भांगरभूंय | प्रतिनिधी
फाटलीं दोन वर्सां पावस इल्लो चडूच पडपाक लागला. तसो पडूंक जाय त्या मोसमांत पावस उणोच पडला म्हणपाचें
वेधशाळा सांगता. पूण पावस वर्सूयभर पडटा म्हणल्यार अतिताय जावंची ना. पावसा तेंपार पावस, शिंया तेंपार पावस आनी पावस ना तेन्ना गरमी वाडटा आनी गरमेक लागुनूय पावस. म्हणटुकूच आमचे सारक्या स्कुटर स्वारांक वर्सुयभर रेनकोट सांबाळचो पडटा. पावस सोपलोशें दिसलें आनी रेनकोट सुकोवन बी काडून दवरता इतल्यान घो करून पावस घालून घेता. तो आमी कितले तयारेन आसा हाची परिक्षा घेता काय दिसता. बरें ह्या पावसाचें एक बरें आसता. तो भुरगीं शाळेक वतना वा हेर कोणूय ऑफिसाक वतनाच जुस्त येता. आनी तोंडांतल्यान उतर येता, नाका तेन्ना येता हो चांडाळ. पावस येता आनी आमी सत्री फुलोवचे पयलीं वा रेनकोट चडयता म्हणसर आमकां भिजोवन वता.
असो अकस्मात केन्नाय घस्स करून पावस येता आनी वाटेर रावन आंगार रेनकोट चडयता म्हणसर आमकां भिजोवन तो नाच जाता तेन्ना कोणाकूय तिडकूच मारपाची. मागीर भिजिल्ले म्हणटात, ‘हो आनी नाका जाल्लेंच करता. सारको पडय ना फकत आमकां भिजोवन वता.’ कोणूय जेन्ना ‘जिस्त आयलो हो’ अशें म्हणटात तेन्ना म्हज्या कानांत ‘ईलो हो चांडाळ’ हीं उतरां घुसतात आनी म्हाका बिडये मास्तराची याद जाता. हो मास्तर म्हणल्यार शाळेंत शिकोवपी मास्तर न्ही. तशे आमचे कडेन जायते मास्तर आसात. नाटक शिकयता तो मास्तर, काम करतल्यांचेर नदर दवरपी वा कामाचेर देखरेख करपी सुपरवायजरूय आमचे खातीर मास्तर, तशेंच कामांत फिशाल आशिल्लो मेस्त्रीय मास्तर आनी कोणालेय हिशोब बरोवपीय मास्तर.
बिडये मास्तर हो अशेच एके पेढयेर हिशोब बरयतालो म्हणून मास्तर. हो मुळचो कोंकणांतलो. पुर्तुगेज तेंपार रेजिदोर खंवट्याचे पेढयेर हिशोब बरोवंक म्हणून ताका हाडिल्लो. गोंयांत जेन्ना लोक पेण्टी घालूंक लागिल्ले तेन्ना बिडये मास्तर पुडवें न्हेसतालो आनी वयर धवेंच खोमीस घालतालो. जेन्ना तो पेडयेर बसतालो तेन्ना रितीप्रमाणे माथ्याक तोपी घालतालो. पेढयेचो मालक रेजिदोर काळी तोपी घालपी जाल्यार मास्तर धवी गांधी तोपी. काम जालें म्हणजे तोपी घडी करून खोमसाच्या बोल्सांत. पुर्तुगेज आसले तो मेरेन रेजिदोरकी चलली आनी वांगडाच पेढीय बी. ढाम-ढूम जावन गोंय स्वतंत्र जालें आनी रेजिदोरकी गेली. स्वातंत्रा उपरांत काजू, सुपारेक बरी दर मेळूंक लागिल्ली. तरी कशी कोण जाणा पूण कांय तेंपान रेजिदोराली पेढी बंद पडली.
