भुरग्यांकa कोंकणीचें पिशें लावपी- पेटूल

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पेटूल हो शब्द आमचे पिळगेक खबर आसा काय? घडये नासत. पूण हो शब्द सगळ्या भुरग्यांच्या ओंठार घोळोवपाचें काम कोंकणी भाशा मंडळ करता. तांचे नाचाच्या आनी संगिताचे कार्यावळींतल्यान हें जालां. पेटूल म्हणल्यार एक ल्हानशी पेटी जातूंत आदल्या तेंपावेले जाणटेले पयसो, भांगर वा हेर गरजेचें सामान सांबाळून दवरताले. काळ बदल्लो तशें पेटूल काळा फाटल्यान लिपलें आनी ताचो जागो बँकेन घेतलो. भांगर-पयसो अश्यो मोलादीक वस्तू दवरपाक लोकांनी बँकेंतल्या लॉकरांचो वापर करपाक सुरवात केली आनी पेटूल काळा भायरें जालें.
पूण आजकाल ‘पेटूल’ हें नांव परत लोकांच्या आनी खासा करून भुरग्यांच्या तोंडार घोळपाक लागलां. आनी हें पेटूल म्हणल्यार कोंकणी भाशा मंडळान भुरग्यां खातीर सांबाळून दवरिल्लें बाल साहित्य जातूंत कोंकणी गितां, नाच, काणयो हांचो आसपाव आसा. कोंकणी भाशा मंडळ वेग-वेगळ्या माध्यमांतल्यान कोंकणी भाशा टिकोवन दवरपाचो वावर करता. भास जर टिकतली जाल्यार ती भुरग्यांच्या ओंठार खेळपाक जाय हें वळखून भाशा मंडळान 2012 वर्सा भुरग्यांच्या कोंकणी बालगितांची ‘शाणी- मस्ती’ नांवाची सिडी काडली आनी त्याच गितांचो आदार घेवन 2015 वर्सा पयली ‘पेटूल’ ही नाच आनी संगिताची कार्यावळ मडगांवां जाली. ल्हव ल्हव करून 2019 वर्सा मडगांवच्यान भायर सरून पेटूलान आपलो गोंयभरचो प्रवास सुरू केलो. आनी खर्‍या अर्थान बाल साहित्याचो प्रसार जावपाक सुरवात जाली.
2020 वर्सा फेब्रुवारी म्हयन्यांत पेटूल सांखळे पयले फावट पावलें आनी पेटूलाच्या आयोजनांत वांटेकार जावपाची संद म्हाका मेळ्ळी. कोंकणी भाशेंतलीं विंगड विंगड बालगितां आनी त्या बालगितांच्या तालार उमेदीन नाचपी भुरगीं नकळत त्या गितांच्या मोगांत कशीं पडटात तें अणभवपाची संद म्हाका आयोजकां पैकीं एक ह्या नात्यान लागींच्यान पळोवपाक मेळ्ळी. कोंकणी भाशा मंडळान सांखळे रवींद्र भवनाच्या जोड पालवान पयली पेटूल कार्यावळ यशस्वीपणान घडोवन हाडली.
पेटूलाचें खाशेलपण म्हणल्यार भुरग्यांनीच भुरग्यां खातीर घडोवन हाडिल्ली कार्यावळ अशें म्हणल्यार अतिताय जावची ना. कारण हे पुराय कार्यावळीचें सुत्रनिवेदन भुरगींच करतात आनी गितांच्या तालारूय भुरगींच नाचतात. अशे तरेची ही एक विलक्षण आनी आगळी-वेगळी कार्यावळ सगळ्यांचींच मनां जिखून घेता. कोंकणी भाशा मंडळाच्या ह्या उपक्रमाची तुस्त करीन तितली थोडी. कोंकणी भाशेचो प्रसार जावपाचो मंडळाचो उद्देश साध्य जातनाच खंय तरी अशे तरेचे कार्यावळींतल्यान भुरग्यां मदीं स्वताचे जापसालदारकेन कार्यावळ घडोवन हाडपाची कला विकसीत जाता. भुरगीं आपसुकूच एकामेकां कडल्यान शिकतात. भुरग्यां वांगडाच पालक आनी शिक्षकूय पेटूलाच्या मोगांत पडटात. पेटूल कार्यावळ त्या त्या वाठारांत थरली म्हणटकच आपसुकूच दरेकल्याच्या घरांत पेटूलमय वातावरण तयार जाता आनी शाणी-मस्ती, तातूंतलीं गितां, नाच हांचेर घराघरांत चर्चा सुरू जाता.
