो बेज पावसाचे राती’ हें कवितां पुस्तक. तांतूंत 101 कविता आसात. तें क्रिस्टल- लव प्रकाशनान उजवाडायलां आनी ताका दाल्गादो कोंकणी अकादेमीन अर्थीक पालव दिला. ताका 116 पानां आसात आनी ताचें मोल 100 रुपया आसा. तें ऍड्स प्रिंटर्सान छापलां. कव्हराचे फाटले वटेन बरोवप्याची वळख वाचूंक मेळटा.
पुस्तकाचो गाभो
‘सुंदऱ्याचो बेज पावसाचे राती’ ह्या पुस्तकांत आस्पाविल्ल्या चडशा कवितांनी लिनो बाबाचे अणभव गुंथिल्ले जाणवतात. ताच्या खूब कवितांनी वेगवेगळे तरेन नव्या संवसाराची परिभाशा मांडिल्ली वाचूंक मेळटा. ‘आमी परकी जाल्यात’, ‘निकाल’, ‘पाप’, ‘आयली हांसून, गेली रडून, ‘लजता कित्याक?’, ‘चॅट’, ‘फेसबूक’, ‘रागार’, ‘हॅलो अंकल’, ‘सुंदऱ्याचो बेज’ अश्या कवितांनी ताच्या अणभवाक चालना मेळटा. ‘आंबो हे कवितेच्यो कांय ओळी घेवंया,
हातांत घेतलो आंबो
मोव जायसर चिड्डिलो
बरोच पिकिल्लो आंबो
चिड्डीत मुड्डीत चिंवलो
वाचूंक ह्यो साद्यो ओळी पूण ती द्विअर्थी कविता आसा. लिनो बाब तसो मोगापिसो म्हणुंकूय जाता. ताच्या बऱ्याच कवितांनी मोगाची परिभाशा उपहासात्मक रितीन बरयिल्ली वाचूंक मेळटा. ‘गरीब गिरेस्त नातालां’ हे कवितेंत,
कातरीनाचें कुटुंब,
न्हेसून रातचे मध्यानीर
इगर्जेंत मिसाक गेलां
पेद्रू भाटकाराचें कुटुंब
बाळ जेजूक येवकार दिवंक
हॉटेलाच्या वसऱ्यांत पावलां
अशेच तरेची ‘परिणाम’ ही कविता,
भुकेलोल्या वेळार
आडवारलोलें फळ खालां
आतां पाकटे कवळून,
बकें बाय ओगीच बसलां
ह्या पुस्तकांतल्या आनीक कांय बऱ्या कवितां मदें ‘आयलेंय तूं?’, ‘आनी मागताना’, ‘एक चीट’, ‘सांगाती’, ‘गीत,’ ‘तळमळटां, ‘गोंयकार आमी’, ‘कांय गोश्टी’, ‘वेंग’, ‘लजतात कित्याक’, ‘यो वेगीं’. ह्यो कविता वास्तवाची जाणविकाय दितात.
लिनो बाबाच्या कवितांचेर वेगळे तरेन विचार केलो जाल्यार तो आपल्या परदेसांतल्या विचारांचेरूय उजवाड घालता, गोंयचें सपन सपनेता आनी जिवितांतल्या अणभवांक ‘आदेवस’ करतना पावसाक हुस्केता आनी ‘आगा पावसा’ म्हणत मोगा कडेन वळटा.
निळो घागरो जालो ओलो
उदास जीव लजेन भरलो
आपणाक सांगात दिवंक तिणें
दोळे पिटपिटावन उपकार मागलो
लिनो बाबाच्या कवितांनी गोंयचो उपाट मोग दिसून येता. ‘कार्नावाल’, गोंयचो आंबो’, ‘आमचें गोंय’, ‘गोंयकार आमी’, ‘गोंय काल आनी आयज’, ‘तुज्या मोगा खातीर’, ‘गोंयचे रेशाद बांगडे’ सारक्यो कविता गोंयचें चित्रण करतात. गोंयची याद, हुस्को दाखयतनाच बदलत्या गोंया विशीं चीड दाखयतात. गोंयकार आतां आदले भशेन सादो मोगाळ उरूंक ना हाची ताका खंत जाता, तो पेटून उठ्ठा.
खाशेलेपण
लिनो बाब आपल्या कवितांनी रागान भरिल्लो तसोच आपुलकेन उफाळिल्लो मोग दाखयता. देवा विशीं ताका कितली श्रद्धा आसा हाची जाणीव जाता. गोंया विशीं मोग आनी गोंयांत चलिल्ल्या वांकड्या घडणुकां विशीं खंत पळेवन, कवी मनाची लक्तुबाय दिसता. सैमा विशींय ताची लागणूक होलमता. तो जरी परदेसांत आशिल्लो जाल्यार पासून जायत्या कवितांनी ताणें गोंयकारांक शिटकायिल्ले आसात.
