‘अर्जा’ चो ‘विश’ प्रकल्प

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कलात्मक नदर आशिल्ली म्हजी जांव आपल्या वापरांतल्या सगल्या वास्तू विशीं सामकी चोख. हालींच जाल्ल्या एका घरगुती कार्यक्रमांत ती एक सुंदर कपड्याची बॅग घेवन आयिल्ली. सगल्यानीच तिचे बॅगाची तोखणाय केली. तिचे इश्टिणीन ती बॅग तिका आपल्या लग्नाच्या पंचविसाव्या वाडदिसाचो परतो आयेर म्हूण दिल्ली. पोरण्यो साडयो, दुपट्टे बी दिवन, विश (WISH – Women Initiative for Self Help) हे संस्थे कडल्यान तिणें तीं बॅगां करून घेतिल्लीं. आनी सगल्यांत म्हत्वाचें म्हळ्यार, वेश्यावेवसाय, लैंगीक आगळिको, मानवी तस्करी हांकां बळी पडिल्ल्या, आनी ते दलदलींतल्यान भायर सरपाचो प्रयत्न करतल्या बायलांनी हीं बॅगां तयार केल्लीं. हें आयकून म्हाका खूब अप्रूप दिसलें. कितलो सुंदर विचार केल्लो म्हजे जांवेचे इश्टिणीन, आनी तिच्या घरच्यांनी. अर्थीक परिस्थिती बरी आशिल्लें हें कुटुंब, हेरां भशेन परतो आयेर म्हण, बाजारांतल्यान म्हारग-म्हारग वस्तू हाडून सोंपेपणीं दिवंक शकताले. पूण आपूण खोशी मनयता आसताना, वंचितांचे जिणेक हातभार लावपाचो विचार करून तांणी केल्लो हो यत्न खरोच देखदिणो आनी तोखणायेक पात्र.
‘विश’ हो अन्याय रहित जिंदगी म्हणजेच ARZ (अर्ज) हे संस्थेचो प्रकल्प. देहवेपार, शिंदळकी, लैंगीक शोशण हातूंत घुस्पल्ल्यो बायलो आनी तांच्या घरच्यां पासत वावुरपी एक प्रकल्प. ‘अर्जा’न जीव ओतून काम करपी ज्युलियाना म्हजी इश्टीण. बॅगां संबंदीच्यो प्रतिक्रिया सांगपाक आनी ‘विश’ प्रकल्पा विशीं जाणून घेवपाक म्हण ताका मुद्दम फोन केलो. ताणें बॅगां करपाचे प्रक्रियेची फाटभूंय आनी असो वेगळो विचार करपी जोडप्या विशीं सांगिल्ली म्हायती आयकून म्हजो तांचे पासतचो आदर आनिकूय वाडलो.
