बाबा आमटे : एक समाजसुदारक

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आतांच्या भुरग्यांचें वाचन खूब कमी जालां, ताका लागून  तांचेर बरे संस्कार जायनात आपल्या जिणेंत बरे निर्णय घेवपाक तांकां कळना,

आमगेल्या भारतांत अनेक समाजसुदारक जावन गेले, जशे महात्मा ज्योतीबा फुले, धोंडो केशव कर्वे, कर्मवीर भाउराव पाटिल, अश्या समाजसुधारकांनी समाजा खातीर खूब वावर केलो. समाजांतल्यो वायट रुढी, परंपरा नश्ट करून बायलांक तांचे हक्क मेळोवन दिले. अशेच एक समाजसेवक बाबा आमटे हांकां आमी केन्नाच विसरुंक शकना. आमचो देश कितलोय विकसीत जालो तरी बेकारी, दळडीर कुश्ठरोग या सारखे प्रस्न सोडोवपाची गरज आशिल्ली. कोयरा भशेन रस्त्याच्या कडेक महारोगी, कुश्टरोगी, भिकारी कोणूय अन्न दिता काय म्हणून  पळयत आसताले, ज्या कुश्टरोग्यांक जीण म्हटल्यार एक शाप दिसतालो, अश्या रोग्याक बाबा आमटेन लागीं केले, तांकां मोग दिलो आनी मायेन तांचो सांबाळ केलो. 

बाबा आमटे एका व्हड अश्या वाडयांत जल्माक आयिल्ले, तांचे ल्हान आसताना पासून खूब लाड जाताले, म्हणून जें जें किदें जायतें आपल्या बापाय कडेन मागाताले आनी तें तांकां रोखडेंच मेळटालें, पूण ते अभ्यासांत खूब हुशार आसले. शाळेंत आसताना गुरुजी जें कितें शिकयताले तें बाबा लक्ष दिवन आयकताले. घराय ते खूब अभ्यास करताले घरांतल्या लाडाचो परिणाम तांणी आपल्या शिक्षणाचेर केन्नाच जावपाक दिवना. शाळेंतूय कडक शिस्त आसताली ताका लागून तांची शिक्षणीक मळार बरी उदरगत जाली.

आतांच्या भुरग्यांचें वाचन खूब कमी जालां, ताका लागून  तांचेर बरे संस्कार जायनात आपल्या जिणेंत बरे निर्णय घेवपाक तांकां कळना, पूण बाबा आमटे तशे नाशिल्ले, शालेय शिक्षणा बराबर तांचे खूब वाचन आसतालें,  रवींद्रनाथ टागोरांचे गीतांजली हे पुस्तक बंगाली भाशेंत आसल्या कारणान तें वाचपाक बाबांक आडखळ जावपाक लागली. पूण तें फांटी सरुना, तांणी बंगाली भास शिकून घेतली. गीतांजली पुस्तकांचो तांच्या मनाचेर इतलो परिणाम जालो की ते टागोरांक मेळपाक शांतिनिकेतनांत गेले. टागोरांच्या विचारांचो बाबांचेर खोल परिणाम जालो, दीन- दलितां विशीं सतत तांच्या मनांत विचार घोळपाक लागले. गोरगरिबांची सेवा हीच खरी देवाची सेवा अशें तांच्या मनाक पटपाक लागलें.

नागपुराक रावन तांणी आपलें कॉलेज शिक्षण पुराय केलें, एम ए जातकच फुडें कितें?  तांच्या बापायची इत्सा आसली की पयसो आनी प्रतिश्ठा मेळोवपाक आपल्या चल्यान आदवोगाद जावचें.  त्यावेळार बापायचे इ्त्से आड वचपाक कोण शकनाशिल्ले. बाबा आमटेंनी कायद्याचें शिक्षण घेवपाचे थारायलें. नागपूरच्या कॉलेजीत कायद्याचें शिक्षण घेतना कायद्याच्या पुस्तकांचें वाचन केलें. वकिलीचो अभ्यास पूर्ण जातकच ते वरोडा गांवांत आयलें, थंयच वकिलीचो वेवसाय करपाचे तांणी थारायलें.

एक नामनेचे वकील म्हणून ते नावरुपाक आयले. तांच्या कामाचो पयश्यांच्या रुपान तांकां मोबदलो मेळपाक लागलो.

बाबांच्या मनांत फक्त समाजकार्याचोच विचार आसतालो, ह्या विचारान ते खूब अस्वस्थ जाताले. वकिलीचो वेवसाय करून आपूण भरपूर पयसो आनी प्रतिष्ठा मेळयली खरी पूण समाजांत गरीब लोक मात दरिद्री जिणें जगता, तांचो विचार कोणूच करिनात, तांचेय दुख्ख, गरिबी, दळडीर पयस करपाक जाय ह्या विचारांचें वादळ तांच्या मनांत सुरू जालें आनी तांणी आपलो आदोगादीचो वेवसाय सोडलो. आमी आमच्या समाजांत पळयता की आतांचे लोक आपल्याच जिणेंत व्यस्त आसतात, सभोवतालचे वातावरणांचे तांकां कांयच पडलेलें आसना, रस्त्याचेर कोयराच्यो राशी दिसल्यो तरी कोणाक कांयच पडून गेलेलें ना? पूण बाबा आमटे तशे नासले, ते रस्त्यांची, शारांची साफसफाईचें काम करताले इतलेच न्ही भंग्याचें लेगीत काम करपाक फुडें सरताले, लोक तांची फकांडां मारताले तरी ते काम तांणी अर्धवट केन्नाच सांडलेंना. कांय काळा उपरांत लोकांक तांच्या कार्याचें महत्व कळपाक लागलें, आनी लोकूय तांकां मदत करपाक लागले. रात आसूं वा दीस, बाबा सगळ्यांक मदत करपाक धांवताले. मनीस कितलोय व्हड आसूं जर ताच्या मनांत समाजांतल्या दलित लोकां विशीं जर मोग ना त्या  व्हडपणाचो कितें उपेग? 

(पूर्वार्ध)

प्रा किशोर वासुदेव वझे