कृष्णाची मध्यस्थी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

(…. इंद्रप्रस्थ दिवपाचें तुज्या मनांत ना जाल्यार तांकां रावचे पुरती पांच गांवां तरी तुज्या राज्यांत तांकां मेळचीं…. आतां मुखार…)

इतल्यांत दुर्योधन उठलो आनी ताणें म्हणलें, ‘हांव त्या पांडवांक म्हज्या राज्यांतलीं पांच गांवां खंयचीं, सुयेच्या तोंकार रावता तितलीं लेगीत जमनी दिवचो ना.’ दुर्योधनान अशें उलयतकच कृष्णान ताका म्हणलें, ‘दुर्योधना, म्हजें उलोवप अजून सोंपूक ना. तें सोंपतकच तूं उलयल्यार खूब बरें जातलें.’ दुर्योधन सकयल बसले उपरांत कृष्णान धृतराष्ट्राक फुडें म्हणलें, ‘राजा, ज्या पांडवांचो बापूय ह्या हस्तिनापूर राज्याचा राजा आशिल्लो ताच्या पुतांक पांचूय गांव फावो जायना? राजा झूज जाले जाल्यार संबंध कुरू कुळाचो नाश जातलो. कौरव- पांडवांच्या तकल्यांनी झुजाचो जोर चडला. तूं तुज्या पुतांक आडय, हांव पांडवांक समजायता.’

धृतराष्ट्रान मागीर कृष्णाक म्हणलें, ‘कृष्णा हांव कितें करूं? हांव म्हातारो आनी कुड्डो. दुर्योधन म्हजें आयकना जाल्यार हांव कितें करूंक शकता?’ तें आयकून कृष्णान म्हणलें, ‘तूं ह्या राज्याचो राजा. दुर्योधन तुजें आयकना जाल्यार ताका अटक कर आनी बंदखणींत घाल. हें काम तुजे कडेन जायना जाल्यार म्हाका सांग, हांव ताका आत्तां अटक करता.’ कृष्णाचीं तीं उतरां आयकून दुर्योधनाचें भिरभिरलें आनी तो तिडकीन दुःशासन आनी शकुनीक घेवन सभाघरा भायर गेलो.

सभाघरांतल्यान भायर येतना दुर्योधन रागान व्हडल्या व्हडल्यान बडबडीत भायर सरलो. ‘म्हाका अटक करता? म्हाका? म्हज्या राज्यांत येवन म्हाका बंदखणींत घालपाची भास करता? हो कृष्ण स्वताक कोण समजता? आतां भायरूच येवं दी हांव हाकाच अटक करून बंदखणींत उडयतां!’ दुर्योधन बडबडलो. तांची उतरां भायर उबो आशिल्ल्या सात्यकीच्या कानार पडलीं. पूण ताणें आपणें दुर्योधनाचीं उत्तरां आयकल्यांत हें दाखोवन दिलें ना. दुर्योधन दुःशासन आनी शकूनी वांगडा उलयत- उलयत मात्सो पयस वतकच सात्यकीन कृष्णाचो रथ सामको सभाघराच्या दरवट्यार हाडून उबो केलो. ताचे वांगडा आयिल्ले नारायणी सेनेच्या सैनिकांक ताणें रथा- भोंवतणी दवरले. तो मागीर सभाघरांत गेलो आनी दुर्योधन तुका धरपाची भायर तयारी करता अशें कृष्णाक सांगलें.

