अग्रेसर विचारांनी सुर्गांयिल्ल्या कवितांचें ‘जिवीत एक पुस्तक’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

अॅनीबायेच्या सण-परबांचेर आदारीत कवितांनी आमकां प्रतिमाचीं रुपां दिश्टी पडटात. दसरो, नातालां, नवेपण, पास्कां, आदी कविता पुराणकथांचो आनी तत्वगिन्यानाचो आभास दितात.

हालींसरा वचत त्या माध्यमांनी कविता वाचूंक मेळटात. केन्नाय त्यो रांपणीक फारवल्ल्या रुचीक नुस्त्या सारक्यो जाल्यार केन्ना साऱ्याक उडोवपाच्या करबटा सारक्यो. पुस्तकांय खुबूच उजवाडा येतात आनी कवींचे दर्शन घडटा. अशेंच अॅनी दे कोलवाळे हाचें पुस्तक हातांत आयलें. हालींच्या तेंपार ताच्या उतरांक बरीच धार आयल्या आनी उंचामोलाच्यो रुचीक कविता ताच्या पेनांतल्यान देंवतात. ताचो ‘जिवीत एक पुस्तक’ हो कवितांझेलो वाचलो.  अॅनी बायेक परबीं. सध्याक आघाडेचें कवी म्हण वळखल्ल्या अॅनीबायेन हो कवितांझेलो स्वता उजवाडायला आनी अॅड्स प्रिंटर्सान तो छापला. ताचें मुखचित्र एरल पॉल फेर्नांडीस हाणें चित्रायलां. ताचें मोल 150 रुपया आसा.

पुस्तकाचो गाभो

‘जिवीत एक पुस्तक’ ह्या कवितांझेल्यांत वेगवेगळ्या विशयांचेर आदारीत 93 कविता आसात. थोड्यो ल्हान, थोड्यो चार- पांचूच ओळींच्यो जाल्यार थोड्यो व्हड, पूण चडशो एका पानाच्यो आसात. ह्या कवितां मदें कवीच्यो गोड- कोडू यादी, विचारात्मक भावनांचो खेळ, मोग आनी सल्लो, उल्हास, सण, परबो अशा विशयां भायर सैमाचेर, कोंकणीच्या आनी गोंयच्या मोगाचेरूय कविता आसात. ‘जिवीत एक पुस्तक’ कवितांझेलो म्हणल्यार अॅनीबायेच्या संपन्न अणभवांचो आनी विचारांचो थेवो. 

अॅनीबायेच्या सण-परबांचेर आदारीत कवितांनी आमकां प्रतिमाचीं रुपां दिश्टी पडटात. दसरो, नातालां, नवेपण, पास्कां, आदी कविता पुराणकथांचो आनी तत्वगिन्यानाचो आभास दितात. चान्न्या वरीं…, धरली नां चत्राय, दोळ्यांनी आटल्यां दुकां, हारला तूं, जिवीत जियेवंक शीक, काळखांत उजवाड, कोंकणी हांव, कविता, मागतां भोगसणें, मोगाची व्याख्या, नातालां, अशो बऱ्योच कविता छंद- बद्द आसात जाल्यार हेर छंद- मुक्त आसात. कांय कवितांनी कवीन यमकाचें भान दवरलां जाल्यार बऱ्याच कवितांनी व्यक्तिस्वातंत्र्याचो उपयोग केला. आमची पयली भेट हे ल्हान कवितेंत कवी म्हणटा,

“पयले आमचे भेटेक

दिस्तूच आयलो पावस

पावसाचें फकत नीब

एकेच सत्रे पोंदा

खांदार घालूंक हात” 

कवी मनमेकळेपणान अभिव्यक्ती मुखार हाडटा. एक भेट आनी एक सत्री मोगाचें कवन तयार करता. ही कविता कितलीशीच लांब जावंयेताली पूण तितले भितर सोंपयल्ल्यान उतरां आंवळून कविता कशी बरोवंयेता हाचें कवीन दर्शन घडयलां.

काव्यांतल्या नव रसां मदलो ‘करुणा’ हो एक रस आसा. आवय वीण, दोळ्यांनी आटल्यां दुकां, दुखा सागर, हाल उपद्रे, हांव वेतां, जिणेचें उमाणें, काणी म्हजे जिणेची, पुता म्हज्या, व्यथा, झाड हांव, भावना, घराबो, काळजाक कशें समजावं, कित्याक अशें, हांव कुड्डें, मागतां भोगसणें, सुस्त न्हिदूं दी, नशीबाचो खेळ, परत एकदां… संवसार कसो दिसता? ह्या सारक्या कवितांनी हो करुणा रस उफाळून आयला. हांगाय कवीच्या अणभवाचो सागर झळकता. काळजाक कशें समजावं हे कवितेचे आखरेक कवी म्हणटा,

“… आयज येतलो फाल्यां येतलो

पळेवन रावतां हांव वाट

मोगा समजतां हांव तुका

पूण काळजाक म्हज्या

कशें समजावं मात”

