सरकारी उत्सवांची वेवसायिक बांदावळ जायत ?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

दीस परिक्षांचे, अर्थसंकल्पाचे, उत्सवांचे, संशोधनाचे, कोविडांतल्यान सरभोंवतणी जाल्ल्या बदलाच्या अभ्यासाचे. ह्याच दिसांनी शिगमो, कार्नावाल, लोकोत्सव, नुस्तें वा उदका- संपदा, नाल्ल आनी काजू, उत्सव गोंयांत जातात. स्मार्ट सिटीचो वावर नेटान चलिल्लें राजपाटण पणजी कांय उत्सवांचें मुखेल थळ आयजूय आसा. अंदूं लोकोत्सवाक जाल्ली गर्दी, जाल्ले बदल, विंगड विंगड खात्यांनी, संस्था, यंत्रणांनी केल्ल्या वावराचो अभ्यास सरकारान करचो. कार्नावाल, शिगमोत्सवाची वर्सपटी थरिल्ली आसता, तारखो फाटीं फुडें जातात इतलेंच. हेर उत्सवांचें नियोजन केल्यार म्हापशें, सांखळे, फोंडें, मडगांव, फातोड्डें, मुरगांव, बाणावलें, केपें मतदारसंघांत पणजे जावपी उत्सवांची विस्कटावणी जावपाक हरकत नासतली. पणजी म्हापालिकेन, पुलिसांनी उत्सवांचो नियाळ घेवन इफ्फी आनी उपरांत येवपी सेरेंडीपीटी तशेंच हेर महोत्सवांची नवी येवजण, वर्सुकी पत्रकाची बांदावळ करची.
एक गजाल खरी स्मार्ट सिटीच्या वावरांतल्यान जावपी प्रदुशणातय उमेदीन पणजे चोंब्यांनी गोंयकारच न्हय जाल्यार भोंवडेकारय आयले. अंदूंच्या लोकोत्सवांतल्या चडशा स्टॉलांक गिरायकय जालें, खाणा जेवणा सयत चणे भिकणांय चड खपलीं, येणावळ जाल्याच, कितली? अदमास कला आनी संस्कृती खातें सांगूंक शकतलें. रित्यो आशिल्ल्यो भुरग्यां खातीर केल्ल्या खेळाचे तजविजेच्यो सुविधा. सान भुरगीं पयस उरिल्ल्यान शेणपाच्यो कागाळी उण्यो आसतल्यो पूण येरादारीची कोंयडी व्हडा प्रमाणात जाली. स्मार्ट सिटी, कला अकादमीचे नवनिर्मणी अजुनूय अर्दकुटी आसतना कायदे आनी शासकी नेमावळ कुशीक दवरून जोखीम घेवन केल्लो लोकोत्सव 23 यादींत उरतलो. तरी बरें विरोधी वांगड्यांनी सरकाराक खेपलें ना. आमदार रुदोल्फ फेर्नांडीस कला आनी संस्कृती मंत्री गोविंद गावडे हांचे बराबरीन माचयेर आशिल्ल्यान गोंयचे बदलपी राजकी संस्कृतायेचें, एकचाराचें रूप समेस्तांक दिसलें. रुदोल्फ हांकां आपले आवयची आदल्यो पर्यटनमंत्री व्हिक्टोरिया फर्नांडीस (मामी) हांची याद जाल्या आसतली. रुदोल्फ आमदार जावचे, सरकाराचे माचयेर आसचे हें मामीचें सपन. मामीन सांताक्रूज मतदारसंघांत कौशल्य विकास करपा खातीर, अस्तुरेक अर्थीक बळगें मेळोवप दिवपा खातीर केल्ल्या येत्नाचीं फळां लोकोत्सवांत रुदोल्फ हांकां दिसलीं व्हय? मामींच्या राजकारणांतल्यान रुदोल्फ हांचे मदीं जाल्ल्या बदलांतल्यान तांकां लोकप्रतिनिधी जावंक मेळ्ळें. गोंयच्या राजकारणांतले हे बदलय अभ्यास करपा सारकेच. एकादरे मिनी लोकोत्सव रुदोल्फ सांताक्रूज मतदारसंघांत घडोवन हाडटले अशी आस्त आसा.
गोंयचे हस्तकलेचो धाकटुलो एम्पोरियम कला अकादमीच्या दर्यासंगमावेल्या आंगणांत आसचो, कोंकणी, मराठी पुस्तकांकय कोनसो मेळचो. गोंयची कला, संस्कृतायेचें दायज म्युझियमांतल्यान दाखोवपी राजेंद्र देसाय, महेंद्र आल्वारीस, डॉ. सुबोध केरकार, गोपिनाथ गांवस, नंदन कुडचडकार हे सरकाराच्या, कला आनी संस्कृती खात्याचे वळेरेंत आसचे. उत्सव, लोकोत्सवांचे येवजणेंत तांचो, गोंयच्या उद्येगपतींचो अर्थीक, विचारमंथनाचो आलाशिरो कित्याक मेळचो ना? विचारमंथनांतल्यान लोक संस्कृतायेचो रूख व्हड जातलो. लोकोत्सवांतल्यान वेवसाय, येणावळीची नवी वाटय दिसता ती गुजरात, राजस्थान, मध्य प्रदेशा वरी उद्येगीक मळ जावंक शकता? तातूंतल्यान लोकोत्सवाची नवी बांदावळ जावन वर्साक तीन फावट देशच न्हय जाल्यार संवसारीक पांवड्यावेले लोक संस्कृतायेचे महोत्सव कित्याक जावचे न्ही? मुळां तशींच दवरून भास, भेसांतल्या बदलांतल्यान गोंयचे लोककलेक अभ्यासांत सुवात दिवपाक जाय. उटंगाराच्या पावसाचे म्हयने सोडल्यार दर्यासंगमाच्या आंगणांतल्या मेकळ्या वाठारांत कार्यावळी जावपाक जाय. पणजेंतलो दर्यासंगम हेर मतदारसंघांचे उदरगतीक प्रेरणा, देख दिवपी. सगल्या मतदारसंघांत दर्या, मांडवी नासत पूण सत्तरी, फोंड्यां, काणकोण, केपें, सांगों मतदारसंघात व्हड व्हाळ, झरे आसात. त्या वाठारांत सैम सांबाळून महोत्सवाची बांदावळ कशी जातली तेंय लोकोत्सवांतल्यान शिकपाक मेळ्ळां आसतलेंच, येवजणी बांदच्यो, केंद्राचो अर्थीक आदारय मेळोवचो.
