भांगरभूंय | प्रतिनिधी
मोग पुराय मनीसजातीक जोडटा तसोच मोग मोनजात आनी हेर जनावरांक लेगीत लागीं ओडटा. जो मोगाची भास उलयता तो कोणाक आवडना अशें ना, तो सगल्यांक जाय- जाय सो दिसता तर दुसरे वटेन जो रागीट वा दृश्ट वृत्तीचो मनीस आसता, ताच्या म्हर्यांत कोण वचूंक पळयनात. ताचे लागीं इश्टागत जोडूंक लेगीत चडावत लोक अनमनतात. देखून असले मनीस निमणे मेरेन एकमुळे उरतात. सत कांय फट हें जाच्या ताच्या अणभवा वेल्यान थारावप योग्य जातलें, अशें हांव म्हणीन. जो मनीस आपल्या जिवीताचो समाजा खातीर त्याग करता, तो सगल्यांच्या काळजांत घर करूंक पावता हीय गजाल तितलीच खरी. अशा मनशांक कोणच केन्नाच विसरूंक पावनात. समाज ताचो त्याग व्यर्थ वचूंक दिना. केल्ल्या बऱ्या कर्माची पावती ताका पुराय मनीस समाज एक ना एक दीस दिता म्हणपाच्यो देखी आमी जायत्यो पळयल्या आसतल्योच न्हय? कथा, कादंबर्यांनी, सिनेमांनी तशेंच अस्सल जिणेंत लेगीत अशे तरेंचीं पात्रां आमचे अयस- पयस वावुरतना आमकां दिसतात. आमचे लागीं ते मनीस ताळमेळ सादपाचोय यत्न करतात, आमीय केन्ना तांच्या म्हर्यांत वतात तर केन्ना तांचे पसून पयस धांवतात.
म्हजे मामाआईन सांगिल्ल्यो कांय काणयो म्हाका अजून मेरेन याद आसात. भोव करून राजा आनी राणयेच्यो काणयो सगल्यांकच आवडटाल्यो. आतांच्याय भुरग्यांक त्यो आवडटात. फकत तश्यो काणयो सांगपी मनीस जाय. भुरगेपणार आमी भुतां- खेतांच्यो काणयो लेगीत मन लावन एक चित्तान आयकताले, हाचीय म्हाका हय न्हय शी याद जाता. पुर्तुगेज शेकातळाच्यो आनी तांच्या जुलुमांच्योय कथा आमी आयकल्ल्यो तेन्ना त्यो आयकून आमचें रगत फुरफुरतालें. तोखणाय करपा सारकी गजाल म्हणल्यार आमचे भारतीय संस्कृतायेंत तरा-तरांच्यो खबरो आनी कथांचो बरोच व्हडलो पोटलो आसा तो कोणेतरी मुखार सरून तरनाटे पिळगी सामकार दवरपाचो यत्न करूंक जाय. तो खजिनो संस्कृतीक दस्तावेज म्हूण ताचे जतन करूंक कांय हरकत ना, अशें हांवें म्हणल्यार म्हजी चूक जावची न्हय. ना म्हणल्यार जायत्या कथाकारांनी असो यत्न केल्लो आसा तांचें साहित्य वाचतकच ही गजाल जाणवले बगर रावना. नामनेचो राश्ट्रीय हिंदी कवी आनी साहित्यीक लीलाधर मंडलोई हांणीय तसो बर्या पयकी यत्न केल्लो आमकां पळोवंक मेळटा.
अंदमान निकोबार जुव्यां वेल्यो जायत्यो दंतकथा नामनेक पावल्यात. लीलाधर मंडलोई हांणी नव्या रुपान त्यो परत मांडल्यात. तांतुतली म्हजी एक आवडटी कथा ‘तताँरा वामीरो’. हे मोगी आयज लेगीत अंदमानी लोकांच्या काळजांत घर करून बसल्यांत. थंयचो लिटल अंदमान आनी कार- निकोबार एका काळार जोडिल्लें जुवें आशिल्ले ते वेगळे जावपाक तताँरा आनी वामिरो ही लोककथाच जापसालदार आसा, अशें ते लोक आयज मेरेन मानत आयल्यात. अंदमान जुंव्याचे निमणेक दक्षीण दिके एवटेन एक लिटल अंदमान नावाचो जुवों आसा. पोर्ट ब्लेयर सावन सुमार शंबर किलोमीटर इतलो पयस. ताचे उपरांत निकोबार जुव्यांची एक रांग सुरू जाता जी निकोबारी लोकांची संस्कृती आनी दायजाचें व्हडपण कथन करतना दिसता. कथा काणयां रुपान आपली संस्कृती आनी दायज कशें तिगोवन दवरचें हें कोणेय तांचेकडल्यान शिकचें.
