फटींग रिणकारांक प्रोत्साहन ?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पॉकेटमारांक धरले उपरांत पयलीं रस्त्या वयले लोक ताका धाडायतात, उपरांत पुलीस कॉलराक धरून ओडीत पुलीस स्टेशनांत व्हरून गुन्यांव नोंद करतात आनी बंदखणीत उडयतात. मात बँकांक हजारांनी कोटींची तोपी घालून 13 व्हडल्या सुटकेशीं सयत देश सोडपाच्या तयारीत आशिल्ले मल्ल्या सारकेल्ल्यांचें कॉलर धरपाक, तांकां ताब्यांत घेवपाक विमानतळाचेर देशाची खंयचीय तपास यंत्रणा पावना.
देशांत प्रवर्तन निदेशालय (ईडी) आनी केंद्रीय अन्वेशण ब्युरो (सीबीआय) बँकांची लाखांची रिणां बुडोवप्यांच्या फाटल्यान वसुली खातीर दिसरात लागिल्ले आसतात. मात हाचे उरफाटें बँकांचेर देशांतले कॉर्पोरेट दरोडेखोर हजारांनी कोटींचो दरोडो घालून तो दुडू पचयतात, तेन्ना बँकाक 3.4 लाख कोटींची टोपी घालपी त्या 6000 मायज वजनदार, फामाद व्हड रिणबुडव्यां कडेन तांची आडनदर जाल्ली आसता हें आतां उजळपणान दिसपाक लागलां. शेतींत लुकसाण सोंसून कफल्लक जाल्ल्या शेतकारांचेर बॅंक अधिकाऱ्यांनी रीण वसुली खातीर चेंपण हाडिल्ल्या कारणान लज आनी निर्शेवणेंतल्यान हजारांच्या संख्येन शेतकार आत्महत्येचो मार्ग आपणायतात तेन्ना मल्ल्या (रू. 10000 कोटी), चोक्सी (रू. 11400 कोटी), जतीन मेहता (रू. 7000कोटी), संदेसारा (रू. 5000 कोटी) सारकेले देश सोडून परदेशांत सुखसंपन्न जीण जगतात. तांच्या प्रत्यार्पणा खातीर कितें यत्न आतां मेरेन केल्ले आसात वा फुडारांत करपाचे आसात हाचेर तपास यंत्रणा, सरकार मोनेळ पांगुरता. मीडिया त्या बाबतीत वासपूस, भासाभास करपाचे भानगडीत पडना.
धंद्यात लुकसाण भोगचें पडिल्ल्यान खऱ्यांनीच वायट अर्थीक परिस्थितीक लागून जे रिणकार आपलें रीण फारीक करपाक अपेशी थारल्यात, तांका तांच्या रिणाच्या कळंतरांत सूट दिवन एक रकमी तडजोड (वन टायम सेटलमेंट) करपाक बँको राजी आसतात. पूण अर्थीक तांक आसतना मुद्दम जे आपलें रीण फारीक करनात तांचे वीलफूल डीफाउल्टर्स अशें वर्गीकरण जाता आनी तांचे वांगडा वन टायम सेटलमेंटाक बँको सहजा राजी नासतात.
वन टायम सेटलमेंटा खाला परतफेडी उपरांत सूट दिल्ल्या खातेदारांच्या खात्यांतल्यो उरिल्ल्यो रकमो बँकांक आपल्या फायद्यांतल्यान वा सरकारान दिल्ल्या भांडवलांतल्यान अर्थांत करदात्यांच्या दुडवांतल्यान फारीक करच्यो पडटात. हाकाच रीण रायट ऑफ करप म्हणटात.
बुडीत खात्यांत गेल्ले (एनपीए) कर्जदार जर वीलफूल डीफाउल्टर्स आसत वा तांचो थांगपत्तो नासत जाल्यार ताळेबंद नितळ करपाच्या प्रयोगा खाला बँको तसलींय रिणां रायट ऑफ करतात. असल्या प्रकरणांनी बँकेन मुखार ती वसुल करपाचो आपलो हक्क राखून दवरिल्लो आसलो तरी रायट ऑफ केल्ल्या खात्यांत व्हड रकमी वसुली जाल्ली उदाहरणां सांपडपाक दुर्मीळ. एकदा खातें रायट ऑफ जाले उपरांत वसुलीचो उत्साह आनी करपा खातीरची फाटपुरवण उणावता. गेल्ल्या धा वर्सांनी बँकांनी रू 13.6 लाख कोटी इतले रक्कमेचीं रिणां रायट ऑफ केल्लीं आसात. तशें पळयत जाल्यार खानेवाले फटींग रिणकारांची साथ दित तांच्या हड्ड्यार घाल्लो हो दुडू मोदी हांच्या सब का विकास घोशणे अंतर्गत देशाच्या सामग्रिक विकास कार्यांत वापरपाक जातालो.
बँक शाखांनी काम करता आसतना आमकां मॅनेजरांक वन टायम सेटलमेंट घडोवन हाडपाचें वर्सुकी बजेट मुखेल कार्यालय धाडटालें आनी उपरांत अंमलबजावणी खातीर दबाव आसतालो. वन टायम सेटलमेंट करतल्यांक नव्यान रिणां खातीर पात्र जावचे खातीर बँके कडल्यान आदी कळंतरात घेतिल्ली सूट फारीक करची पडटाली.
