सैम, पावस आनी मनीस

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

सैमाचें तें खिणयाळें रुप पळोवन खोशयेक शिममेर उरना, कारण मन खोशी जावपाक पिरायेचें वा हेर कसलेंच बंधन आसना. तेच परी ताका अमूक कारण आसूंक जाय अशेंय ना. मनशाचें मन कसल्याय कारणांक लागून प्रसन्न जावं येता.

सैमाचो आनी मनशांचो सांगात कदीम काळा सावन चलत आयिल्लो आमी पळयला, पळयत आसात आनी तो मुखारूय
पळयतले जाल्यार आतांच सादूर जावन वावराक लागचें पडटलें. हांव हें इतलेच खातीर म्हणटा, कारण आमी मनशांनी ही रुखावळ मारून धरतरेक बोडकी करून उडोवपाचो जो यत्न चलयला. तो व्होंळ्याक व्हरचीं लक्षणां बी न्हय मूं असो म्हाका प्रस्न पडटा. सैम सांगाता विणे मनीस कितेंच करूंक पावत व्हय ? सरभोंवतणी नदर मारतकूच मनीस अज्ञानी आशिल्ले तेच बरे काय कितें असो प्रस्न कोणाकूय पडूंक शकता. आदली पिळगी ज्ञानी जरी नाशिल्ली तरी तांकां सैमाची जतनाय करूंक कळटाली. कळटाली म्हणचे परस तांकां सैमाचे जतनायेचो ध्यास आशिल्लो. अडाणीपणान वा अंधश्रध्देन म्हणुया ते सैमाची पुजा करताले. सैम इबाडल्यार देवाचें रागणें पडटलें म्हूण तांच्या मनांत ध्यास्ती आशिल्ली. ते भिरांतिनूच म्हणुया तांणी आपआपल्या गांवांतल्यो वनरायी सांबाळून दवरिल्ल्यो. गरजे पुरतेच सैमा कडच्यान ते घेताले, सैमाक बुड्डुन सोंपय नाशिल्ले. हाकाच लागून आदली पिळगी बरे तरेन पर्यावरणाचें संतुलन सांबाळून दवरूंक शकली ही वास्तुस्थिती.
सैमाचे बाबतींत शेंकड्यांनी वर्सां सावन चलत आयिल्ल्यो रिती आमी मोडल्यात. मनशांच्या हावपणाक लागून सैम आनी मनीस हांचें नातें पयसावलां. दिसान दीस तांचे भितरली चीर वाडत वता. सैमाचो सांगात आमी जर व्हगडावन बसत तर कसलीं कसलीं आरिश्टां धर्तरेर येवं येतात हाची जाणविकाय सैमान आमकां करून दिल्ली आसाच. म्हूण सैमाची जतनाय वेळार घेतली ना जाल्यार धरतरे वेल्या प्राण्यांचो नाश जावंक कळाव लागचो ना.
आमी सैमा कडच्यान फक्त घेत रावल्यात ताची परतफेड करूंक आमी खूब फाटीं पडल्यात. दोंगर, दोंगुल्ल्यो, झाडां-पेडां, दर्या, न्हंयो, झरी, व्हाळ, बारीक मोटे जीव जिवावळ हें अमोल धन आमकां सामकें गरजेचें. हें सैमीक धन आमकां धरतरी सोडून आनीक खंयच मेळना. ही गजाल आमकां खबर ना अशेंय न्हय, तें सहज मेळटा म्हूण आमकां ताचे मोल कळना काय कितें, जवाब कितेंय आसूं. अशें चिंतून आमी चूक करतात. पर्यावरणांक मारक थारपी अशी वागणूक आमकां सोबना. सोबीत नितळ सैम पळोवन आमकां खुशालकाय भोगता काय ना. आतां तर पावस सुरू आशिल्ल्यान नवी निर्मणी सुरू जाल्या. अशा वेळार आमी मनीस म्हूण सैमाची जतनाय घेवया असो सोपूत घेतल्यार कशें कितें ? सोपूतच न्हय सुमान भर ‘वनमहोत्सव’ मनोवचे परस तो पुराय वर्सभर मनयल्यार कसो कितें ? दर सुमानाक एक रोंपटें रोवून ताची जतनाय घेतल्यार कशें कितें ? कारण पावस सुरू जातकूच आमचे मदले खूबशे रोंपटीं रोयतातच. तरातरांची झाडां रोवपाची साखळ कशी चालूच दवरची, तांची जतनाय घेवची. मागीर पळयात जळींमळीं रुखाच रुखां दिसूंक लागतलीं. पाचवेचार सैम सोबून दिसतलें.
