भांगरभूंय | प्रतिनिधी
तुमी बंदखणींची काणी आयकल्या आसतली. पूण, कोणाक खबर नाशिल्ल्या राजवाड्याची बंदखण जाल्ल्याचें आयकलां?
पुण्यांतलो आगाखान राजवाडो ही भारतांतली अशी एकमेव वास्तू आसूं येता, जी ब्रिटीशांनी बंदखण म्हणून वापरली. 1942 वर्सा महात्मा गांधी, कस्तूरबा, मीरा बहेन, प्यारेलाल आनी महादेवभाई देसाय हांकां ह्या राजवाड्याच्या तळमजल्यार आशिल्ल्या चार कुडींनी बंदखणींत दवरिल्ले. थंयच पयलीं महादेव भाई आनी उपरांत कस्तुरबा हांका मरण आयले. तिसरे आगाखान सर सुलतान महमदशहा हांणी बांदिल्ले वयले वास्तुक ‘आगाखान पॅलेस’ अशें म्हण्टाले.
इ. स. 1897 वर्सा भिरांकूळ दुकळ पडलो. त्या वेळार जातीय भेदभाव करिनासतना भुकेल्ल्या लोकांची सोय करपा खातीर तिसऱ्या आगाखानान आपले आवयचे देखरेखी खाला हो राजवाडो बांदलो. पासश्ट एकर जमनीचेर बांदिल्लो हो राजवाडो बांदपा त्या काळांत बारा लाख रुपया खर्च आयिल्लो. बांदकामांत रोमन, भारतीय आनी इराणी संस्कृतायेचो प्रभाव दिसून येता. त्या वेळार आगाखान राजवाड्याचे रांदचे कुडींत 700 ते 800 लोकांचे जेवण रांदतालें. एका वेळार 20 जाणांक न्हिदूंक मेळटा इतली व्हडली, सोपणां आशिल्ली खाट न्हिदपाचे कुडीची सोबीतकाय वाडयताली. कलात्मक इराणी गालीचे आनी मोलादीक झुंबरां हॉलांक सोबीतकाय दितालीं. भोंवतणची बाग तर अवर्णनीय. आगाखान राजवाड्याक एक भव्यताय आशिल्ली. म्हणल्यार तेन्नाचे राजा- महाराज आनी नवाब ह्या राजवाड्यांत येवपाक उमेदी आसतालें.
शेनवार 22 फेब्रुवारी 1969 दिसा कस्तुरबाचे पंचवीसावे पुण्यतिथी दिसा चवथो आगाखान प्रिन्स करीमशहा आनी ताचो भाव प्रिन्स अमीन मुहमद हांणी हो दायज राजवाडो आपल्या राश्ट्राक, भारताक विधीपुर्वक अर्पण केलो. आमच्या स्वातंत्र्य संघर्शाक जोडिल्लो हो राजवाडो आतां राश्ट्रीय तिर्थस्थान जाला.
राजवाड्याच्या फाटल्या वाठारांत दोन समाध्यो आसात. एकाचेर कोरांतिल्लें आसा ‘ॐ श्री महादेव हरिभाई देसाय ह्या जाग्यार कैदी आसतना तांकां मरण आयलें आनी ह्या जाग्यार तांच्या उगडासाक समाधी बांदली. जल्म 1 जानेवारी 1892 आनी मरण 15 ऑगस्ट 1942.’ दुसरे समाधीचेर ‘हे राम – श्रीमती कस्तूरबा गांधी’ तांकां ह्या जाग्यार बंदखणींत आसतना मरण आयलें आनी सरकारान तांचेर निमणें संस्कार हांगाच केले. नामदार सुलतान मुहमदशहा आगाखान हांणी तांच्या उगडासाक ही समाधी बांदली. इ. स. 1868 वर्सा जल्मल्ली आनी मरण 22 फेब्रवारी 1944 वर्सा आयलें.’
तरातरांचीं वक्लां
चाळीस वर्सां पुराय जातकच आमकां वक्लां लागतात. सुरवेक लागींचे स्पश्ट दिसपाक आनी ल्हवू ल्हवू म्हळ्यार साठ वर्सां उपरांत पयसुल्ले आनी लागींचे दिसपाक आमकां वक्लाची गरज पडटा. पूण तुमची नदर स्पश्ट दवरपाक हीं वक्लां पुरो? सौभाग्यवती कडेन वाद जाता. राग येता तेन्ना ‘मोग’ आनी ‘स्त्री’ ह्या दोन वक्लांतल्यान पळोवचें. मोगाच्या वक्लान तिणें जायतीं वर्सां कुटुंबा खातीर दिला तें कळटलें, जाल्यार बायलेच्या वक्लांतल्यान स्पश्ट जातलें की ती बायल आशिल्ल्यान तिची विचारसरणी वेगळी आसूं येता, कांय वेगळ्यो गरजो आसूं येतात. नदर निवळ जातली, राग ना जातलो आनी तिची बाजूय खरी दिसतली.
चल्या कडेन वाद घालतना ‘युवा’ आनी ‘आधुनीकपण’ हांचीं वक्लां घालचीं. तरणाट्यांचे विचार आनी गरजो आमचे गरजे परस वेगळ्यो आसात आनी आधुनीक संवसारा भशेन वागपाक भुरग्याची कांयच चूक जायना. तुमची नदर स्पश्ट जातली आनी तुमचे हात आशीर्वादा खातीर मुखार पावतले. प्रवास करतना खंयच्याय मनशा कडेन वाद जालो जाल्यार वा सरकारी कार्यालय, बँकेंत कर्मचारी योग्य जाप दिना, काम जालें ना जाल्यार मागीर इश्टागतीचें वक्ल घालचें. बँकेचे कर्मचारी संगणकाचेर आदारून आसतात. ताका लागून वीज मदींच गायब जावप म्हळ्यार कितली समस्या निर्माण जातात, तें स्पश्ट जातलें आनी रागाचे सुवातेर सहानुभूती दिसतली. तुमचो रगतदाब वाडचो ना. देवळांत वचून दानधर्माचें वक्ल घालून मागीर पुजाऱ्यांचो सुवार्थ आनी हेर गजाली लेगीत लक्षांत येवच्यो नात. कारण आमच्या जिविता कडेन बऱ्या-वायट गजालींचो संबंद जोडून दुख्ख जावपाचें कारण ना, हें स्पश्ट जातलें. मन शांत जातलें आनी आत्मो अणभवूंक मेळटलो. तुमचे कडेन अशीं जायतीं वक्लां आसल्यार तांचो सोद घेयात आनी वापर करात. जाका लागून देवान जिणेंत सुख निर्माण केलां हें सामकें स्पश्ट दिसतलें.
गजानन बा. नायक भाटकार
आल्त पर्वरी
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