पुलीस अधिक्षक आनी गोंयच्या राज्यपालाचे एसीबी विश्राम बोरकार आनी हिंदुस्थान पेट्रोलियम हे कंपनीन वित्त अधिक्षकाच्या मोट्या हुद्द्यार काम करपी तांची घरकान्न कांचन बोरकार हें तें दांपत्य. ज्युलियाना सांगता, “बॅगांची ही व्हडली ऑर्डर ‘विश’ प्रकल्पा पसत अर्थीक नदरेन व्हडली तर आशिल्लीच. पूण ह्या जोडप्यान हे सगले प्रक्रियेंत आमच्या बायलां मदीं जागयल्ली सकारात्मक उर्जा त्याय परस मोलादीक आशिल्ली.” बोरकार जोडपें ‘विशा’च्या वास्को ऑफिसांत गेलें. थंय काम करपी बायलां बरोबर बसून काम कशें करचें, किदें करचें हाचे विशीं तांचे कडेन चर्चा केली. सगल्यांचीं मतां लक्षांत घेवन, तांकां मान दिवन हीं बॅगां तयार जालीं. पोरण्या साडयांच्या बॅगां वांगडाच, वेगळीं कपड्याचीं बॅगांय बोरकार दांपत्यान संस्थे कडल्यान करून घेतलीं. कोवीड महामारेंतल्यान तकली वयर काडपाच्या ‘विशा’च्या प्रयत्नांक ह्या बॅगांच्या ऑर्डरीन मोटी उभारी दिली हें ज्युलियानान मुद्दाम नमूद केलें. आनीक एक ज्युलियानान सांगिल्ली गजाल मनांत घर करून उरली. कोणाकूच नाका आशिल्ल्या साडयांचो वापर करून सुंदर, अभिमानान वापरपा सारकीं बॅगां करपाचे हे प्रक्रियेंत ह्या बायलांनी आपले स्वताचे जिणेचें प्रतिबिंब पळयलें. हे प्रक्रियेन तांकां जगपाची नवी उमेद दिली. आनी एक गजाल. एक उंचेल्या पांवड्यावेलो पुलीस ऑफिसर जेन्ना अशी संवेदनशीलता आनी समाजीक जाणविकाय दाखयता तेन्ना सरभोंवतणच्या निर्शेवणी हाडपी सिस्टमा मदीं एक आशेचो किरण दिसता.
अर्ज ही संस्था फाटलीं 25 वर्सां अरुण पांडे नांवाच्या अवलियाच्या (हय अवलियाच … आवाज नाशिल्ल्या पिडितांक आवाज दिवपी, तांची जीण बरी जावची म्हण निस्वार्थपणान काम करपी अरुणजीक हें विशेशण सामकें योग्य) मार्गदर्शना सकयल वेश्यावेवसाय, लैंगीक आगळिको, मानवी तस्करी हांकां बळी पडिल्ल्या बायलां पसत वेगवेगळ्या पांवड्याचेर काम करता. ह्या बायलांक शारिरीक आनी मानसीक भलायकी, कायदो कानून ह्या विशीं सेवा उपलब्ध करून दिता आसतानाच तांच्या भुरग्यांचें भविश्य सुदारपा पसत प्रयत्न करता. ह्या बायलांक देह वेपाराच्या धंद्यांत धुकलपी घरचीं, भडवे, घरमालकिणी हांकां विश्वासांत घेवन ह्या धंद्याची सांखळी तोडपाचो यत्न करता. अर्जाचें खाशेलेपण हेंच… ह्या धंद्यांतल्या बायलांक आनी हेर संबंदीत लोकांक सरसकट गुन्यांवकार म्हणून ठप्पो मारून हेर समजा पासून तोडून उडोवपाचो सोंपो मार्ग अर्ज आपणायना. शारिरीक आनी मासीक अत्याचारांनी तांच्या मनार जाल्ल्या भरून ना येवपी घाव्यांचेर अर्ज फूंक मारता. अर्ज तांकां ह्या धंद्यांत घुस्पावपी परिस्थिती आनी प्रवृत्ती विरुद्ध उबे रावपाचें, बंड करपाचें, भायर सरपाचो यत्न करपाचें बळगें दिवपाचो प्रयत्न करता. फाटल्या 25 वर्सांनी कितल्याशाच देह वेपारांत घुस्पल्ल्या लोकांनी अर्जांचो हात धरून नवी जीण आपणायल्या.
अर्जांचो विश प्रकल्प, वेश्या वेवसाय सोडपाक सोदपी बायलां पसत आनी तांच्या सरभोंवतणच्या तांच्या जिवार जगप्यांक उपजिविकेचे हेर पर्याय दिवपाक लागून वेगवेगळ्या पांवड्यांचेर प्रयत्नशील आसा. कोवीड महामारी येवचे पयलीं अर्ज ‘स्विफ्ट वॉश’ म्हण कपड्यांची लाँड्री ह्या बायलांक घेवन चलयताले. कोवीड आयलो आनी लाँड्री बंद जाली. पूण हरून, खचून, शेणून वचनासतना अर्जान विशाच्या माध्यमांतल्यान ह्या बायलां पासत दोन नवे पर्याय निर्माण केले. एक फॅक्टरी जंय पेपराचीं बॅगां, टिशू पेपर, टॉयलेट पेपर बी तयार करतात तशेच स्क्रीन प्रिंटींगबी करतात.