कितें नवें आशिल्लें अंदूंच्या लोकोत्सवांत? समाजीक, संस्कृतीक बदलतांल्यान घडयल्ले नाच, गितां, लोक संस्कृतायेंतले रंग आशिल्ले. गुजरात, राजस्थान, मध्य प्रदेश, पश्चीम बंगाल, आसाम, पंजाब, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, ओडिशा, पुद्दुचेरी राज्यांक उदरगतीचे वाटेर पावयल्ली हॅण्डलूम, खादी ग्रामोद्योग संस्कृताय दिश्टी पडली. पंजाब, उत्तर प्रदेश, राजस्थानांतली गोधडी, मोचडेचीं नवीं रुपां, भुरगीं दादले, अस्तुऱ्यां पासत आशिल्ले खादीचे कुर्ता, महाराष्ट्रांतल्यो कोल्हापुरी जोतीं, लाकूडकाम, पैठणींतले नवे रंग लोकोत्सवांत गिरायकांक आपोवणेंच आशिल्ले. गोंयच्या खाणा जेवणांनी दनपार, सांजवेळा, रातीं गिरायकांचें पोट भरलें. शेतामंत्री रवी नायक हांणी शिका, शिकवा, कमवा ही येवजण फळादीक जाल्या तें अंदूंचे लोकोत्सव, सारसांतल्यान दिसलें. गोंयच्यो अस्तुऱ्यो मार्केटिंगांत फुडें वतात, सुसेग घेनासतना वावुरतात हें चित्र धादोस करपी. गोंयच्या आप मजत गटांक सगल्या बसस्टॅण्डांचेर कोनशे दिवपाची येवजण येता त्या अर्थसंकल्पांतल्यान मुखार वच्ची. गृह आधार ही येवजण वाडिल्ले म्हारगायेचेर मात्शी थाकाय दिवपाक केल्ली, कोणाक ताचो लाव मेळ्ळो, मेळटा हाचें अती स्कॅनिंग करचे परस येवजणेची नेमावळ बदलची, गरज आसा ते अस्तुरेक, घराब्यांक दिवप समा जातलें. हे येवजणेंतल्यान एकादरे अस्तुरेन वेवसाय उबाल्ला जाल्यार तिची तोखणाय जावची. लाडली लक्ष्मी येवजणीची मोख उंचेलें शिक्षण, उद्येग, वेवसायाक मजत दिवप आसची, आवाठ वाडोवन पन्नास टक्के पयशे रीण म्हणूनय दिवपाक हरकत ना. यशोदामिनी हे येवजणेक गोंयच्यो आदल्यो मुखेलमंत्री स. शशिकलाताई काकोडकार हांचें नांव दिवचेंच तशेंच केंद्रीय नारीशक्ती येवजणे वरी सान पिरायेंतले नामना जोडिल्ले अस्तुरेक येवजणेंत हाडचें. गोंयचे अस्तुरेन खाणा जेवणांतल्यान मुंबय वरी डबे संस्कृतायेचें वेवस्थापनशास्त्र शिकचें, घरा रावनूय डबे दिवपाचो वेवसाय करपाक सरकाराची मान्यताय, येवजणेंतल्यान आदारय जाय. डबे फकत दनपारच्या जेवणाचे न्हय जाल्यार ब्रेकफास्ट, डिनराचे मेळपाची वेवस्था हॉटेलां वरवींय ती करपाक शकता. आप मजत गट स्वयंपूर्ण येवजणेंतल्यान शेतांत देंवतात, खाणां-जेवणांच्या वेवसायांतल्यान तांणी गोंय स्वयंपूर्ण करपाक सरकाराक फाटबळ दिवचेंच. लोकोत्सवाक उंचेलो पांवडो मेळोवन दिवपाक अस्तुरेचो वांटो व्हड, अंदूंय ती फुडें आशिल्लीच. लोकोत्सवांतली मूळ हॅण्डलूम संस्कृती पयसावपा खातीर, डुप्लिकेट हाडपा खातीर येत्नय दिसतात ते जावचे न्हय. सुवातींत ही भागिदारी, सबलेटिंग जाता, तशें जावंक फावना.
उत्सव, महोत्सव, लोकोत्सव गोंयचेच न्हय जाल्यार देशांतले अस्तुरेक नव्या मळांनी व्हरता, ती अभ्यास करता, बदलता, खाणां-जेवणांतल्यान व्हड कपयाळीं, तुवाले, तोरणाच न्हय जाल्यार घुडी बांदता, वेवसाय, उद्येग नेट धरता. कुशळटाय वा कौशल्य विकासाचें म्हत्व थंय कळटा.

सुहासिनी प्रभुगांवकार
9881099260