दाबे- सत्तरी सांपडल्यो पुरातन पाशाण मुर्ती

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

वाळपयः सत्तरी म्हालांतल्या दाबे वाठारांत लयराई देवीच्या एकवत धरिल्ल्या धोंडांक दुर्मीळ स्वरुपाच्यो पुरातन पाशाण मुर्ती सांपडल्यो. धोंड रावताले ते सुवातेची ते नितळसाण करताले, तेन्ना तांकां ह्यो मुर्ती सांपडल्यो. ह्या वाठारांत आनिकूय मुर्ती आसपाची शक्यताय आसा. मेळिल्ल्यो पाशाण मुर्ती धोंडांनी आनी थळाव्या लोकांनी सुरक्षीत दवरल्या. हे संबंदांतलो इतिहास समजून घेवपाचो यत्न करतले, अशी म्हायती मेळ्ळ्या.

मेळिल्ले म्हायती प्रमाण लयराई देवीचें एकवत सुरू आसा. एकवत धरिल्ल्या धोंडांनी देवस्थानाच्या वाठारांत राबितो केला. थंयचो वाठार नितळ करतना कांता गांवस हांकां पाशाणाची एक वस्तू मेळ्ळी. तांणी त्या वाठारांत नितळसाण चालू दवरली तेन्ना ताका एक पाशाण मूर्त सांपडली. थळाव्या लोकांच्या म्हणण्या प्रमाण ती पाशाण मूर्त देवस्थाना कडेन संबंदीत आसा.

हे विशीं अदीक म्हायती दितना कांता गांवस हांणी सांगलें, नितळसाण करतना आपल्याक ती मूर्त दिसली. ती व्हड आनी देवीची आसा.

मजगतीं, हे संबंदांत इतिहास संशोधक राजेंद्र केरकार हांचे कडेन संपर्क केलो तेन्ना तांणी सांगलें, सत्तरी म्हालाच्या साबार वाठारांनी अशे तरेच्यो पाशाण मुर्ती शिंपडल्यात. पुर्तुगेझ राजवटी वेळार खूबश्या म्हालांनी धर्मांतराचे यत्न जाले. देवदेवतांच्यो मुर्ती, पाशाणां नश्ट करपाचे प्रकार पुर्तिगेझां कडल्यान जाताले. हे खातीर भंयान सत्तरी म्हालांतल्या खूबश्या गांवांनी पाशाण मुर्ती पुर्वजांनी देवसाय वाठारांत लिपोवन दवरल्यो. तांचो विध्वंस जावचो न्हय हे खातीर घेतिल्ली ही खबरदारी आशिल्ली. दाबे वाठारांत सांपडिल्ल्यो पाशाण मुर्ती अशेच तरेच्यो आसात. ह्या वाठारांत पुर्वजांनी त्यो मुर्ती लिपोवन दवरिल्ल्यो आसपाक जाय, अशी शक्यताय केरकार हांणी उक्तायली. सध्या म्हालांतल्या चडश्या गांवांनी सांतेरी आनी केळबाय ह्या दोन देवतांच्यो पाशाण मुर्ती व्हड प्रमाणांत सांपडटात. श्रीसांतेरी आनी केळबाय ह्यो वेगळ्या स्वरुपांत आमकां दिसतात. सुरवातीच्या काळांत दरेका गांवांत ह्या देवदेवतांचें अस्तित्व आशिल्लें. दरेका गांवांत देवरायी आसात. त्यो खूब म्हत्वाच्यो. सैम आनी जैवविविधता सांबाळून दवरप तशेंच धर्मीक संवर्धनाच्या दिश्टीकोनांतल्यान ह्या देवरायींचें म्हत्वाचें योगदान आसा. ते खातीर त्यो सांबाळून दवरप गरजेचें आसा. ह्या देवरायींनी आनिकूय देवदेवतांच्यो मुर्ती लिपोवन दवरिल्ल्यो आसतल्यो. त्यो खंय आसात तें सांगप कठीण आसा. सध्या सांपडिल्ल्यो मुर्ती सांबाळून दवरचे खातीर थळाव्या लोकांनी यत्न करचे, अशी विनवणी केरकार हांणी केली.

पुर्तुगेझां आड सत्तरी म्हालांत बंड जालें. ह्या बंडा वेळार पुर्तुगेझांनी सत्तरी म्हालांतल्या खूबश्या गांवांनी आशिल्लीं देवळां मोडपाचो यत्न केलो. त्या वेळार आमच्या पुर्वजांनी हाची दखल घेवन आपल्या गांवांतल्या देवळांतल्यो मुर्ती आनी धर्मीक दस्तावेज लिपोवन दवरले. मेळिल्ल्यो मुर्ती ह्यो तातूंतल्योच आसूं येतात.

• राजेंद्र केरकार, इतिहास संशोधक