भाशा मंडळ स्थानीक संस्थांच्या आदारान ही कार्यावळ गोंयभर घडोवन हाडटा. जाका लागून बिगर कोंकणी संस्था लेगीत ह्या पेटूलाच्या आयोजना खातीर धडपडटना दिसता आनी नकळटाच त्याय संस्थांचे वांगडी ह्या कोंकणी गितांच्या मोगांत पडटात. पेटूल म्हणल्यार कितें? ह्या पेटूलांत आसा तरी कितें हें पळोवपाक स्थानीक लोकूय हे कार्यावळीक उत्सूकतायेन गर्दी करतात आनी घरा वतना पेटूलांतलीं गितां ओंठार गुणगुणत आनी भुरग्यांचीं पुस्तकां हातांत घेवन घरा
वतात. घरा वतना ते फुडल्या पेटूलाची वाट पळयतात.
अंदूं मंडळान मडगांवां उपरांत केप्यां सरकारी महाविद्यालयांत पेटूल कार्यावळ राबयली. ते उपरांत, सांखळे, पेडणें, काणकोण आनी म्हापशें वाठारांनी ही कार्यावळ दवरपाचो निर्णय मंडळान घेतलो. 15 फेब्रुवारीक सांखळेच्या रवींद्र भवनांत कोंकणी भाशा मंडळान दुसरे फावट सांखळे पेटूल कार्यावळ घडोवन हाडली. परतून एक फावट म्हाका आयोजनाचो भाग जावपाची संद मेळ्ळी. केरी, पिसुर्ले, मासोड्डें, सोनाळ, आमोणें, सांखळे, नार्वे आनी दिवचल अशा विंगड विंगड वाठारांतल्या शाळांनी दिल्लो उपाट प्रतिसाद पळोवन आमकांय काम करपाक उमेद आयली. विशेश क्षमतेच्या भुरग्यांक समाजाच्या मुख्य प्रवाहांत हाडपाचो यत्न ह्या उपक्रमांत जाल्लो दिसलो. हे कार्यावळींत, दिवचलच्या केशव सेवा साधना शाळेच्या विद्यार्थ्यांनी मनभुलोवणो नाच सादर केलो. पेटूल कार्यावळीक पुराय रवींद्र भवन भरून ओतले. सांखळे तिसरे फावट पेटूल केन्ना हाडटा अशी विचारपूस दर एक भुरगीं कार्यावळ सोंपतकच भाशा मंडळाच्या जाळवणदारां कडेन करतना दिसलीं. हातूंतल्यानच कोंकणी भाशा मंडळाचो पेटूल गोंयभर भोंवडावपाचो उद्देश साध्य जाल्ल्याचें दिसून येता.
लोककवी सर्गेस्त मनोहरराय सरदेसाय हांचे यादीक ओंपिल्ली ही पेटूल कार्यावळ आमकांय आमच्या भुरगेपणांत व्हरून हाडटा. आयची युवा पिळगी, ल्हान भुरगीं, तांचे पालक, शिक्षक हांच्या ओंठार कोंकणीचीं गितां घोळटनाच आमचें कोंकणी बालसाहित्य कितलें गिरेस्त आसा हाची जाणविकाय तांकां करून दिता. सुत्रनिवेदन करपी भुरगीं सोंप्या आनी सुटसुटीत भाशेंत सुत्रनिवेदन करतना पळोवन आमची भास केन्नाच मरचीना, ती अज्रंवर उरतली हाची शाश्वती आमच्या मनाक जाता. मंडळाच्या पेटूल सारकिल्या उपक्रमांक लागून ल्हान भुरगीं आनी तरणाटी पिळगी आपसुकूच कोंकणी वटेन ओडटात आनी कोंकणीच्या मोगांत पडटात. हाका लागून आमची
मायभास घटमूट हातांनी आसा, तिचो हुस्को करपाची आमकां अजिबात गरज ना अशें होलमून आमच्या तोंडार एक समाधानाचो हांसो येता.

राधिका गुरुराज कामत सातोस्कार
9823674520