भांगरभूंय | प्रतिनिधी
खरे भाशेचे जाणकार मागीर ते खंयच्याय राज्यांतले जावं, असलें कितेंय उलोवचे ना. ते फक्त अभ्यास करतले आनी भास जाणून घेवपाचो येत्न करतले.
आयच्या संवसारांत आमकां वेगळ्या वेगळ्या तरांचे लोक पळोवंक मेळटात. कांय जाण एकाच पांखान मोर जावंक सोदतात. आपली तांक कितें आनी आपणें केदी उडी मारप हेंच तांकां कळना. बाबा आपूण पडूं येता हाचें भानूय तांकां आसना. आनी तांकां कोमार काडपी लोक आसतकूच तर सांगूच नाका. ते स्वताक तज्ञूच समजूंक लागतात. पूण खरेच जे तज्ञ आसतात ते बाबडे कुशीक रावन हें सगलें पळेतात. खरे तज्ञ स्वताक तज्ञ मानिनात, ते आपूण अजुनूय शिकतां म्हणटात. खऱ्या तज्ञां कडेन नमळाय आसता. ते सामके सादेपणान रावतात आनी जल्मभर फक्त आराधना करतात कसलेच अपेक्षे बगर. जाल्यार एका पांखान मोर जावंक सोदपी, तांचे हात तर मळबाक तेंकिल्ले आसता. सगल्यांनीच आपणांक तोखेवचें अशें दिसता तांकां.
सद्याक तरी असलेच एका पांखान मोर जावंक सोदपी लोकूच आमचे भोंवतणीं मेळटात. कोण शिक्षण तज्ञ तर कोण इतिहासांतलो तज्ञ. आनीक कोण आनीक कसलो तज्ञ. मागीर घालतात धुमशेणां. सद्याक इतिहास तज्ञ तर पायलेक पंचवीस मेळूंक लागल्यात. ते इतिहास चाबडायत आसतात. मागीर कोण ब्लेक डे मनयतात तर कोण हात कातरो खांब्या कडेन श्राद्ध वाडटा. आतां हात कातऱ्या खांब्यार कोणाचे हात कातरले वा कोणाक जिते मारले हें कोणूच नकळो. पूण कांय लोकांक तांचे श्राद्ध वाडिल्लें जाय. श्राद्ध हें घरच्या गेल्ल्यांचें वाडटात. म्हणटकूच हात कातऱ्या खांब्यार हांचेच कोण तरी गेल्या आसतले अशें आमच्यांनी म्हणूंक जाता. कारण तज्ञांनी सोदलां न्हय तें! कांय जाण स्वताक भाशा तज्ञ मानतात. कोंकणी ही भास काय बोली हाचेर अजुनूय ते चर्वण करीत आसतात. तांचो एक प्रस्न आसता खंयची कोंकणी खरी? पेडणेंची, अंत्रुजेची, सास्टीची काय काणकोणची?
जी कोंकणी भास सद्याक पुस्तकांनी, वर्तमानपत्रांनी बी येता ती तांकां कळना. तांकां ताचे परस उलोवंक, बरोवंक येनाशिल्ली मराठी सोंपी दिसता. आतां हांकां खंयची मराठी मानवता वा मराठीच्यो कितल्यो तरा हांकां खबर आसात तें तरी हांकां खबर आसा काय? बेळगांव, कोल्हापूर, पुणें, सोलापूर, विदर्भ, मराठवाडा वेगळी वेगळी भास आनी वेगळें वेगळें व्याकरण. हांकां कळटलें तरी काय तें? केन्नाय दिसता हांकां त्या वाठारांनी कांय दीस भोंवंडावन हाडूंक जाय. तेन्नाच हांकां भाशेचें म्हत्व कळटलें. खरे भाशेचे जाणकार मागीर ते खंयच्याय राज्यांतले जावं, असलें कितेंय उलोवचे ना. ते फक्त अभ्यास करतले आनी भास जाणून घेवपाचो येत्न करतले. पूण एका पांखान मोर जावंक सोदप्यांक ताचें थोडेंच पडलां.