सात्यकीन हाडिल्ली खबर आयकून कृष्ण उठलो आनी ताणें धृतराष्ट्राक म्हणलें, ‘राजा, तुजो व्हडलो पूत म्हाका अटक करपाची भायर तयारी करता. आतां कोण कोणाक अटक करता तेंच म्हाका पळोवपाक जाय.’ कृष्णान अशें म्हणटकच धृतराष्ट्रान बेगीबेगीन निरोप धाडून दुर्योधनाक सभाघरांत आपोवन हाडलो आनी ताका म्हणलें, ‘पुता, म्हजें आयक. पांडव जें कितें आमचे कडेन मागतात तें तांका दिवन उडोवया. भावा- भावां भितरल्या झुजांत सबंद कुळाचो नाश जातलो. तेन्ना झुजाचो विचार करूं नाका.’ पूण दुर्योधन कोणाचेंच आयकुपाक तयार नाशिल्लो. तें लक्षांत घेवन कृष्णान धृतराष्ट्राक म्हणलें, ‘राजा, पांडवांचेर अन्याय जाला हें तुका मान्य आसा ते खातीर तूं तांकां ते जगतात तें दिवपाकूय तयार आसा. पूण तुजे न्यायाचे वाटेर दुर्योधन आडवो येता. तूं राजा आसून लेगीत पांडवांक न्याय दिवंक शकना तेन्ना म्हाका दिसता की पांडवांक तांचें राज्य बळाचो वापर करून परत घेवचें पडटले. पूण एक लक्षांत दवर, ते खातीर जें झूज जातलें आनी तेन्ना जें कितें घडटलें ताची सगली जापसालदारकी तूं राजा आशिल्ल्यान तुजेर आसतली. म्हाका आनीक कांय उलोवपाचें ना, पांडव आनी कौरव आतां झुजाच्या मळार मेळटले.’ अशें म्हणून कृष्ण, सात्यकी आनी कृतवर्माक वांगडा घेवन सभागृहाच्या भायर आयलो आनी दरवट्यार उबो आशिल्ल्या ताच्या रथार चडलो.

 सात्यकीक वांगडा घेतलो आनी यादव सैनिकां सयत हस्तिनापूर सोडून उपप्लाव्य नगराचे दिकेन गेलो. दुर्योधन सभाघरांतूच उरिल्ल्या कारणान कृष्णाक अटक करणाची ताची सगली येवजण उदकांत गेली.

34. कृष्ण- बलराम वाद

हस्तिनापूरा सावन परत येतकच कृष्णान पांडवांक धृतराष्ट्राच्या दरबारांत कितें कितें घडलें तें सगळें सांगलें. ‘दुर्योधन कोणाचेंच आयकुपाक तयार ना. तेन्ना तांकां तांचें राज्य परत मेळूंक जाय जाल्यार झुजा बगर दुसरो मार्ग ना’ अशेंय कृष्णान पांडवांक सांगलें. युधिश्टीरान मागीर कृष्णाक झुजाविशीं ताचें मत कितें तें सांगपाक सांगलें. कृष्णान मागीर पांडवांक म्हणलें, ‘दुर्योधनान खूब पापां केल्यांत. ताच्या पापांत आनीकूय खूब जाण वांटेकरी आसात. ह्या सगल्यांक सोंपयतले जाल्यार झूज करपाक जाय अशें म्हाका दिसता.’ कृष्णान अशें म्हणटकच युधिश्टीरान झूज करपाचो निर्णय घेतलो.

झूज करचें अशें थारतकच पांडव आनी कृष्णान झुजा खातीर कितें कितें तयारी करची पडटली हाचे विशीं येवजण करपाक सुरवात केली. पांडवांक तेंको दिवपाक खंयचे खंयचे राजा येतले, तांचें सैन्य कितलें आसतलें, ते झुजा खातीर कितलीं शस्त्रां, हत्ती, घोडे घेवन येतले ह्या सगल्या गजालीचो तांणी नियाळ घेतलो. झुजाचे नेम कितें आसचे हाचे विशींय तांणी थारायलें. झूज खंय जावंचें हाचेरुय तांणी निर्णय घेतलो. सगली येवजण करतकच कृष्णान पांडवांचो निरोप घेतलो आनी तो सात्यकी सयत द्वारकेक गेलो. झुजाचो दीस थारतकच आपणाक कळय, निरोप मेळटकच आपूण सैन्य घेवन उपप्लाव्य नगरांत येतां, अशें कृ्ष्णान भायर सरचे पयलीं पांडवांक सांगलें. 

(मुखार चलता)

– अनिल नायक