पर्यावरण मोगी, चिपको आंदोलनाचे मुखेली सुंदरलाल बहुगुणाचो संदेश आमी नवे पिळगे मेरेन पावूंक शकतले व्हय ? जंय रुखां, वनस्पत, दोंगर, दोंगुल्ल्यो थंयच पावस, सामकें सोंपें अशें हें गणीत. पावसाच्यो सरीचेर सरी आंगार झेलीत सैम कथक करूंक लागता असो सो भास म्हाका त्या वेळार जाता. त्या ओडलायण्या सैमाची सोबितकाय हांव दोळे भरून पळयत कितलो वेळ बसता हाचो म्हजे म्हाकाच सुमार आसना. पावस पळयतकूच मनशाच्या मनाक पिशें कित्याक लागता काय ? होच काय तो पावसाचो जादू ? अशे खूबशे प्रस्न म्हजे तकलेंत घुंवपाक लागतात, जाच्यो जापो दर खेपे हांव सोदतां, पूण मन धादोस करपी अशी जाप म्हाका मेळना. आमी मनीस, आमकां मन आसा, आमकां रंग आनीक नाद आवडटा. हाकाच लागून पावस आनीक सैम हांचो मेळ दोळ्या मुखार पळयतकूच मन उचांबळीत जावन न कळटा पावसांत धांव घेता.
सैमाचें तें खिणयाळें रुप पळोवन खोशयेक शिममेर उरना, कारण मन खोशी जावपाक पिरायेचें वा हेर कसलेंच बंधन आसना. तेच परी ताका अमूक कारण आसूंक जाय अशेंय ना. मनशाचें मन कसल्याय कारणांक लागून प्रसन्न जावं येता. मनीस जांव वा हेर कसलोय प्राणी दरेकल्याच्या काळजांत भरपा सारकीच ही सैम सोबितकाय जावन आसा. पावस आंगार झेलतना सैमांतली जिवावळ केन्ना केन्ना पाश्चात संगिताचेर ब्रेक डान्स करता अशे तरेचें दृश्य म्हजें नदरेक पडटा आनी हांव भुल्लुसून वतां. तो लयकारी पावस ताचो शिंवर आंगार पडटकूच तुमकांय केन्ना तरी अशे तरेचो अणभव आयला आसतलोच न्हय. येवपाकूच जाय कारण पावस सगल्यांच्या तोंडार खुशालकाय आनीक मनांत उत्पत्तीचें बीं रुजोवंक घालचे खातीरच धरतरेक वेंगायता. असो म्हजो तरी समज जाल्लो आसा. नवी निर्मिती करप हो ताचो धर्मच म्हणल्यार म्हजी चूक जावची न्हय.
पावस दर एका प्राण्यांक आवडटा. पावस सगल्यांक लागींचोच दिसता. तो कोणाक आवडना असोय न्हय. कोणाक थोड्या प्रमाणांत तर कोणाक चड प्रमाणांत पावस आवडटा. कोणाक धो-धो पडट्या पावसांत मनभर भिजूंक मेळत तर ताका सर्ग सूख मेळिल्ले वरी दिसता. तर कोणाक रुच्चीक खाणां करून खावंक आवडटात. म्हजो इश्ट विनयबाब दारा भायर पावल दवरचो ना, पूण ताका पावसांत भिजतल्यांची मजा पळोवंक आवडटा. पावळेक हात धरून उदक पोशान घेवन तोंडार मारूंक ताका अजूनय आवडटा. म्हाकाय पावसाळो खूब्ब आवडटा. कारण ह्याच दिसांनी म्हाका भुरगेपणांतल्यो गजाली याद जाता. इश्टां सांगाताक सरिल्ले ते उमेदीचे दीस दोळ्या मुखार उबे रावतकूच हांव अचकीत भुतकाळांत पावतां.
भुरगेपणांत हांव पडट्या पावसांत भुजार खोमीस चडयनासतना उक्तो भोंवतालो. तेन्ना म्हजी आवय “मेंढरो कसो उक्तो कित्याक भोंवता तूं. मातूय थंड लागना तुका ?” अशें म्हणून दाटायताली. म्हज्या म्हर्यांत येवन माथ्याक हात लावन केंस ओले जाल्या काय ना तें तपासताली, पदरान माथें पुसताली. म्हाका पावसांत भिजूंक आवडना ही गजाल ती जाणां आशिल्ली, तरी पूण आवयची जतनाय घेवपाची तराच वेगळी. तिची आपल्या भुरग्यांचेर आशिल्ली माया तिका तांच्या म्हर्यांत आपसूक घेवन वतात पावसा वरीच. जसो पावस सैमाक गोपान घेवंक घसघशांनी रकता. दुसरे वटेन काळीं निळीं कुपां सुर्यदेवा सांगाताक आपा लिपा खेळूंक लागतात तेन्ना तांचे दर्शन जावंक लेगीत कुस्तार जाता. मळबा सकयल पुराय धरतरेर प्रकृती परमळ फांकत रावता. जस जसो पावसाचो नेट वाडत वता सैम तरतरुंक लागता, वार्या धार रुखारुखार पानां सळसळ घेवन येता. सैम भुल्लुसून वता, फुलां फुलांत सुंदरताय भरूंक गुथूंन उरता. शेतकामती शेत कसता तर पिकाळ माती पोसवण दिता. सैमांतले हेर असंख्य प्राणी आपले तांकी प्रमाण सैमांत भर घालीत रावतात, आनी नवे-नवे जीव जल्माक घालून आपली लागणूक जपता. सैम आनी पावस हांचो हो मेळ घडोवन हाडूंक आमीय वांटेकार जावया, झाडां रोवया, पर्यावरण सांबाळुया. पाचवी सृश्ट परतून उबारुया, नवे जिणेक उर्बा दिवया, मनीसपण जपूंक वावरुया.

एच मनोज
9822441417