मणीपूर अजूनय धगधगता

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पेटिल्लें मणीपूर अजून पालोवपाचें नांव घेना. दोन म्हयने जाले. भारतांत खंय ना खंय हिंसक घडणुको, दंगली जातात. ईशान्ये कडलीं राज्यांय अदींमदीं अस्वस्थ आसतात. पूण मणीपुरा सारकीं न्हय. दोन म्हयने राज्यांत उजो धगधगप ही हुस्क्याची गजाल. हांगां हाचे पयलीं इतलें हिंसक वातावरण जावंक नाशिल्लें. थंय 100 वयर लोकांक मरण आयलां, तर 300 परस चड जखमी जाल्यात. तातूंत कितले कायमचे दिव्यांग जाल्यात तें कळपाक मार्ग ना. ताचे भायर कोट्यांनी रुपयांची मालमत्ता काबार जाल्या. केंद्र सरकार उपाय काडपाचो यत्न करता. पूण अजून येश येवंक ना. प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी आनी गृहमंत्री अमित शहा हांचेर आतां खर टिका जावंक लागल्या. फाटल्या कांय दिसांनी भाजपा फुडारी, मंत्री, खासदारांचीं घरां, मालमत्ता लासून गोबर करपाचे प्रकार वाडल्यात.
मणीपूर अशांत कित्याक? ताका 1972 त राज्याचो दर्जो मेळ्ळो. ताचे पयलीं थंय वेगळे कायदे आशिल्ले. भायल्यांक जमीन वा हेर मालमत्ता विकत घेवपाक मेळनाशिल्ली. केंद्र सरकारान हे कायदे तेन्ना रद्द केले. ते परत लागू करचे अशी मागणी जाताली. दुसरें म्हणल्यार बऱ्याच काळा पसून मैती वा मैतेयी समुदायाची (हे हिंदू) आमकां अनुसूचीत जमातीचो दर्जो दिवचो ही मागणी आशिल्ली. एप्रीलांत न्यायालयान तांचे वटेन निकाल दिलो. साहजिकूच आदिवासी नागा, कुकी (हे चडशे क्रिस्तांव समाजाचे) लोकांक तिडक मारली. तांचें म्हणणे आरक्षण दियात, पूण आमचे सारके जमात म्हूण नाका, वेगळें कितें तरी दियात. मणीपुरांतली जमीन हेंय ह्या हिंसाचारा फाटलें एक कारण. जमीन म्हणल्यार आदिवासींचें अन्न, वस्र, निवारो. ती नव्या कायद्यांक लागून हातांतल्या वचत हाची भिरांत तांकां दिसता. मैती समाज 53 टक्के. उरिल्ले भायले, कुकी आनी नागा. अँग्लो कुकी वॉर मेमोरियल गेटीक उजो घालो, अशी खबर मे म्हयन्यांत आयली आनी हिंसाचाराचें धुमशेण चालू जालें. तें अजून थांबूंक ना. उरफाटें उग्र रुप घेतलां. हातूंत मैती सयत नागा, कुकीय विस्थापीत जाल्यात. खास करून इंफाळ आनी हेर शारांनी रावपी. हातूंतलो जातीय कोन मतींत घेवन कांय संघटनांनी ह्या आंदोलनाक जातीय, धर्मीक वळण कशें लागतलें, हाचे यत्न चालू केल्यात. मणीपुराची लोकसंख्या 27 लाख. तातूंत 41 टक्के हिंदू आनी 40 टक्के क्रिस्तांव. नागा, कुकी दोंगरांनी, मैती इंफाळ देंगणांत रावतात. लोकसंख्येक लागून विधानसभेचे चडशे जागे इंफाळाच्या पदरांत. 60 मदले 40. चडशे आमदार मैती. तांकां जमातीचो दर्जो मेळटकच नोकऱ्यांत आरक्षण मेळटलेंच, वयर दोंगराळ वाठारांत जागेय घेवपाक मेळटले, असो अल्पसंख्यांकांचो दावो. ह्या हिंसाचारांत जात, धर्म, आरक्षण अशें सगल्याच मुद्द्यांचें तेल पडलां. ताका लागून तो अजून शांत जावपाचें नांव घेना.
देशांत दंगली जाल्यात तातूंत हजारांनी निश्पाप लोकांक मरण आयलां. गुजरात दंगल, दिल्ली दंगल, मुंबय- भटकळ- मालेगांव सारक्या शारांनी जाल्ल्यो चकमकी, दंगली…. मणीपुरांतलो हो हिंसाचार तेच तरेचो. हांगां सोदून सोदून विशिश्ट जाती, धर्माच्या मनशांक मारल्यात काय ते लोक हिंसाचारांत मेल्यात, तें पुलीस आनी सुरक्षा यंत्रणांक चड खबर आसतलें. मात, भाजपाच्या फुडाऱ्यांचीं घरां, मालमत्ता वेंचून- वेंचून लासप हो प्रकार भयानकूच म्हणपाचो. कारण व्हीआयपींच्या घरा भोंवतणी कडक सुरक्षा आसता. आंदोलक थळावे काय भायल्यान आयल्यात, ताचोय सोद घेवचो पडटलो. देवूळ मोडलें, चर्चीक उजो घालो… असले संदेश सोशल मिडियाचेर फिरपाक लागल्यात. ताका लागून कांय कडेन इंटरनेट नेटवर्क बंद उडयलां. खरें म्हणल्यार मणीपूर आनी केंद्र सरकारांनी म्हत्वाचीं कामां, भोंवड्यो कुशीक दवरून मणीपूर शांत करपाक प्राधान्य दिवंक जाय आशिल्लें. ह्या हिंसाचारांत राज्य आनी देशाचें लुकसाण जाता हें आमी केन्ना मतींत घेतले? हांगां भायल्या लोकांची संख्या नेटान वाडत आसा, तोय प्रस्न नागा, कुकींकूच न्हय, तर भोवसंख्य मैती समाजाकूय भेश्टायता. सगल्याच मुद्द्यांचें खतखतें सध्या मणीपुरांत शिजता. सुवार्थाच्यो पट्ट्यो दोळ्यांचेर बांदिल्ल्यान, ‘ताणें शांती राखची, हांणें हिंसाचार करचो न्हय, आमी करतात तें बरोबर, तुमी करतात तें चुकीचें….’ अशा मतप्रवाहांचें वारेंय मणीपुरांत व्हांवपाक लागलां. एकठांय बसून चर्चे वरवीं हो प्रस्न सोडोवचो पडटलो. त्या वेळार मणीपुराचें बरें जावं, होच उद्देश आसचो. मतांचीं गणितां घेवन कोणे आसनमांडी घालची न्हय.