भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आमी गोंयचें सैम, दोंगर, शेतां, झाडां, तळीं, जनावरां सगलें सांबाळ्ळें आनी कोंकणी सांबाळ्ळी ना, जाल्यार कित्याक उपकारता?…. हाचेर गंभीरतायेन विचार करचो आनी….
एक पुस्तक म्हणल्यार एक दुकुमेंत, मागीर तो कसलोय जावंयेता, घराचो, भाटाचो, प्रांताचो वा देशाचो. कांय पावटीं तो इतिहास तिगोवंक फायदेशीर जाता जाल्यार कांय पावटीं तोच इतिहास पुसून उडोवंक उपकारता. अशें जायत्या इतिहासांत घडलां आनी कोंकणी सवेंय अशें घडूंक लागिल्ल्याची सुलूस लागल्या. हे खातीर समेस्त कोंकणी मनशांनी जागृत रावपाची गरज आसा. अकाल्पनीक पुस्तकां चड करून सत आनी खऱ्या कथांचे शक्तीचेर भर दितात. अमेरिकेची काल्पनीक आनी अपकाल्पनीक वर्णनात्मक गद्य लेखिका एनी डिलार्ड सारक्या लेखकांनी म्हत्वकांक्षी कथनांची तोखणाय केल्या आनी अमेरिकन खगोलशास्त्री, ग्रहशास्त्री आनी विज्ञान प्रसारक कार्ल एडवर्ड सेगन सारकेल्या लेखकांनी वाचपाची नोंद काळाची भोंवडी म्हूण केल्या, जाल्यार हेर अकाल्पनीक लेखकांनी वास्तवताय सांगूंक जाय आशिल्ल्यान शिस्त आनी प्रमाणीकपणाचेर लक्ष केंद्रीत केलां. असलीं चित्रां कोंकणी भितर दिसूंक लागिल्ल्यान दुबावाचीं कुपां मळबांत तरंगतना झळकतात.
कोंकणीचो लडो तसो नवो न्हय, पुर्तुगेज काळार लेगीत कोंकणीक मानाच्या जाग्याची मागणी जायत आशिल्ली जेन्ना फकत रोमी लिपी चलताली. गोंय मुक्त जातकच लेगीत रोमी लिपीच आशिल्ली, पूण राजभास कायदो मात देवनागरी कोंकणींत जालो, ही खंत जरी आसली जाल्यारूय हाका कोण जबाबदार तें कोण सांगिना. साहित्य अकादेमीन कोंकणीक मान्यताय दिली तेन्ना देवनागरी आनी रोमी लिपीचीं पुस्तकां पुरावे म्हूण कोंकणीची बाजू घट केली. राजभास चळवळी वेळार जे फुडारी आशिल्ले ताणीं दाखय- लिपय करून आपणालें स्थान थीर करपाचो यत्न केलो ही फट आसा? तियात्र, कोंकणींतली पयली कादंबरी, कथा, कविता, ओवयो, भक्तिगीतां, कोश, व्याकरणां, कोंकणी चलचित्र, कोंकणी पत्रकारिता हें सगळें रोमी लिपिंतल्यान सुरू जालें हाची गवायकी मेळटा, पूण तेच बराबर देवनागरी लिपी अशी नेटान फुडें वचूंक कितें कारण? कित्याक आमकां कोंकणीक फुडें व्हरपाचीच नाशिल्ली. आमकां इंग्लीश भास चड लागींची दिसली आनी आजुनूय दिसता. देखून कोंकणी एक्स्पर्ट म्हण मुलाखतीक प्रस्न करतना म्हाका भुरग्यांक सांगचें पडटा, ‘घरा कडें वचून विचारात आमकां कोंकणी कित्याक शिकोवंक ना काय म्हण.’ घरांत आवय बापूय इंग्लीश उलयता जाल्यार भुरगीं कोंकणी कशीं उलयतलीं? भुरग्यां कडेन उलोवपाक तांकां वेळ ना वा तीं भुरग्यांक कोंकणींतल्यान उलोवंक दिनात, आनी नोकरी मात गोंयची मागतात जेन्ना जायरातिचेर सरळ बरयिल्लें आसता कोंकणीचें गिन्यान सक्तीचें. भुरग्यां कडेन जाप आसना, हाका आवय बापाय बराबर आमचे कोंकणीचे फुडारी लेगीत तितलेच जापसालदार आसात.
आमी जायतीं इतिहासीक पुस्तकां वाचलीं, तांतूंत मोलादीक थारलीं तीं गोंय मुक्ती लढो, लोकमत कौल दीस, राजभास चळवळ आदी. असलीं पुस्तकां म्हणल्यार कोंकणीच्या इतिहासांत अलिखीत आशिल्ली नोंदपटीच म्हणूंक जाता. ह्या इतिहासीक पुस्तकांनी बरीच जुगलबंदी दिसता. एकलो एक म्हणटा जाल्यार दुसरो भलतेंच कितें म्हणटा. अशें अप्रमाणीक विचारांक लागून घडटा. थोडे मुद्दम विचार घुंवडायतात जाल्यार थोडे अर्द्या गिन्यानाक लागून इतिहासांत चुकीच्यो नोंदी करतात. आमचे कोंकणी बरोवपी तशे माहीर आसात, खंय आनी केन्ना कितें बरोवंक जाय आनी ताचो प्रचार करूंक कोणाक फुडें घालूंक जाय तें जुस्त जाणांत.
