भांगरभूंय | प्रतिनिधी
अादली प्रधानमंत्री इंदिरा गांधीन देशाची सुरक्षा धोक्यांत आसा, अशें सांगून आणीबाणी लागू केल्ली तिका आयज 25 जूनाक 48 वर्सां जालीं. ह्याच दिसा 1975 त देशांत आपत्कालीन स्थिती लागू जाली. 12 जून 1975 दिसा अलाहाबाद उच्च न्यायालयान तांची उमेदवारी रद्द करून फुडली स वर्सां तिका वेंचणूक लढोवपाचेर बंदी घाली. इंदिराजीन 1971 वर्साचे लोकसभेचे वेंचणुकेंत फटींगपण केल्ल्याचो आरोप करून राजनारायण हांणी केस दाखल केल्ली आनी 12 जूनाक हे केशीचो निकाल लागलो. ह्या निकाला उपरांत केन्ना पळोवंक ना अशी परिस्थिती देशांत निर्माण जाली. प्रधानमंत्री इंदिरा गांधींची खासदारकी रद्द जाल्ल्यान तिणें प्रधानमंत्रीपदाचो राजिनामो दिवचो अशी मागणी सुरू जाली. तांणी ह्या निर्णया आड सर्वोच्च न्यायालयांत अपील केलें. पूण सुटयेच्या काळांतले न्यायाधीश व्ही. आर कृष्ण अय्यर हांणी उच्च न्यायालयाच्या निकालाक स्थगीत दिवपाक न्हयकार दिलो, पूण सर्वोच्च न्यायालयाच्या निमण्या निकाला मेरेन इंदिराजींक प्रधानमंत्री म्हणून रावपाक परवानगी दिली. ह्या निर्णया उपरांत इंदिरा गांधीन आपली सत्ता तिगोवन दवरपाक 25 जून 1975 चे रातीं देशांत आपत्कालीन (आणीबाणी) स्थिती लादली.
रातच्या 12 वरांचेर तेन्नाचे राष्ट्रपती फखरुद्दीन अली अहमद हांणी आणीबाणी मसुद्याचेर सही केली. मंत्रिमंडळा कडल्यान लेखी शिफारस मेळटकच संविधानाच्या अनुच्छेद 352 नुसार राष्ट्रपती राष्ट्रीय आणीबाणीची घोशणा करपाक शकतात. ताचे भायर घटक राज्या संबंदी आणीबाणी, अर्थीक आणीबाणी अश्या तीन आणीबाणींचो उल्लेख संविधानांत आसा. आणीबाणीची स्थिती लादले उपरांत इंदिरा गांधीक अमर्यादीत सत्ता मेळ्ळी. प्रसार माध्यमांचो सरकारान गळोच धरलो. जयप्रकाश नारायण, अटलबिहारी वाजपेयी, एल के आडवाणी, जॉर्ज फर्नांडीस, चौधरी चरण सिंह, मोरारजी देसाय, नानाजी देशमुख, मधु दंडवते, रामकृष्ण हेगडे, सिकंदर बख्त, लालू प्रसाद यादव, मुलायम सिंग यादव, रामविलास पासवान अशे जायते व्हडले फुडारी, तशेंच पत्रकार हांकां मिसा कायद्या खाला बंदखणींत घाले. आणीबाणीच्या 21 म्हयन्यांत 11 लाख लोकांक बंदखणींत दवरले. जबरदस्तीन नसबंदी आनी झोपडपट्टी काडून शारां सोबीत करपाची मोहिमे खाला लोकांचेर जुलूम, जबरदस्ती जाली. ताका लागून देशभरांत भंयाचें वातावरण निर्माण जालें. सुरवेक आबूज जाल्ले नागरिक ह्या अन्याया आड रस्त्यार देंवपाक लागले. समाजीक वावुरपी, फुडारी, नट, कलाकार, बुदवंत, साहित्यीक, सामान्य लोक सगळेच आणीबाणीच्या आड एकवटीत जाले. आणीबाणीक सगळ्या पांवड्या वयल्यान विरोध जालो.