‘तताँरा वामीरो’ ही अशीच एक तरनाट्या मोगींचीं कथा नामनेक पावली. तीय तांच्या दायजाक लागून आसपाक जाय असो म्हजो तरी समज जाला. भारतीय संस्कृताय जितली पोरणी तितकीच ती आपल्या खाशेल्यापणाक लागून संवसारभर नामनेक पाविल्ली आसा. हांगाच्यो कथा- काणयो लेगीत थंयचे संस्कृतीक धरूनच घडिल्ल्यो आसतात. थंयच्यो गांवगिर्यो कथा- काणयो, खबर्यो कोणा एका पात्राचेर तिगून उरनात हीय गजाल आमी विसरूंक फावना. कथन करता तेन्नाच कथा घडूंक लागता अशेंय न्हय. ती घटना आदी केन्नाय घडिल्ली आसूं येता. ती सत्य घटना, आपजीण वा काल्पनीकय आसूं येता. अशा कथांची जमेची बाजू म्हणल्यार ह्यो कथा जिणेची रीत दाखोवन दिता, मार्ग भटकिल्ल्यांक बरो मार्ग दाखयता.
तताँरा एक बुदवंत आनी बळीश्ट तरनाटो जाल्ल्यान पुराय निकोबारी लोकांचो आवडटो आशिल्लो. अडीअडचणींत कोणाकय आदार करूंक सदांच मुखार आसतालो. तो पारंपरीक भेस करतालो आनी भेंडाक एक लाकडी तलवार लटकयत भोंवतालो. ताची तलवार जरी लाकडी आशिल्ली तरी ते तलवारींत दैवीय शक्त आसा असो लोकांचो समज जाल्लो. त्या तलवारीक लागूनच तो दोळे दिपकावपी कारनामे करूंक पावता, अशे ते लोक मानताले. तंताँरा, वामिरो नावाचे एके चलयेच्या मोगान पडटा. पूण ताका ताचे लागी लग्न करूंक मेळना. कारण ताचे गांवचो कडक नेम आसता. तो म्हणल्यार लग्न करूंक सोदपी चलो आनी चली एकाच गांवांतली आसूंक जाय. तँतारा पासा गांवातलो जाल्यार वामिरो लपाती गांवांतली आशिल्ल्यान तांचो संबंद जुळून येनाशिल्लो.
तंताराच्या गावांत वर्सुकी उत्सव आशिल्लो तेन्ना वामिरो लिपचोरया ताका मेळूंक आयिल्ली. तांकां दोगांकय एकठांय पळोवन गांवचे लोक खुबळ्ळे. वामिरोची आवय आनी घरचीं थंय येवन तंताँरांक वायट उतरां दिवंक लागलीं तेन्ना तंताँराचो ताबो सुटलो ताणें आपली तलवार घेतली आनी पुराय बळगें लावन जुंवो कापीत मुखार वचत रावलो. लोक बगे कशे पळयत उरले, मळबांत लख्ख विजे हांशें चमकिल्लेवरी जालें आनी म्हणटा म्हणसर जुंव्याचें दोन कुडके जायत गेले. एके वटेन तंताँरां तर दुसरे वटेन वामिरो उबी आशिल्ली तिच्या दोळ्यां देखत तंताँरां ना जालो. वामिरो तंताँरा … तंताँरा … असो उलो मारीत ताच्या म्हर्यांत वचूंक धांव- धांव धावलें, पूण तितले म्हणसर जुंव्याचें दोन कुडके जाल्ले आनी तंताँरा खंयचे खंय नाच्च जाल्लो.
आयज तंताँरा वामिरो नात, पूण तांची कथा निकोबारी लोक व्हडा उमेदीन आनी आवडीन भुरग्यांक सांगतात. गांव एकठांय हाडपा खातीर तंताँरान आपलो जीव दिलो अशेय निकोबारी मानतात. हे घडणुके उपरांत दोनय गांवचे लोक एका-मेका कडेन नातें जोडूंक पावले. आपली जीण ओपून तंताँरान निकोबारी समाजाचीं मनां जिखिल्लीं.
एच. मनोज
9822441417
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