एक देख दिवंची जाल्यार, एका इंग्लीश पुस्तकांत म्हजे विशीं एक उतारो आसा, तांतूंत स्पश्ट बरयलां हांव ‘जिवीत’ आनी ‘कामगारवाणी’ ह्या दोन मासिकांचो संपादक म्हूण, पूण आमच्या कोंकणी भाशेच्या इतिहासांत हाची नोंदूच ना, जायत घडये म्हाका पत्रकाराचो दर्जो दिवंचो पडटा म्हूण. आनी एके कडेन आसा, तांतूंत म्हज्या नांवा बदला भलतेंच नांव घालां. हें मुद्दम घालां जाल्यार खबर ना आनी मागीर तीच नोंद एका इंग्लीश पुस्तकांत आयल्या आनी तांतुंतूय म्हजे बदला दुसऱ्याचेंच नांव आसा. ही मुद्दम केल्ली चूक म्हूण म्हाका तरी थावें जालें. आनी हेच मनीस दुसरो इतिहास पुसून उडोवंक सोदतात म्हूण तिठ्यार बोवाळ मारतात.
आतां आनीक एक आरोप जावंक लागला, तसो तो आदीं पासून जायत आसा, देवनागरीवाल्यांनी रोमीवाल्यांक फटयलें. कांय प्रमाणांत हांतूंत तथ्य आसा, पूण रोमीवाले रोमीवाल्यांकूच फटयतात तेन्ना कितें म्हणपाचें? आपणाक कोण वयर काडिना तेन्ना, आपली घांट वाजोवपी आमचे मदें आसात, हाची कुण्णाटकाय दुसऱ्याक कित्याक जावंची? वाटे वेलीं सुणीं भोंकतात आनी घरांतलीं सुणीं भोंकतात तांतूंत फरक आसता हें जाणा जावंक जाय. दोळे धांपून दूद पियेतलें माजर फेसबुकाचेर पासून वळखूंक मेळटा. राजभास चळवळी वेळार बळी गेले ते क्रिस्तांव लोक, तांची दखल सरकार घेना म्हूण बोवाळ मारतात, क्रिस्तांवांच्यो संस्था तरी तांची कितली दखल घेतात? दुसऱ्याक बोट दाखयलें म्हूण आपली करणी लिपतली अशें समुजपाचो वेळ आयज उरूंक ना.
हांवें नवोच एक जागो घेतला. तांतूंत जायतीं नाका आशिल्लीं झाडां आसात. तीं कातरूंक सरकाराची परवानगी जाय? हाची सारकी जाप मेळनाशिल्ल्यान तीं झाडां कातरपाचीं उरलीं आनी फाटल्या पावसान ती वाडलींच, तांचे मदें रानवटी तणूय वाडलें. तें परत एक पावट निवळ करूंक खर्च. कोंकणी मळारूय गरजे भायल्या वादांक म्हत्व येवंक लागलां. कोंकणीचें केन्ना पडून वचूंक नाशिल्ले मनीस आयज हड्डें धाडायतना दिसतात. भायर येतच कोंकणी गेली डब्यांत. कोंकणी खातीर असलेच फुडारी आमकां जाय, ना जाल्यार वशिलो कसो मेळटलो? दुसऱ्याच्या खांदार आर्म दवरून फार मारपी आमी पळेल्यात आनी गुळी नाशिल्लें आर्म जोकतल्यांकूय पळेल्यात. जो कोण निश्ठेन वावर करता, ताका आरड मारची पडना, ताचें कार्युच सगळें उलोवन वता.
गोंयचो इतिहास बरोवन उरुंकूच जाय आनी तो गोंयकारांनीच बरोवंक जाय. पद्व्युत्तर पदवेचो कोण तरी विद्यार्थी बरयतलो ती इतिहास- नोंद जावंची ना. देखून कसलोय इतिहास पुस्तकांत बरोवन दवरपाचो निर्धार करतात तेन्ना आपणाचीय वळख दवरची पडटा, आमच्या सैमाचो आदर्श राखचो पडटा. दाल्गादो कोंकणी अकादेमीचो आदलो अध्यक्ष प्रेमानंद लोटलीकार खुबदां म्हणटा, “आमी गोंयचें सैम, दोंगर, शेतां, झाडां, तळीं, जनावरां सगलें सांबाळ्ळें आनी कोंकणी सांबाळ्ळी ना, जाल्यार कित्याक उपकारता?” हाचेर गंभीरतायेन विचार करचो आनी दुसऱ्याक बोटां दाखोवंचे परस आपणेंच फुडले पिळगे खातीर प्रामाणीक काळजान बरयिल्ल्या इतिहासाची नोंद करची.
– विन्सी क्वाद्रूस, राय, साश्ट
9822587498
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