आतां वीलफूल डिफाल्टरांक आनी बँकांनी दिल्लें रीण थारिल्ल्या उपक्रम, धंद्या खातीर वापरनासतना तो दुडू दुसरे कडेन घुंवडायिल्ल्यांक वन टायम सेटलमेंट तशेंच वर्स उपरांत नवी रिणां घेवपा खातीरूय पात्र थारावपाचो आशय आशिल्ले परिपत्रक फाटल्या म्हयन्यांत भारतीय रिझर्व बँकेंन जारी केलां. अर्थीक गैरव्यवहार करपी गुन्यांवकारांचें पुनर्वसन करपा सारखो हो प्रकार.
अर्थीक फटींगपणा करतल्यांक प्रोत्साहन दिवपी आनी प्रामाणिकपणान आपल्या रिणाची परतफेड करतल्यांक निरूत्साही करपी नितिभ्रश्ट प्रकाराचे परिपत्रक अशी ताची खर निंदा जाली. तेन्ना आपल्या परिपत्रकाचो बचाव करपाक रिझर्व बँकेन वीलफूल डीफाउल्टरांक वन टायम सेटलमेंटाची संद दिवपाचो आशय 15 वर्सां फाटीं जारी केल्ल्या 10 मे 2007 च्या परिपत्रकांत आशिल्लो तशेंच 1 जुलय 2015 आनी 1 जुलय 2016 च्या परिपत्रकांत एक वर्स उपरांत तांका तांच्या विरूद्धच्या अपराधी, दंडात्मक कारवायांत दखलअंदाजी करिनासतना नव्या रिणा खातीर पात्र करपाची तजवीज आशिल्ली हें स्पश्ट केलां.
ही परिपत्रकांतली तजवीज रीण दिवपाच्या बँकीग मुलभूत सिद्धांतांचे विडंबन करून उडयता. रीण संमत करपाचे प्रक्रियेंत सुरवेक बँकांनी भावी रिणकाराचें चारीत्र्य, भांडवल आनी ताची तांक हाचो विचार करपाचो आसता. ज्या वीलफूल डिफॉल्टरांनी मुद्दम रीण परतफेड केली ना अथवा संमत केल्ली रक्कम तो उपक्रम सोडून दुसरे वटेन घुंवडायली – डायवर्ट केली- तो मुळांत चरित्रवान आसूंकच शकना. ताचे कडेन जरी बऱ्यांतलें भांडवल आसलें तरी रिणाची परतफेड करपाची ताची वृत्ती नाशिल्ल्यान त्या भांडवलाचो बँकेक उपेग ना. तिसरें म्हळ्यार जाका रीण परतफेड करपाची इत्साच ना ताका तांक आसप, नासप हें निरर्थक थारता. ह्या परिपत्रका खाला असल्या प्रकरणांत संमती दिवपाचे निर्णय फकत बँकांच्या मुख्य कार्यालयांतली मॅनेजमेंट कमिटी आनी बोर्ड डायरेक्टर घेवपाक शकतात हाचोच अर्थ ज्यांच्या अर्थीक साम्राज्यांत भुंयकांप जावपाचो आसा अशा राजकी प्रभावशाली भांडवलदारांच्या पुनर्वसनाचे तजवीजी खातीर ही येवजण आसा अशें प्रथमदर्शनी दिसता. जे रिणाचो दुडू मनी लांउंडरींगांतल्यान परदेशांत धाडून रिणाची परतफेड करिनासतना फरारी जाल्यात त्या फटींगाकूय फुडें फाटीं पयली वन टायम सेटलमेंट आनी एक वर्स उपरांत नव्यान रिणा घेवपाची संद मेळूंक शकता हें न्हयकारपाक जायना.
रिणकारा कडेन आडकून पडिल्ल्या दुडवांची वेगान परतफेड जावपाचो उद्देश ह्या परिपत्रका फाटल्यान आसा अशी सारवासारव जरी रिझर्व बँक करता आसली तरी वीलफूल डिफाउल्टर्स हे येवजणेचो फायदो घेतले उपरांत नवें व्हड रीण घेवन आपणाल्या पयलींच्या कर्तुबांची पुनरावृत्ती करचे नात, हाचेर विश्वास कसो दवरपाचो? ह्या परिपत्रकांतल्यान देशवासियांच्या बँक ठेवींच्या सुरक्षिततेक धोको संभवता, त्या खातीर बँकाचे कर्मचारी आनी अधिकारी वर्गाच्या युनियन, असोसिएशनांनी जरी विरोध दर्शयिल्लो आसलो तरी सद्य सरकारा कडेन बऱ्यो सुचवण्यो, लायक दृश्टीकोन जाणून घेवपी समजिकायेचो उणाव दिसता. कृषी विशींचे तीन काळे कायदे रद्द करपाची मागणी घेवन शेतकार दिल्लीच्या शिमेर धरणे दिवन बशिल्ले. एक वर्स उपरांत सातशे मायज शेतकार सोंपले उपरांत सरकाराक बुद्द आयली आनी कायदे फाटीं घेतले. मात तसलो खर विरोध ह्या परिपत्रकाच्या विरोधांत जाल्लो दिसना.