पेढी बंद पडटकूच बिडये मास्तर परतो गांवांक वतलो काय दिशिल्लें. पूण ताणें शेजारचोच जागो भाड्यान घेवन थंय आपणाली पेढी उबी केली. मालक पेढयेर नासतकूच पेढयेचें कितें जाता ताचो अणभव मास्तराक आसलोच. मालक रेजिदोरकी सांबाळटालो म्हणून तर मास्तर स्वताची पेढी घालूंक पाविल्लो. ताणें आपणाली खुर्ची केन्ना सोडली ना. ताका हिशोब बरोवंक वा सांबाळूंक दुसरो मास्तरूय लागलो ना. ताणे गांवाक साकून आपणाल्या सोयर्यांक मदतनीस म्हणून हाडले आनी ताची पेढी बरी चलूंक लागली.
गांवांत काजूबियो, सुपारी व्हड प्रमाणांत. सगळे ताचेच पेढयेर येताले. पीक जावंचे पयलींच पयशेय व्हरताले. निमाणें कितें, मास्तर सांगता तो दर. गांवचो दर एकलो अडचल्लो. मास्तराकडेन पयसो आसलो. तो कोणाक ना म्हणून परती नासलो. ताका खबर आसलें, आज ना फाल्यां पयशे ज्युरासयत परते मेळटले. फकत पीक बरें येवंक जाय.
पेढये भायर काजूबियो, सुपार्यो वोताक सुकोवंक दवरिल्ल्यो आसताल्यो आनी मास्तर ताचेरूच थाण मारून बशिल्लो आसतालो. सगळ्यांकडे गोड बरो उलोवपी मास्तर पावसाचेर मात कोंत्र आसलो. आतां पावसाचो तेंप थारिल्लोच आसता. तो आपणाल्या तेंपार येता आनी तो तेंप सोपलो म्हणजे नाच जाता.पावस आयलो म्हणजे मास्तराक धांवपळ करची पडटाली. भायर आशिल्लो माल बेगीबेगीन भितर व्हरचो पडटालो. माल काडटा म्हणसर इल्लो तरी भिजतालोच. पावस येवचो आसा हें खबर आसुनूय मास्तर माल भायर वोताक दवरतालो. आनी पावस येतासो जालो म्हणजे आड्डतालो, ‘इलो हो चांडाळ’. पेडयेर आशिल्ल्यांक हें आयकूंक येतालेंच ते भायर रस्त्यावेल्यान वतल्यांच्या कानारूय ताचीं हीं उतरां आपटतालीं.
एकदीस हांवे मास्तराक म्हणलें, ‘पावस हो सामको गरजेचो, आमच्या आनी तुमच्याय बी. तरी तुमी ताका चांडाळ म्हणून खेपतात? पावस पडलोच ना तर पीक खंयच्यान येतलें? आनी तुमकां ह्यो काजूबियो, सुपारी कशी मेळटली?’
मास्तरान थंडसायेन म्हणलें, ‘पावस जायच गा पूण तो हांगा कित्याक पडटा? म्हाका त्रास जाता न्ही? ताणें शेतांत पडचें, कुळागरांत पडचें, भाटांत पडचें आनी हांगाच पडूंक जाय जाल्यार शेजारचे तळयेंत वा लोकांच्या बांयत पडचें, हो म्हज्याच आंगणांत कित्याक पडटा? म्हजी सुपारी भिजता न्ही! देखून हांव ताका चांडाळ म्हणटां.’ आयकून हांसचें काय कितें तेंच कळना जालें.
ताची पेढी बरोच तेंप तरतरली आनी एक दीस गडगडली. ताणे गांवांक साकून हाडिल्ल्या ताच्या सोयर्यांनी आपापलीं वेगळीं दुकानां थाटलीं. एकल्यान ताच्या शेजराच नवी पेढी घाली आनी तांचेमदींच सर्त जावन मास्तर शेणलो. ताच्या निमाण्या दिसांनी तो गांवांक परतलो आसूंक जाय. हे गजालीक जायतीं वर्सां जालीं. आतां गांवूय ताचें नांव विसरला आसतलो. पूण जेन्ना पावस येवन सगळ्यांक भिजोवन उडयता तेन्ना म्हाका बिडये मास्तराची याद जाले बगर रावना. ताची सुपारेचेर थाण मारून बशिल्ली मुर्त दोळ्यां मुखार उबी जाता आनी तोंडांतल्यान आपसूक उतर येता, ‘इलो हो चांडाळ.’
अभयकुमार वेलिंगकार
9423884687
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