पयरूच जयंत कायकिणीची भेट जाली. तसो पयलींय तांकां मेळिल्लों पूण तो गर्देंत. आतां एकलोच मेळ्ळो. एक जाणकार मनीस. सामको सादो. भेसूय सादो आनी मनिसूय सादोच म्हणचो पडटलो. आपणांक कळणा तें कळणा म्हणपी, शिकून घेवपी आनी कळटा तें लोकांक वांटपी. बरोच वेळ उलोवंक मेळ्ळें. ताचे पयलीं जे कार्यावळीक तो आयिल्लो थंय ताका आयकुपाक भरपूर लोक आयिल्ले. कायकिणींक कितल्योश्योच भाशा येतात. कार्यावळीक जमिल्ले लोकूय वेगळे वेगळे भाशीक. ताचे मुखार प्रस्न आसलो आपणे खंयचे भाशेंत उलोवचें? आनी ताचेर उपाय म्हणून तो सगल्यो भाशा मिक्स करून सगल्यांक कळटा तशें उलयलो. आनी निमाणें ताणें म्हणलें आपणें मिक्स भाजी केली. भाशांची मिक्स भाजी.
ह्याच मिक्स भाज्जेचेर आमी उलयताले. कायकिणीन म्हणलें, हें मिक्स आमकां दर दिसा करचेंच पडटा. कारण आमची भास दर वाठारांत बदलता. एके कडली भास दुसरे कडेन वेगळीच जाता. आपूण गोकर्णाक उलयतां वा आयकतां ती कानडी मंगळुरांत आसना. थंय वेगळी कानडी आयकूंक मेळटा. बेळगांव आनी हुक्केरीची कानडी वेगळी. धारवाडची कानडी वेगळी जाल्यार हुबळीची वेगळी. आपूण बंगळुराक आसतां तेन्ना आपणाक म्हैसुरची कानडी उलोवची पडटा. कानडी कितें, कोंकणी कितें वा मराठी कितें सगले कडेन हेंच दिसता. दर वाठारांत वेगळेंपण. अहिराणी ही मराठी म्हणपाचें सांगल्यारूच कळपाचें. नासल्यार ती भास मराठी मनशाक कळपाचीच ना.
हिंदीचेंय अशेंच. मध्य, उत्तर, बिहार सगले कडेन हिंदी चलता. दर एकलो आपलीच हिंदी सारकी म्हणटा. पूण एके कडली हिंदी दुसरे परस कितलिशीच वेगळी. एका काळार मैथिलीक हिंदी लोक हिंदीची बोली मानताले. पूण एकाय सभाग्याक मैथिली उलोवंक, बरोवंक कळ नासली वा उलयल्यार समज नासली. तरी ते ही वेगळी भास म्हणपाचें मानूंक तयार नासले. कायकिणी शिकपा खातीर मुंबय आसताले. महाराष्ट्राची भाशा कसलीय आसूं पूण मुंबयच्या लोकांची एक आपली भास आसा. बाजारी भास. कायकिणीक तीच भास आवडटाली. तातूंत आपलेपण दिसतालें. एक उदाहरण म्हणल्यार तातूंत आमी, तुमी, आप, हम असलें कांयच नासता. मै और तूम. सामके लागसरले कशे. जशे आमी गोंयकार हांव आनी तूं म्हणटात तशें. हातूंत मोग आसता.
तांणी आनीक एक उतर सांगलें. कोणूय मेलो सामको घरचो सुद्दा जाल्यार मुंबरकार ‘मर गया वा उप्पर गया’ असलें उतर वापरिनात. ते सरळ ‘वो ऑफ हो गया’ म्हणटात. कायकिणी सारक्या भरिल्ल्या कळश्या कडेन कांय वेळ उलोवंक मेळप म्हणल्यार भरून पावपाचें. असो खीण परत परत येवचो अशेंच दिसपाचें. ताचो निरोप घेतना एक गजाल कळ्ळी ती म्हणल्यार कायकिणीची घरकान्न गोंयकान्न. म्हाड्डोळच्या खंवटे घराण्यांतली. तिचें भुरगेपण मुंबय गेलें जाका लागून तिका कोंकणी कळ नासली. ती कायकिणी जाली आनी कोंकणी शिकली, गोकर्णाची कोंकणी. एक दीस बरो गेलो. एका पांखान न्ही, अस्सल मोर मेळिल्लो.
अभयकुमार वेलींगकार
9423884687
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