आणीबाणी आड पुराय देश एकवटल्यात हें पळोवन इंदिरा गांधीन आणीबाणी सदळ करून 1977 वर्सा लोकसभा वेंचणूक घेतली. हे वेंचणुकेंत इंदिरा गांधी आनी संजय गांधी हांचो दणदणीत पराभव जालो. विरोधी जनता पक्ष सत्तेर आयलो. मोरारजी देसाय प्रधानमंत्री जाले. पूण ह्या सरकारांत भायर- भितर विरोध आशिल्लो. हातांत आयिल्ली सत्ता विरोधी पक्षांक तिगोवन दवरूंक जमली ना. फुडले वेंचणुकेंत इंदिरा गांधी आनी काँग्रेस परत सत्तेर आयली. इंदिराजी परत प्रधानमंत्री जाली. आणीबाणीक स्वतंत्र भारताच्या इतिहासांतलो काळो काळ म्हणून वळखतात. 48 वर्सां आदल्या ह्या आनी फुडल्या दिसांनी घडिल्ल्या घडणुकांनी देशाक लोकशायेचेर विस्वास दवरपाचें म्हत्व कळ्ळें. भारताच्या इतिहासांतल्या हे घडणुकेचो उगडास म्हणल्यार लोकशायेच्या बळग्याचो आनी शक्तीचो उगडास करप.
घडणुकेचो क्रम
12 जून – वेंचणुकेंत गैरवेव्हार केल्ल्याचो थपको दवरून इंदिरा गांधी हांकां अलाहाबाद उच्च न्यायालयान दोशी थारायली. गांधी हांणी 1971 चे वेंचणुकेंत सरकारी अधिकारी आनी यंत्रणेचो गैरवापर केल्ल्याचो आरोप तांचेर दवरिल्लो. लोकसभा, विधानसभा वेंचणूक लढोवपाक तांचेर स वर्सांची बंदी घाल्ली.
22 जून : जयप्रकाश नारायण आनी हेर बऱ्याच विरोधी फुडाऱ्यांनी आणीबाणी आड दिल्लींत व्हडली सभा घेतली.
24 जून : अलाहाबाद उच्च न्यायालयाच्या निर्णयाक सर्वोच्च न्यायालयान कांय अटींचेर स्थगिती दिली. इंदिरा गांधींच्या खासदारकी दवरली, मात संसद कामकाजांत वांटो घेवचो न्हय, अशें सांगलें.
25 जून : देशांत आणीबाणी लागू केल्ल्याची घोशणा. विरोधी पक्षांतल्या फुडाऱ्यांक रातोरात अटक. व्हडल्या दिसाळ्यांच्या कार्यालय आनी छापखान्याची वीज पुरवण बंद केली. 30 जून : अंतर्गत सुरक्षा कायद्या खाला, आणीबाणीक विरोध करप्याक सरळ अटक जावपाक लागली.
5 जुलय : जमात ए इस्लामी, आनंद मार्ग, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आनी हेर 23 संघटनांचेर बंदी, तांच्या वांगड्यांत बंदखमींत घाले. 23 जुलय : आणीबाणीक राज्यसभेची मान्यताय. 24 जुलय : लोकसभेंतूय आणीबाणीचे वटेन मतदान. 5 ऑगस्ट : अंतर्गत सुरक्षा कायदो लागू.
1976
21 मे : न्यायालयाचो हस्तक्षेप थांबोवपाक घटना दुरुस्ती. 1 सप्टेंबर : लोकसंख्या नियंत्रणांत दवरपाक सक्तीची नसबंदी कार्यावळ.
1977
18 जानेवारी : लोकसभेचे वेंचणुकेची घोशणा. 11 फेब्रुवारी : राष्ट्रपती फकरुद्दीन अली अहमद अंतरले. 21 मार्च : आणीबाणी फाटीं घेतली. 22 मार्च : जनता पक्षाक वेंचणुकेंत भोवमत.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