आनी दुसरो ‘अपसायकलिंग’ म्हळ्यार पोरण्यो साडयो, दुपट्टे बी हेर कपडे वापरून बॅगां, टेबल मॅट , टेबल रनर, कांथ्या कामाच्यो शाली असल्यो वस्तू तयार करून विकपी युनीट. विशाच्या ‘अपसायकलिंग’ युनिटांत आशिल्ल्या इन मीन तीन मशिनांचो वापर ह्यो बायलो पुरेपूर करतात. कांय जाणा घरा व्हरूनय भरप, शिवणीचीं बी कामां करतात. विश ह्यो सगल्यो वस्तू बाजारांनी, प्रदर्शनांनी बी विकता आनी मार्केटय करता. हालींच समाजीक जाणविकाय दवरपी कांय कंपन्यांनी विशाक कांय मोठ्यो ऑर्डरीय दिल्यात. ह्या सगळ्यांच्यान जेमतेम खर्च सुटपी पगार विशान काम करपी बायलांच्या हातार पडपाची सोय जाता खरी. पूण हातांतलें काम सोंपलें काय मागीर किदें, तयार केल्ल्या मालांचो घासाघाशी करून दर थरोवपी मार्केटान टिकाव लागतलो काय ना, माल सोंपलो ना जाल्यार ह्याच पगाराचेर आपलें घर चलोवपी बायलांक कशें मॅनेज करप, शिंदळकीच्यान भायर येवपाक जाय किदें तरी दुसरें काम दियात म्हण आतऱ्या पयऱ्यान अर्जा कडेन येवपी बायलां पर्यंत कशें पावप हे प्रस्नाचे दाळ विशाची जबाबदारी सांबाळपी ज्युलियानाक सतायतात. “वेश्या वेवसाय करून मेळटा ताच्या परस सामको कमी पयसो तांकां विशान काम करून मेळटा. पूण तांचेच भाशेंत सांगचें जाल्यार, ह्या ‘इज्जत कि कमाई’ न ती खोशी आसात. ह्या दुश्टचक्रांतल्यान भायर सरपाच्या आमच्या बायलांच्या प्रयत्नांक तुमची मदत मेळ्ळी जाल्यारूच आमी तांकां उत्पन्नाचे योग्य पर्याय दिवंक शकतली. आमच्यो वस्तू विकत घेयात. आमच्या बायलां पसत अपसायकलिंगाच्यो ऑर्डरी दियात. समाजान मदतीचो हात फुडें केलो जाल्यारच बदल शक्य आसा,” ज्युलियांना कळकळीन सांगता.
आपल्या देहाचो वेपार करप्यांनी झोपोवन घेतिल्लो मानान जगपाचो अधिकार विशा च्या मदतीन आनी आपल्या कश्टांच्या बळार ह्यो बायलो परत मेळोवंक सोदतात. आमच्या पसत रडूं नाकात, आमची काकळूट – दया करूं नाकात, आमी तयार केल्ल्यो वस्तू, उत्पादन विकत घेयात आनी आमकां आत्मनिर्भर जावपाक मदत करात हो एकूच उलो ह्यो बायलो मारतात. दितली न्ही ओ आमी तांच्या उल्यांक?
अर्ज संस्थेच्या ‘विश’ प्रकल्पाची फेसबूक पेज – https://www.facebook.com/wish.goa आनी फोन नंबर +91-832-2501416 +91-9422438109.

संगीता नायक
8805162600