धिरयाकारांक उमेद

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

जल्लीकट्टू, कंबारा आनी बैलगाडी शर्यत ह्या तीनूय खेळांत मनशाचो सहभाग आसा. गोंयच्या धिरयांचे बाबतींत कितें तें फक्त बैलांनीच करपाचें.

प्राणी मोगींक खर धपको दिवपी निकाल पयर सर्वोच्च न्यायालयान दिलो. तामिळनाडूंतलो जल्लीकट्टू, कर्नाटकांतलो कंबारा आनी महाराष्ट्रांतल्या बैलगाडी शर्यतीक न्यायालयान कांय अटीं सयत परवानगी दिल्या. 8 डिसेंबर 2022 दिसा न्यायालयान हे याचिके वयलो निकाल राखून दवरिल्लो. पयर त्यो पांच न्यायाधिशांच्या खंडपीठान निकालांत काडल्यात. आतां प्राणीमोगी आव्हान दितात काय फाटल्यान सरतात, तें कळटलें. न्यायालयान निकाल दिला आसलो तरी ह्या खेळांचें समर्थन आनी विरोध करपी लोक अजून आसात. सर्वसामान्य शेतकारांनी मात निकालाक येवकार दिला. कारण, हे खेळ तांचें पोट भरपाचें साधन जालां. गोंयांतल्यो धिरयो ह्यो कांयश्यो अश्योच. मात, गोंयांत ताचेर बंदी आसा. सर्वोच्च न्यायालयाच्या ह्या निकालाक लागून धिरयोमोगी गोंयकारांच्या शिरंतरांनी उमेद संचारल्या आसतली!
भारतीय प्राणी कल्याण मंडळ आनी हेर प्राणीमोगींनी याचिका दाखल करून हे खेळ रद्द करपाची मागणी केल्ली. 2017 वर्सा पयलीं सावन हें प्रकरण न्यायालयांत गाजतालें. हो एक खूनी खेळ, असो युक्तीवाद विरोधकांनी केल्लो. मात, जलिकट्टू हो तमिळनाडूचे संस्कृतायेचो भाग. ही सर्त न्हय. हातूंत कसलेंच हत्यार वापरिनात. लोक बैलांक मारपाक वचनात. जल्लीकट्टूचे बैल शेतकार कुयदाद घेवन पोसतात….. अशे जायते युक्तीवाद पयर हे केशी मजगतीं जाले. उपरांत ह्या खेळांच्या तिनूय राज्यांच्या समर्थकांक थाकाय दिवपी निकाल न्यायालयान दिलो. मात तांणी कांय अटीय घाल्यात. दुयेंत बैलांक वापरूंक मेळचें ना. तांचेर चाबूक, बडी मारपाक मेळची ना. खास करून शर्यतीच्या वेळार ते धांवचे म्हूण तांकां शाॅक दिवंक मेळचो ना. शर्यतींत बैल समान उंचायेचे जाय… हे नेम पाळिनात तांकां खर ख्यास्त दिवपाची शिटकावणी न्यायालयान दिल्या.
जल्लीकट्टू म्हणजे कितें? तामिळनाडूंत शेतांचे लुवणे वेळार, पोंगल परब मनयतात. तिसरे दीस जल्लीकट्टू खेळटात. जली म्हणजे पयशांची पोटली आनी कट्टू म्हणजे बैलांचें शिंग. बैलाक गर्देंत सोडटात आनी ताचे फाटी वयल्या कुबडाक धरून तरणाटे लोंबकळटात. चड वेळ जो उरता तो जैतिवंत. कांय कडेन शिंगाक धरून लोंबकळटात. ह्या वेळार धांवतना बैल ताका मारपाचो, सकयल उडोवपाचो यत्न करता. कांय वेळार मनीस मरताय. देखून हाचेर बंदी घाल्ली. मात, तामिळनाडू सरकारान कायद्यांत बदल करून 2917 त ही प्रथा चालू केल्ली. आमची ही धर्मीक, संस्कृतीक परब अशें तांचें मत. शेंकड्यांनी वर्सां पयलींचे ताचे उल्लेख मेळ्ळ्यात.
कर्नाटकांत चिखलाचें एक धाकटुलें मैदान करून तातूंत एक मनीस दोन रेडे धांवडायता. पोरूं ह्या खेळांत एकल्यान आपल्या बैला सयत 100 मिटर अंतर फक्त 9 सेकंदांत हुपिल्लें. दक्षीण कर्नाटक, उडुपी, केरळाच्या कासरगोड वाठारांत हो खेळ खेळटात. महाराष्ट्राची बैलगाडी वा गाडा शर्यत हो पारंपरीक खेळ. ताकाय प्राणीमोगी संस्थांनी विरोध केल्लो. बैलाचो छळ जाता, अशें तांचें म्हणणें. ट्रॅक्टराक लागून ना जाल्ले बैल फक्त हे शर्यतीक लागून तिगून उरिल्ले. पूण हालींच्या वर्सांनी ह्या खास बैलांचो आंकडो उणो जाला. आतां परतून तो वाडपाची शक्यताय आसा. ही शर्यत पयशे लावन खेळटात. व्हडली वा एकल्या पुरती बैलगाडी करून दोन बैलांक मैदानाचेर धांवडायतात. हो खेळ पळोवपाक शेंकड्यांनी लोक येतात. हो मराठी संस्कृतायेचो एक भाग मानतात.
ह्या तिनूय खेळांक कितल्याश्याच वर्सां उपरांत वैधता मेळिल्ल्यान (तातूंत कांयच बेकायदेशीर ना, अशें न्यायालयाचें मत) पयर लोकांनी खोस मनयली. आतां वयर म्हणलां ते प्रमाण, गोंयच्या धिरयांचें कितें? हो खेळ पुर्तुगेजांच्या काळा सावन खेळटात. जल्लीकट्टू, कंबारा आनी बैलगाडी शर्यत ह्या तीनूय खेळांत मनशाचो सहभाग आसा. गोंयच्या धिरयांचे बाबतींत कितें तें फक्त बैलांनीच करपाचें. हातूंत बैल जखमी जावपाचे, मरपाचे प्रकार घडल्यात. लोक पैजी लायतात, तो एक प्रकारचो जुगार अशें प्राणीमोगींचें मत. बैलाची स्वताच्या भुरग्या प्रमाण जतनाय ह्या सगल्या खेळांनी घेतात. धिरयांक मान्यताय मेळची म्हूण कोर्ट केशी जाल्यात. त्यो सुरू करपाचें आस्वासन दिवन कांय उमेदवार वेंचूनय आयल्यात. (अशें म्हणटात.) सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालाक लागून आतां धिरयो सुरू करपा खातीरचे यत्न नेटान चालू जातले. पूण, केशीचो निवाडो धिरयाकारां वाटेन लागतलो काय विरोधांत तें येवपी काळूच सांगतलो.