कैलास कंटाळसर कथा कसली ?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हौतात्म्याची कथा आयकून कैलास कंटाळटा, दादा कंटाळटा, मुकेश कंटाळटा, दत्ता कंटाळटा जाल्यार कसली गा ती कथा?

कोंकणींत अंतपार नाशिल्लें म्हणी ओपारींचें आनी वाक्प्रचारांचें भांडार आसा हें दर दिसा होलमता. नव्यो नव्यो म्हणी मेळ्ळ्यो
म्हणटकच हाचो दिश्टावो जाता. हालीं अशीच एक ओपार आमचे मावशेन मारली. कैलास कंटाळसर कथा उपेग ना रे. म्हाका तितलोसो अर्थ कळ्ळो ना. पूण ती म्हण मात कानांत घुमत उरली.
लेखक समीक्षक सखाराम बोरकार हांचे कडेन म्हणींचे संकलीत केल्ले पांटलेच आसात. विशयवार वर्गीकरण करून दवरल्यात तांणी फायलींत. अजून तांचो ग्रंथ उजवाडावपाची सुबुध्दी कोणाक जावना. सखारामबाबाक फोन लायलो आनी म्हणीचो अर्थ विचारलो. तांणी वेवस्थीत समजावन सांगलें. फोडणीशी केली.
कैलासाचेर शंकर आसता आनी ताची कथा, किर्तन जर ताकाच कंटाळो येसर भक्त करीत रावलो जाल्यार ताका अर्थ उरता? म्हाका 100 टक्के समजूंक ना म्हूण सखारामबाबान एक देख दिवन स्पश्ट केलें.
समजा तुजें पुस्तक येवपाचें आसा. आनी दोन म्हयने धोल बडयिल्ले वरी ताची जायरात फेसबूक, वॉट्सएपावेले व्हिडिओ, पेपर हांचे वरवीं जावंक लागली जाल्यार लोकांक वीट येता. सकाळ फुडें तो व्हिडिओ पळेतकच मळमळपाक लागता. कारण पुस्तक वाचिनाशिल्ले आनी तुका वळखनाशिल्ले लेगीत पुस्तकाक येवकार म्हूण उलोवंक लागतात. कितेंय उलयतात. वळेसर पुस्तकांत मुकेशबाबान फुलांचो वळेसर कसो गुथचो, कसली वांवळी वापरची, झिगी, बोकडयो कसलो वापरचो ताची सविस्तर म्हायती दिल्या अशें कायचेकाय.
सखारामबाबान म्हाका म्हायती दिली. लोकांक वीट हाडप ह्या अर्थाच्यो समांतर हिंदी, मराठी, इंग्लीश म्हणीय सांगल्यो. पूण अप्रत्यक्षपणान एक बोधरूपी शिटकावणी दिली. जायरात यूग बी तें बरें आसा. पूण अतिरेक, तोंकाचीं पिसायपणां खंच्याच मळार घडूंक फावना, ही ती शिटकावणी.
ह्यो म्हणी वापरांत येनात, उलोवपांत येनात, नाटकाच्या संवादांत येनात, साहित्यांत येनात, कोणें ताचेर संशोधन केल्लेंय आयकूंक ना.
आमच्या गांवांतल्या भाऊक एकदां कसलो तरी पुरस्कार मेळिल्लो. भाऊ पखवाज सादयतालो, तबल्यांक शाय घालतालो. संगीत वाद्यांच्यो वादयो बी सारक्यो लावन दितालो. वाद्यां सुरार लावन दितालो. पुरस्कार मेळना फुडें भाऊली जिणूच बदल्ली. टीव्हीचेर मुलाखती, पेपरांचेर मुलाखती, वर्सभर गांवागांवांत ताचे सत्कार. सत्कार म्हणजे एक शाल आनी एक नाल्ल आनी एक तुरो. जालें. भाऊलें भाशणूय तेंच तेंच. तीच कथा. आमकां वीट आयलो पूण हून उदकाचो घोंट हे पद्दतीन तोंड बंद करचें पडलें. भाऊले बायलेन शालींचो दाळ मांडून दवरिल्लो. आयिल्ल्या गेल्ल्याक 87, 93 असो आंकडो (शालींचो) ती सांगताली.
भाऊले सत्कार सोंपले. मागीर ताच्या हातान कोणा कोणाले सत्कार जावंक लागले. गाडी येताली, भाऊक व्हरताली आनी हाडून पावयताली. ह्या जिवनाची चटक भाऊक लागली. शाय, सादोवप, टिपेचें तबलें, पखवाजाची थाप आनी योग्य आवाज ह्यो गजाली भाऊ विसरलो. लेखक बी बरोवपाचे बंद पडटात तसो.
