भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोंयांत शिगम्याक सुरवात जाल्या. गांवांगांवांनी गडे, घोडेमोडणी आनी हेर सगले पारंपरीक रिती, रिवाज, पद्दती चालू आसात. कांय कडेन सोंपल्याय आसतल्यो. हांगा संवसार पाडवो जालो तरी शिगमो चलता. सगल्या गांवकारांनी आपापलो शिगमो सांबाळून दवरला. विशेश म्हणल्यार नवी पिळगीय तातूंत योगदान दिवपाक लागल्या. कांय कडेन शिगम्याच्या नाचाचें प्रशिक्षण वर्गूय जाल्यात. आतां रोमटां मेळ, चित्ररथूय जातले. आमचें दायज आमी फक्त सांबाळून दवरूंक जायना, तर तें फुडले पिळगे मेरेन पावोवपाक जाय. आतां तंत्रज्ञानान दायज सांबाळप सोंपें जालां. पूण तरणाटे प्रत्यक्ष शिगम्यांत वांटेकार जातात, ही खोशेची गजाल. कारण बदलत्या काळांत बऱ्योच पारंपरीक गजाली शेणल्यात. अर्थांत सणा- परबेक बाधक थारता, दुसऱ्यांक त्रास, मनस्ताप जाता, त्यो गजाली आमी सोडपाक जाय, हेंय तितलेंच खरें.
शिगम्याच्या दिसांनी सोरो पियेवन केस्तांव जातात. गांवांत वेगळोचार जाता. मनां दुखावतात. होळयेच्या दिसा, ‘गिले शिकवे भुलकर दुश्मन भी गले मिल जाते है…’ अशें म्हणटात खरे. मात तातूंत कितलें तथ्य आसा, तें संबंदीतांकूच खबर. कारण मनां दुखावलीं काय तीं जुळप भोव कठीण. राजकी जिणेंत सुवार्थाक लागून हें शक्य जाता. मात समाजीक जीण ही वेगळी आसता. तरीय दुस्मानकाय ना जावप बरें! सोऱ्याच्या जाग्यार कांय जाण भांग पितात. तेंय चुकीचें. पिवन दुसऱ्यांक त्रास दितात. ह्या दिसांनी गाडयेकारांनीय सादूर रावंक जाय. होळी फुलोवन गाडी चलोवप योग्य न्हय. होळये दिसा रस्ते आडावन येवपी- वचपी लोकांक, गाडयो- बशींक आडावन पयशे मागप, बुरशें उलोवप, रंग मारप बरोबर न्हय. ती प्रथा जाण्ट्यांनी, गांवच्या बारा जाणांनी बंद करूं येता. थोड्या पर्यावरण वाद्यांचो होळी म्हूण पुराय झाडूच कापून हाडपाक विरोध आसा. पूण तोडटा ताचे दुपेटीन झाडां लावन गांवकारांनी, थळावे पंचायतीन हो प्रस्न सोडोवं येता. ह्या प्रस्नांक कोण धर्मीक, राजकी रंग दिना जाल्यार तो सोंपेपणी सुटावो जावं येता!
गांवांतली होळी गांवकारां पुरती मर्यादीत उरता. पूण देशभरांत फाफसल्या आनी सगल्यांनी मानून घेतल्या ती होळी रंग लावपाची. तिका रंगपंचमीय म्हणटात. तातूंत एकमेकांक रंग लायतात. रंगीत उदक मारतात. हातूंतय कांय चुकीच्यो प्रथा घुसल्यात. त्यो म्हणल्यार जाका रंग लावन घेवपाचो ना, ताका फोर्सान रंग लावप. सिनेमांक लागून हो रंगांनी खेळपाचो दीस लोकमान्य जाला. ह्या दिसा पयलीं रासायनीक रंग वापरताले. मात, फाटल्या कांय वर्सांनी सैमिक रंगांचो वापर वाडला. हो रंग म्हारग आसता. तरीय निमणी भलायकी म्हत्वाची. फुलां, फळां, हळडी सारक्या वनस्पतीं पसून हे रंग तयार केल्यात. ते आंगार खूब वेळ उरल्यार कांय जायना. चुकून पोटांत पसून गेल्यार भिवपाची गरज ना. पर्यावरणमोगी सूर्यकांत गांवकार, म्हापशेंच्या डिएमसी काॅलेजीच्या विद्यार्थ्यांनी सैमिक रंग तयार केल्यात. इतलेंच न्हय, तर काॅलेजीन आपमजत गटांक ताचें प्रशिक्षण दिलां. जैव विवीधताय म्हामंडळा वतीन कांय बायलांक, विद्यार्थ्यांक सैमिक रंग करपाक शिकयल्यात. अंदूं तांणी देड टन रंग तयार केला. फुडल्या वर्सा हो आंकडो अर्थांत वाडटलो. गोंयच्या शिगमो मंडळांनी, काॅलेजींनी, महिला मंडळांनी आनी सरकारान मनार घेत जाल्यार फुडल्या वर्सा सैमिक रंग सवाय भितर विकपाक मेळटलो. रंग करपी लघुउद्देजकांनीय हाचेर विचार करूंक फावो.
होली उत्सवाचें आनीक एक खाशेलेंपण म्हणल्यार धर्मीक एकचार. पयलीं आर्य लोक शेतांतलें कापून उरिल्लें अर्द कच्चें धान्य, पानां, कणसां म्हणल्यार ‘होलका’ लासून देवाक अर्पण करताले. सिंधु संस्कृतायेंत हाचे उल्लेख मेळ्ळ्यात. होलिका- प्रल्हाद, कामदेव दहन, विष्णूचें धुलीवंदन ह्यो कथाय मेळटात. कृष्णाच्या काळांत फगवाह (रंगपंचम) सुरू जालो. तेन्ना रंग करपाक पलाशाचीं तांबडी फुलां वापरताले. ख्रिस्तपूर्व 600 वर्सां आदीं होळी मनयिल्ल्याचें भारतीय ग्रंथांनी बरयलां. मुघल काळांतल्या अकबर- जोधाबाई, जहाँगीर- नूरजहाँ, शहाजहाँ, बहादूर शाह जफर हांची होळी इतिहासांत पितारल्या. राजस्थानांत महाराणा प्रतापाच्या काळांतूय भौशीक होळयेची नोंद मेळटा. उत्तर भारतांत आयजूय सगल्या धर्माचे लोक एकठांय येवन होळी खेळटात.
तर अशी ही शिगमो, होळयेची परब. सगल्यांक उमेदीन न्हाणोवपी, एकचार जागोवपी, तिगोवपी, आपल्या मुळा कडेन घेवन वचपी. फुडले कांय दीस नितळ मनान, सादूर रावन रंगाच्या ह्या उत्सवांत चिंब भिजुया. सगल्यांक होळयेचीं परबीं.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
