ग्रंथपाल दिसाचें म्हत्व

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ग्रंथालयांच्या मोलादीक योगदानाची आनी शिक्षण, साक्षरताय, वाचनाचो मोग वाडोवपाक तांचे गरजेची भुमिका वळखुपाक दर वर्सा 12 ऑगस्टाक राष्ट्रीय ग्रंथपाल दीस मनयतात. हो दीस तांच्या समर्पणाचेर भर दिता, जे गिन्यान आनी म्हायतीचे राखणदार म्हणून काम करतात. साधनसुविधा सगळ्यांक मेळची हाची खात्री करतात.

समाजांत आनी शिक्षणीक संस्थांनी ग्रंथपाल कितली म्हत्वाची भुमिका करतात हाची वळख करून राष्ट्रीय ग्रंथपाल दिसाचो उत्पत्ती जाता. इतिहासीक नदरेन ग्रंथालयां गिन्यानाचें केंद्र जावन आसात. पुस्तकां, नेमाळीं, डिजिटल माध्यमां अशीं साधनां दितात. ग्रंथपाल, ह्या संसाधनांचे राखणदार म्हूण, वापरप्यांक तांकां जाय आशिल्ले म्हायती कडेन व्हरपाक, साक्षरताय वाडोवपाक आनी आजीवन शिकपाक आदार दिवपाक म्हत्वाचे आसात. ग्रंथपाल  लोकांक सोद घेवंक, शिकपाक आनी वाडपाक मेळपी समावेशक सुवाती तयार करपाचो यत्न करतात.

पुस्तकालय शास्त्राच्या मळार एक नामनेची व्यक्ती म्हळ्यार एस आर रंगनाथन. हे भारतीय गणितज्ञ आनी ग्रंथपाल. 9 ऑगस्ट 1892 दिसा तमिळनाडूंतल्या सियाली शारांत जल्मल्ल्या रंगनाथनाक ‘भारतांतल्या ग्रंथालय विज्ञानाचे जनक’ मानतात.

रंगनाथन हाचें सगळ्यांत उल्लेखनीय योगदान म्हळ्यार 1931 वर्सा उजवाडाक आयिल्ले लायब्ररी सायन्साचे पांच कायदे, जे ह्या मळार मुळावे तत्व जाल्यात:

१. पुस्तकां वापरा खातीर आसतात., 2. दरेक वाचक आपलें पुस्तक, 3. दरेक पुस्तक ताचो वाचक, 4. वाचप्याचो वेळ वाचवचो, 5. ग्रंथालय हो वाडत वचपी जीव.

ह्या कायद्यां वरवीं सुलभताय, वापरपी केंद्रीत सेवा आनी ग्रंथालयांचो विकसीत जावपी सभाव हांचें म्हत्व स्पश्ट जाता. ते भायर रंगनाथनान अक्षरां आनी क्रमांक वापरून वाचनालयाच्या साहित्याची मांडणी करपाची लवचीक पद्दत आशिल्ली कोलन वर्गीकरण पद्दत तयार केली, जीं नव्या विशयांक सहजतायेन जुळोवंक शकतात. भारतांत ग्रंथालय कायद्यांचोय तांणी पुरस्कार केलो आनी ताका लागून 1948 वर्सा मद्रास भौशीक वाचनालय कायदो तयार जालो आनी ताका लागून देशभर भौशीक वाचनालयांची थापणूक करपाक मेळ्ळी. ते भायर 1929 वर्सा मद्रास लायब्ररी असोसिएशनांत ग्रंथालय विज्ञानांतलो प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम सुरू करून ग्रंथालय शिक्षणाची सुरवात केली. उपरांत 1931 वर्सा हो अभ्यासक्रम मद्रास विद्यापीठान घेतिल्लो. रंगनाथन हांणी बेंगळुरूंत दस्तावेजीकरण संशोधन आनी प्रशिक्षण केंद्र (डीआरटीसी) स्थापन केलें, जीं दोनूय ग्रंथालय विज्ञानांतल्या शिक्षण आनी संशोधनाक म्हत्वाचीं संस्थां जाल्यांत.

विद्यार्थ्यांक, शिक्षणतज्ञांक आनी संशोधकांक पुस्तकां आनी शिक्षणीक नेमाळीं ते डिजिटल डेटाबेस आनी मल्टीमीडिया सामुग्री मेरेनच्या संसाधनां मेळोवन दिवन ग्रंथालयां आनी ग्रंथपाल शिक्षण वेवस्थेंत म्हत्वाची भुमिका करतात. शिक्षणीक संशोधन, वर्गांत शिकप आनी वैयक्तीक समृद्धीक आदार दिवपाक हीं साधनां गरजेचीं. ग्रंथपाल वाचन कार्यावळी, पुस्तक क्लब आनी कार्यशाळा वरवीं आजीवन शिकपाक चालना दितात. सगळ्या पिरायेच्या व्यक्तींक नवी कुशळटाय आनी गिन्यान तयार करपाक मदत करतात. म्हायतीच्या युगांत, ग्रंथपाल म्हायती साक्षरताय कुशळटाय शिकयतात, वापरप्यांक स्रोतांची विश्वसनीयताय मोलावप, डिजिटल म्हायती नेव्हिगेट करप आनी संशोधन साधनां प्रभावीपणान वापरप हाचें मार्गदर्शन करतात. ग्रंथालयां समावेशक शिकपाचें वातावरण म्हणूनय काम करतात, जंय विंगड विंगड फाटभूंय आशिल्ले लोक एकठांय येवन शिकतात. ग्रंथपाल तांच्या वापरप्यांच्यो गरजो भागोवपी संग्रह निवडप, मेळोवप आनी वेवस्थापन करपाचे तज्ञ आसतात, अभ्यासक्रम, संशोधन आवड आनी समुदाय गरजेक आदार दिवपी संसाधनां क्युरेट करतात, जाका लागून ग्रंथालय संग्रह संबंदीत आनी अद्ययावत उरतात हाची खात्री करतात.

ग्रंथपालांच्या म्हत्वाच्या वावराची परब मनोवपाचो ग्रंथपाल दीस हो एक खाशेलो प्रसंग. रंगनाथन हाच्या दायजाचोय तो भोवमान. जांणी ताच्या विचारांचो ग्रंथालयाच्या मळार व्हड प्रभाव घाला. ह्या दिसा, शिक्षणांत ग्रंथपालांची म्हत्वाची भुमिका आनी समाजांत गिन्यान आनी प्रबोधन वाडोवपा खातीर तांणी केल्ल्या यत्नांची आमी वळख करतात.

– मनाली सुनील आचार्य

ग्रंथपाल, सेंट जोसफ वाझ काॅलेज, कुठ्ठाळी