अती जालें. भाऊलेंच वाद्य बेसूर जालें. तात्पर्य – कैलास कंटाळसर कथा आसूंक फावना.
समाजजिणेंत हालींसराक भाशणांक जो ओतो आयला सोसपाचो न्हय. वक्त्यांचोय ताचेकूय चड. भाऊ उलयता, दीदी उलयता. सुत्रसंचालकांचो तर नाका रे बाबा. खरेंच जाण्टेल्यांनी रचिल्ली ओपार सामकी योग्य. कैलास कंटाळसर कथा कसली? लोकांक वाज येसर कसलीं तीं भाशणां?
खगेंद्र उर्फ दादा हेगडो देसाय हांच्या बरपांत एकेकदां सणसणीत उपहास आनी सूचक अंत:प्रवाह आसता. हुतात्मो ह्या विशयाचेर तांचो एक लघुनिबंद आसा तो काव्य कसो. कोंकणीतली म्हाका आवडिल्ली जबरदस्त उपहासात्मक कृती. दादा-कथा ही एब्सर्ड कथा वा एब्सट्रॅक्ट कथा वा अस्तित्ववादी कथा म्हूण ताचो कोणूच उदो उदो आनी थातोमातो करिनात. कारण फायदो ना. पयली गजाल म्हळ्यार कोणूच सहसा दुसऱ्याचें वाचपाक वचना. वाचल्यार आनी आवडल्यार दुसऱ्याची तोखणाय करपाचें निवळ काळीज आनी मनाचें धाडस कोणा कडेन ना. कोण तरी दादी हुतात्मो कसो जालो हें सांगपा खातीर आनीक एकलो कथीत दुरात्मो काय महात्मो वरभर शिरो ताणून भाशण करता. दादीक जगलोक वळखता. हौतात्म्याची कथा आयकून कैलास कंटाळटा, दादा कंटाळटा, मुकेश कंटाळटा, दत्ता कंटाळटा जाल्यार कसली गा ती कथा? वरभर भरभर करपाक उणींच 1300 उतरां लागतात. मदीं मदीं पुनरुक्ती करून, तींच तींच आवर्तनां मारून, तींच तींच चक्राकार शब्दबंबाळ वर्तुळां घेवन कोणाक गा पानां पुसूंक पळेतात हे? कोण खोको, कोण पोको हें दादाकूय कळटा, म्हाकाय कळटा. असल्यो कंटाळवाण्यो कथा गावन हुतात्मो जायना. कीव मात येता. बेसूर असुरांची.
खंयचेय कार्यावळीक दळण केल्ले भशेन भाशण करपाची गरज आसना. तकली कणकणसर भाशणां करतकच भिरभिरी मारता. सणसण मारता. वाचन ना, अद्ययावत कसलीच जाण ना आनी उलयतना फक्त हांवें हें केलें, हांवें तें केलें हें पेंपारें आयकूं नजो जाता. 80 मिणटांचें भाशण एकदां आयकलें आनी नाका त्यो कार्यावळी अशें जालें. याद लेगीत जाल्यार तकली फोडटा. चूक आमची, थंय वचून बसप ही.
उस्ताद राशीद खान हो म्हान शास्त्रीय संगीत गायक सोमारा संवसाराक अंतरलो. ताच्यो जायत्यो मैफली गोंयांत आयकल्यो. आवाज लायतनाच हो गायन सम्राट, प्रेक्षकांक एके अणभवाचेर उंचायेर व्हरतालो. जादू कसो. हें सांगपाचें कारण – वक्त्याक खबर आसूंक जाय आपणा कडेन लोकांक खिळोवन दवरपाची कळाशी आसा काय ना ही. नाकाच्यो पुडयो फुलोवन, हात वावडून, आवाज चडोवन, तार सप्तकांत, राजकी भाशण केल्ले वरी ताणशेवन उलोवप म्हणल्यार कैलास कंटाळसर कथा, च्युईंगम कशी ओडप. आपणाक उलोवंक कळना हें खूब ‘कथा’कारांक कळना. हांव कोंकणीवादी जालोंच हांव तंत्रवादी आनी मंत्रवादी अशें एकदां एकलो उलयतालो. अर्थ तुमी काडात.
नेमाळें चिमटीभर. एका लेखकाचें बरप धा पानां? 700 ते चडांत चड 1200 हो आंतरराष्ट्रीय पांवड्यार मानून घेतिल्लो मानक. वाचूं येता ती चर्पट पंजरी?
कैलास कंटाळचे पयलींच लेख कवळटां!

मुकेश थळी
फोंडें