वामनो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंयांत प्रत्येक गांवांत मानसीक वा शारिरीक नजरेत त्रासांत आसपी व्यक्ती नजरेत पडटात. जांकां आमी विकलांग व्यक्ती अशें म्हणून संबोधतात. ज्या गांवात अशी व्यक्ती नासता त्या गांवात ‘बेबदो’ वा मानसीक रितीन निवृत्त मनीस आसूंकच जाय, हाचेर कोणाचेंच दुमत जायतशें म्हाका दिसना.
हांव मुळचो दिवचलकार. म्हजी जल्मभूंय दिवचल, पूण कर्मभूंय म्हापशां. देखून म्हापशांत म्हजो राबितो. कोण खंय जल्माक येता, खंय रावता आनी खंय ताचो शेवट जाता हें सगळें वयल्याच्याच हांतात. तो एक चमत्कारच. हांगा सुद्धा कांय लोकां कडेन म्हजें मतभेद जातात. तेन्ना तूं भायलो मरे, अशें रागान म्हणपाक तें फाटी फुडें पळयनात. राग काडपाचें तें एक हत्यार. वेंचणूक हारता तेन्ना ही सगळी पयशांची करामत अशें मत मांडून हारिल्लो उमेदवार मेकळो जाता. कोणूच सोंपेंपणी आपलो पराभव मान्य करना.
जल्मा पासून लागीं- लागीं पस्तीस वर्सां हांवें दिवचले काडलीं. भायली पेठ, भितल्ली पेठ, बॉड्डें, गांवकारवाडो, पाज, जोगीवाडो, मुस्लीम वाडो आनी लामगांव हीच म्हजी दिवचल. एकूच मराठी शाळा, ती सुद्धा भायले पेठेर. भट मास्टर हे शाळेचे सर्वेसर्वा. शाळेची व्यवस्थापन समिती, अध्यक्ष, वेवस्थापक हीं सगळीं उतरां आमच्या कानार केन्नाच येवंक नाशिल्लीं. वेवस्थापन समिती नासतना सुद्धा शाळा बरी चलताली हें खरें. शाळा सुटले उपरांत भरपूर खेळ. वेळ खूब मेळटालो. आता सारके मोबायल, स्मार्टफोन, टॅबलेटस्, टीव्ही सारकीं इलेक्ट्रॉनिक गॅजेटस् नासलीं. शाळेच्या व्हरांड्यांत बसून सिनेमाच्यो गजाली करप आनी वाजेल्यार गरादिचेर बसून येता- वता तांचेर टिका- टिप्पणी करून वेळ पासार करप. वाकडो चलतल्याक सातको, केस नाशिल्ल्याक विमानतळ, काळ्याक खापरी. पूण ल्हव आवाजात. ताका आयकूंक येना हाची खबरदारी आमी घेताले. पूण एकाचीच व्हडल्यान फकांणां मारताले तो म्हळ्यार ‘वामनो’.
वामनो तेलीवाड्यार रावतालो. तो सकाळीं- सकाळीं सोरो पिवन टायट जातालो. ताची फकाणां मारप आमकां खूब आवडटालें. वामन्याचो भेस म्हळ्यार दिमये मेरेन खाकी कलसांव, वयर पिंजिल्लें खोमीस, फाटीर रिकामी साकाचें पोंतें. रस्तो मेजत मेजत ताचें भायल्या पेठेंतल्यान देवप. ताचे बद्दलची म्हायती म्हजो शिक्षक सर्गेस्त रमेश बर्वेन मराठी पुस्तकांत बरयिल्ली, हें म्हाका याद जाता.
वामन्याचें काम म्हळ्यार लोकांक तांची पार्सलां तांच्या घरां व्हरून पाववप. खास करून नुस्तें. तें काम तो प्रामाणीकपणान करतालो. नुस्तें पावंक येतना वतना आमी ताची कळ काडटाले. कळ काडप म्हळ्यार ताका हात लावपाची गरज नासली. फकत ‘वामनो खडालाक चिंयाक’ अशें व्हडल्यान म्हणणां फुडें तो गाळींचो शिंवर घालतालो. ताचो गाळी म्हणजे ए के 56 बंदुकेतल्यान भायर सरपी गुळयो कश्यो. पूण लोकांच्यो वस्तू विस्वासान पावयतलो. आमी ताका खूब सतायताले. ताचे कडेन गाळींचो खूब स्टोक आसा, अशें आमकां दिसतालें. पूण वस्तूस्थिती तशी नासली. तो त्योच- त्योच गाळी परत्यो- परत्यो संवतालो. कोंकणींत कितल्यो गाळी आसात काय? हाचो अंदाज घेवपा खातीर आमी ताका सदांच बेजार करताले. ताच्यो सगळ्यो गाळी चवदा वयर पाव नासल्यो. कांय वर्सांनी तो जाणटो जालो. ताका चलूंक जायना जालें, तशें ताका विटोवपाचें काम आमी सोडून दिलें. क्रेश्टो मुखर्जीचो सिनेमा पळयना फुडें आयज पसून म्हाका वामन्याची याद येता.
हें सगळें बरोवपाचें कारण म्हळ्यार हालींच कर्नाटक विधानसभेच्यो प्रचार करताना, प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदीचो विडिओ आयकलो. तांतूत तो सांगता की काँग्रेसीन ताका 91 गाळी संवल्यो, इतलेंच न्ही तर ताची नोंद ताचे कचेरीत जाल्या.
एका वेळार म्हाका दिसतालें की कोंकणीत ओपारी म्हळ्यार म्हणी खूब कमी आसात. पूण ख्रि. फादर परेरा पासून दो. वामन नायक, सखाराम शेणवी बोरकार हांचीं ओपारींचीं पुस्तकां वाचून, ओपारी बाबतीत आमी बरेच गिरेस्त आसात, अशें दिसून आयलें. दो.वामन नायकांन तर, आपल्या ‘85 म्हणी फाटली काणी’ ह्या कोंकणी म्हणी झेल्यांत म्हण म्हणल्यार कितें? हो म्हणी तयार जावपा फाटल्यो काय काणयो कारणीभूत थारल्यात हाची म्हायती सुंदर उतरांनी मांडल्या. कोंकणी मोग्यांनी हीं पुस्तकां जरूर वाच्चीं.
एक्याणव गाळी कसल्यो आसतल्यो कांय? हो प्रस्न म्हाका सतायता? आतां सुद्धा मनांतल्या मनांत मेजल्यो जाल्यार बारां फुडें आंकडो वचना. ह्या विशयाचेर दुसऱ्यां कडेन भासाभास करूंक बरें दिसना. कसलो गाळींचो विशय घेवन बसला रे तूं? अशें म्हूण म्हजेर एक तोर्रात गाळ आयकूपाची पाळी येंव येता. प्रधानमंत्री कचेरीतल्यान म्हायती हक्क कायद्या सकयल ही म्हायती घेंयनशीं दिसता. पूण मन तयार जायना. ती म्हायती हांव अवैध रितीन वापरतलो म्हूण म्हाका पन्नास हजार रुपया दंड म्हूण घाल्यार हांव त्रासांत पडटलो. ‘भीक नाका पूण सुण्याक आडाय’ अशी म्हजी गत जातली. वामन्याक सतायल्ल्याचें भूत मानगूटेर बसचें न्हय म्हणून हो नाद हांव सोडून दिता.

रवीन्द्र फोगेरी
9822484391