कवीच्या मनांतलें
कवी आपल्या मनोगतांत म्हणटा, “म्हजे बरपावळीर वाचप्यांचो आशिर्वाद आसलो. इंटरनॅटार कोंकणी वाचपी आसात म्हूण म्हजे दर एके कवितेची किंवा लेखाची आनी हेर बरपावळीची तुस्त आनी कन्स्ट्रक्टीव टिका जाताली ती वाचून म्हाका वाचप्यां कडल्यान पुरस्कार फावो जाले काय दिसो. फकत इंटरनॅट सवलती आसलेल्यांक न्हय, पूण पत्र-मासिकांचेर म्हज्यो कविता छापून हाडल्यो, आनी अशे तरेन लोकां मेरेन म्हजी बरपावळ पावत आसतना… हांव, इंटरनॅटार उजवाडा हाडलेल्यो म्हज्यो कविता मेजूंक लागलों. अजापांची गजाल. सगळ्यो मेळून म्हज्या हाताक 101 कविता सांपडल्यो.”
प्रेमानंद लोटलीकार म्हणटा
2014 वर्सा पुस्तक छापपा वेळार आशिल्लो दाल्गादो कोंकणी अकादेमीचो अध्यक्ष प्रेमानंद लोटलीकार पुस्तकांत असो शेरो दिता, “गोंयकार काम-धंद्या खातीर गोंय सोडून परदेसात आपलो राबितो करतात जायत, पूण ज्या-ज्या देसांत ते रावतात, तेते भुंयेर ते आपले संस्कृतायेचे, आपल्या साहित्याचे, आपल्या दायजाचे बावटे लायतात आनीक खंय तरी पयस परदेसांत जियेतना आपले मांय-भुंये कडेन, आपलें नातें जागृत दवरपाचो जाता तितलो प्रयत्न करीत रावतात. लिनो बी. दौरादो बाब परदेसांत काम-धंद्या खातीर रावतालो जायत, परदेसांत जियेतना ताका सपनां पडतालीं तीं गोंयचीं, आनी तांतूंतल्यानूच नाकळत, ताचे लिखणियेंतल्यान कवितांचो पावस शिरशीरतालो.”
प्रस्तावनेंतले उत्फर्के
पुस्तकाक प्रस्तावना बरयिल्लो पत्रकार जुजे साल्वादोर फेर्नांडीस अशें म्हणटा, “जिवीत आनी कविता म्हणल्यार कितें अशें कोणेंय विचारलें जाल्यार ताका जाप ना, कित्याक जिवीत आनी कविता दोनूय जियेवपाचीं आसतात. जिवितांत विचारांची सुंदरताय गरजेची तितलीच विचारांची सुंदरताय आसप गरजेचें, आनी विचारांचे सुंदरताये वांगडा उतरांचीय सोबीताय निर्माण जाली जाल्यार दुबाव विरेत ते कवितेंतल्यान चड खुशालकाय मेळटा. लिनो बाबाच्यो ह्या कवितां पुस्तकांतल्यो कविता वाचून पेळेल्यार ताणें बरयिल्ल्यो कविता ताच्या जियेवपांतल्यान आयल्यात म्हण थावें जाता.”
सोंपयतना
“बरे” कवितेची व्याख्या व्यक्तिनिष्ठ आसता, कारण कविता प्रभावीत करता हाचेर वाचप्यांचीं मतां चड करून मिश्र आसतात. कांय जाणांक तो विचार उत्तेजन दिवपा खातीर आसता जाल्यार कांय जाणांक तो पूर्णपणान मनशाचे स्थितीची एक सोबीत अभिव्यक्ती आसता. रॉबर्ट फ्रॉस्ट सारक्या जायत्या कवींचें मत आसा की कवितेचो खरो सार म्हणल्यार खाशेलो भावनीक आनी लयबद्ध अनुनाद आसा, जाचो जादू गमयले बगर हेर उतरांनी अणकारीत करप मुळाव्यान अशक्य आसा. हेच तरेन लिनो बाबाच्या बऱ्याच कवितांनी काव्यरसाचो भरपूर आनंद मेळटा असो आभास जाता. ताची लिखणी आजुनूय बरी चलता, ती चलत रावची आनी फुडाराक ताचीं पुस्तकां उजवाडा येत रावचीं हीच प्रार्थना.

विन्सी क्वाद्रूस
9822587498