एक जीण सोंपपाचे वाटेर…

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयएसएसाच्या योगदानाचो लाव पुराय संवसाराक जाता.

अंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाची म्हणल्यार आयएसएसाची जीण सोंपपाक आयल्या. 2028 सावन ताचे वांटे करून ते पृथ्वीचेर उडयतले. भितर सरतना तांचो लासून गोबर जातलो. 2030 मेरेन हें काम पुराय जातलें. साडेचार लाख किलांच्या ह्या केंद्राचे कुडके लोकवस्तींत पडचे न्हय, म्हूण अमेरिकेन दक्षीण पॅसिफिक म्हासागरांतलो पाँयट निमो वाठार वेंचून काडला. कुडके पडलेच जाल्यार ते थंय पडटले. त्या जाग्यार 1971 सावन अंतराळांतलीं यानां आनी हेर 300 तरांचो कोयर उडयतात. खास करून अमेरिका आनी रशियेचो. पृथ्वीचे भायर 400 किलोमिटर अंतराचेर फाटल्या 25 वर्सां सावन हें केंद्र कार्यरत आसा. ताचो पयलो वांटो 1998 त सोडिल्लो. एका फुटबाॅल मैदाना इतली ही प्रयोगशाळा. आयएसएस उडोवपाच्या कामाक 1 अब्ज डाॅलर म्हणल्यार 9500 कोटी रुपया खर्च येतलो!
आयएसएस हें अंतराळवीरांक टुराक धाडपाचें पर्यटन थळ न्हय. मनीसजातीच्या फुडारा खातीर वावुरपी ती व्हडली प्रयोगशाळा. वैजकी संशोधन, नवें तंत्रज्ञान, चंद्र- मंगळ मोहिमांची तयारी, पर्यावरणाचे राखणे संबंदांतलें संशोधन थंय जाता. आयएसएसाच्या योगदानाचो लाव पुराय संवसाराक जाता. ह्या केंद्राची जीण तशी सोंपल्या. तरीय ती वाडयिल्ली. मात फाटल्या कांय वर्सां सावन तांत्रिक इबाडाक लागून ताचेर अब्जांनी डाॅलर खर्च करचो पडला. नासा आतां चंद्र, मंगळ मोहिमांचेर लक्ष केंद्रीत करता. म्हणटकच आयएसएसाक मानान निवृत्त करपाचो निर्णय जाला. ह्या अंतराळ केंद्राचेर उणेच आठ लोक स म्हयने सुशेगाद रावपाक शकतात. पृथ्वी वयल्यान वतात तीं यानां ह्या केंद्राचेर देंवयतात. (म्हणल्यार विशिश्ट जाग्यार तेंकयतात.) आतां मेरेन 19 देशांतले 250 परस चड अंतराळवीर थंय वचून आयल्यात. सुनिता विल्यम्स ही थंय सगल्यांत चड काळ (608 दीस) राविल्ली बायल. आॅलेग कोनोनॅन्को हो 1110 दीस (तो आनी निकोलाय चुब – एकदां सलग 374 दीस) तर पॅगी व्हिट्सन 675 दीस थंय रावल्या.
आयएसएस नश्ट करतकच खाजगीं आनी विवीध देशाचीं अंतराळ केंद्रां सोडटले. नासाच्या फुडारपणा खाला हें काम चलतलें. वास्ट स्पेस कंपनीचें हेवन- 2, एक्सीओम, ब्लू ओरिजिन हीं केंद्रां तयार जातात. चीनान 2021 त आपलें स्पेस स्टेशन सोडलां. भारताची इस्रो संस्थाय 2035 मेरेन स्वताचें अंतराळ केंद्र सोडपाचे येवजणेचेर काम करता. सध्याच्या आयएसएसांत अमेरिका, रशिया, जपान, कॅनडा आनी युरोपियन स्पेस एजन्सीच्या 11 वांगडी राष्ट्रांची भागिदारी आसा. पूण ताचेर पुराय संवसारा खातीर संशोधन जाता. गुरुत्वाकर्शण नासतना मनशाचे कुडींत कितें बदल जातात, ताचो अभ्यास चलता. कॅन्सर, हाडांची झीज, स्नायुचे विकार, म्हातारपणाच्या संशोधनाक ताचो फायदो जातलो. रोबोटिक्स, हवा शुद्धीकरण, उदकाचो पुनर्वापर, सौरउर्जा तंत्रगिन्यान हाचेर थंय संशोधन जालां. ताचो वापर आयज आमी करतात. फळां, भाजयो कश्यो वाडटात, ताचो अभ्यास सुरू आसा. फुडाराक चंद्र वा मंगळाचेर शेत लावपाचें जालें जाल्यार ताचो फायदो जातलो. सैमीक संकश्टां, रानांतलो उजो, मोडां, सैमांतले बदल हाचेर हें केंद्र लक्ष दवरता. मंगळाचेर मनीस धाडचे पयलीं ताका हांकां रावपाचो अणभव मेळटलो. ह्या केंद्रांत अमेरिका, जपान, कॅनडा, रशिया, युरोपाचे विभाग आसात. फाटलीं 26 वर्सां थंय कोण ना कोण रावला. शुभांशू शुक्ल हो आयएसएसचेर गेल्लो एकसुरो भारतीय. राकेश शर्मा 1984 त गेल्ले, पूण तें अंतराळ केंद्र वेगळें. रशियेचें.
भारता खातीर गगनयान मोहीमेचें प्रशिक्षण ह्या केंद्राचेर घेवं येता. जीवशास्त्र, मनशाचे कुडीचेर जावपी परिणाम हाचेर भारतीय संशोधन संस्थांनी तयार केल्ले प्रयोग हांगा जाल्यात. आयएसएसाक लागून भारतीय तरणाट्यांची विज्ञान, तंत्रज्ञान, संशोधन, अंतराळाची आवड वाडल्या, हें आमी विसरूंक फावना.