हांगा मोगूय झळकता आनी शिणूय फुडें येता. मोग आनी व्यथा सांगाता आशिल्ल्यो आनीक कांय कविता – बुलबूल, चांफो, एकूच पावटीं, गूट खऱ्या मोगाचो, हांवूच तें पिशें, जिवाळ, काळें कूप, कविता,  मोगाची खरी व्याख्या, ओलसाण, तरण्या ह्या मनाक, तुजे दोळे उगड; विसरून गेलां; याद येवन गेली, आदी कवितांनी मोगाचीं सुंदर वर्णनां अणभवूंक मेळटात. गूट खऱ्या मोगाचो हे कवितेंत कवी म्हणटा,

“ना अपेक्षा रे ह्या मुखारूय

आमची भेट जावपाची

खात्री मात आसा सांगाता मरपाची”

ही कविता खरेंच सुंदर रितीन काबार जाल्या. हांतूंत काव्याचो ‘शांत’ रस झळकता. पुस्तक- माथाळो कविता म्हणल्यार ‘जिवीत एक पुसतक’.  ही कविता रुपकाचो अळंकार दाखयता.  तांतूंत कवी सुरवातेकूच म्हणटा, 

“जिवीत एक पुस्तक

साबार कोड्यांचें

साबार अणभवीक धड्यांचें

दर एका दिसा

एक-एक धडो शिकपाचें”

मनशाचो उखल आनी जिणेचें गणीत सोडयतना असल्या कवितांनी समाजाचें चित्रण फुडें हाडूंक कवी यशस्वी थारलां.  अशीच जिवीत जियेवंक शीक कविता जी कवीचें धाडस आनी गिन्यानी गुंथप दाखयता. ह्या कवितांनी वाचप्यांचें मन उजवाडावपाचो यत्न आसा. कसलें उमाणें, मोतयां रडयनाका, स्वताक जळय, उदेल्ल्या सुर्या परीं, ह्यो कविता जिविताचीं सतां मुखार हाडटात. 

खाशेलेपण

कविता हो साहित्याचो एक समृद्ध कला प्रकार. भाशीक सोबितायेन आनी भावनांनी भरिल्ल्या परिणामकारक उतरांची सजावट करपाची अळंकारीत कृती. अॅनीबायेन कवितांनी णव-रसांचो श्रृंगार सामील केला, देखून ताची कविता भावनांनी उलयता. ताच्यो कांय कविता छंद- बद्द जाल्यार कांय छंद- मुक्त आसात पूण उतरांखेळ नासतना काव्याचो आविश्कारूच जावंक शकना. अॅनीबायेच्या कवितांनी रुपक, यमक, विरोधाभास, व्यक्तिभास सारक्या तंत्रांचो उपयोग केल्लो जाणवता. ताच्यो कांय कविता संगीताक लागीं आशिल्ल्याचो आभास जाता. अशो वाचप्याच्या काळजाक हात घालपी कविता ह्या पुस्तकांत आसात. ह्या गुणात्मक साहित्याचो हो देखावो रुपक आनी उपमा वरवीं तुळा करूंक मेळटा.

कवितेंतली भास

ग्रीक तत्वज्ञानी प्लेटो म्हणटा, “कविता शिकोवंक जायना.” अॅनीबायेन आपले सुरबूस भाशेंतल्यान घडयल्ल्यो कविता आमकां दिल्यात. सादे आनी सोंपे भाशेंत ताणें कविता रचल्यात. कवितांनी णव- रसांची भर घालतना उतरां-खेळ बरो मांडला. कांय कडेन कवी आपलें मन उगतें करून आपल्यो भावना फुडें घालतना वाचप्यांच्या काळजाक हात घालता अशीच भास वापरल्या.  

कवीचे उत्फर्के

आपलें मनोगत उगतायतना कवी अॅनी दे कोलवाळे म्हणटा, “जिवीत एक पुस्तक आनी ह्या पुस्तकाचें मुखचित्र देवान सोबीत चित्रायिल्लें आसता. तितलींच सोबीत आनी सुंदर ह्या पुस्तकांतलीं दर एक पानां आसतात. तांचो हेडर आनी फुटर देवूच आसता. आनी त्या पानां मदें आमचें जिवीत थारिल्लें आसता. देखून जिवीत एक पुस्तक सोबीत आनी सुंदर आसता.” कवितेच्या रुपान भायर सरिल्ले हे उत्फर्के.

सोंपयतना…

कवी म्हणटात तो समाज- पिसो. आपल्या विचारांच्या बळान उतरांचें बीं रोयता आनी कवितेच्या रुपान पीक लुंवता. ह्या अग्रेसर विचारांनी सुर्गांयिल्ल्या पुस्तकांतले सृजनशीलतायेक लागून अॅनीबायेक अणभवी कवीचो मान फावता. ताच्या कवितांच्या आपरोसा वेल्यान नव्या कवींक कोंमरी फुटची अशी हांव अपेक्षा बाळगितां. साहित्यीक मळ हें कोण एके व्यक्तीचें वा संस्थेचें दार्जोणें न्हय, तर तें स्वतंत्र अभिव्यक्ती मंथन- क्षेत्र आसा. कवी घडटा, ताका घडयनात.  अशेंच अॅनीबाय घडलां. तें सदांच कवी मळार पर्जळत रावचें अशी आस्त बाळगितां आनी कवितेच्या नव्या आंगांतल्यान काव्यरसांचो आमकां आस्वाद दियत रावूंक ताका आवाहन करतां.

— 

– विन्सी क्वाद्रूस, राय, साश्ट.

मो. – 9822587498