भांगरभूंय | प्रतिनिधी
ओपिनियन पोल वा जनमत कौल ही वेंचणूक नासली . वेंचणूक पांच वर्सांनी येता. जो पक्ष भोवमतान वेंचून येता तो राज्य चलयता. दुसरो विरोध करता. हें चालूच उरता. जनमत कौलाची गजाल तशी नासली. तातून उमेदवार नासले. फकत मतदारुच आसले. तें दोन तत्वां मदलें झूज आसलें. थंय तिसऱ्याक थारो नासलो. हय वो ना? जाय काय नाका? अशे तरेचो राजकी प्रयोग अणभवपाची संद फकत गोंयकारांकूच प्राप्त जाल्ली. देशांत ओपिनियन पोल आनीक खंयच जावंक ना. देखून ओपिनियन पोल हो जुगार कसो आसलो. ज्या तत्वा वटेन एक लेगीत मत चड पडटा तें तत्व सासणाचे जिखतलें आसलें आनी दुसरें हरतलें आसलें. विलीनीकरणाक विरोध करपी आमी जिखले हे खातीर देवाचे उपकार मानूंक जाय. पूण आमी हरिल्ले जाल्यार? हरुकूंय शकताले. जुगारांत दोनूय आसता. सत्यवादी पांडव लेगीत जुगारांत हरलें. देखून आमी हरिल्ले जाल्यार कितें जातलें आसलें हाचे विशीं म्हजी कल्पना हांव आतां तुमचे मुखार दवरतां.
आमी हरप म्हळ्यार विलीनीकरणवादी जिखप. आमचो प्रदेस महाराष्ट्राचो एक वांटो जातलो आसलो. गोंय हो त्या मोट्या राज्याचो एक जिल्हो जातलो आसलो वा घडये एक राजकी डांवपेच म्हूण गोंयचे दोन वांटे करून एक वांटो महाराष्ट्र राज्याच्या एका जिल्ह्यांत आनी दुसरो दुसऱ्या जिल्ह्यांत समावीश्ठ जायत आसलो. पूण काणी हांगाच सोंपतली आसली व्हय? म्हाका दिसना.
जरी आमी राजकी नदरेन हरिल्ले तरीकय सांस्कृतीक नदरेन आमचें मनोबळ तेदवेळा घटमूट जाल्लें. कोंकणी जनता स्वस्थ बसची नासली. ओपिनियन पोलाच्या संग्रामा वगतार आमी कोण? आमची संस्कृताय आनी अस्मिताय कितें? आमची मायभास खंयची हांचो सारको बरो दिश्टावो खुबशा कोंकणी पुतांक आनी धुवांक तेन्ना जाल्लो. जरीकूय गोंयच्या मुक्ती वगतार आमी निखटे न्हिंदेतल्यान उठलेले आसले तरीकय ओपिनियन पोलाच्या प्रचारा वगतार आमी सारके बरे टट्टटीत जागे जाल्ले.
ओपिनियन पोलाचो निर्णय विरुद्ध लागलो. म्हूण उजो पालोवचो नासलो. तो भित्तरले- भीतर धुमसत उरतलो आसलो. तो आमकां शांत बसूक दिवचो नासलो. सांस्कृतीक चळवळ उबी जावपाक राजकी बुन्याद जायच अशें ना. शणै गोंयबाबान कोंकणी चळवळ सुरू केल्ली तेन्ना ते खासा कोंकणी भुंयेचेरूय नासले. तेन्ना गोंय खंयचें, भारत लेगीत स्वतंत्र जावक नासलो. पूण गोंयबाब द्रश्टो आसलो. तो फुडार पारखुपी आसलो. मुखार भारत मुक्त जातलो आनी भाशिक तत्वाचेर देशांतली राज्यां घडटलीं हाची ताका जाणीव आसली. शणै गोंयबाबान फिरंगी राजवटीत आनी परकी भुंयेर कोंकणी चळवळ समर्थपणान चलयली!
तर मागीर मुक्त देशांतल्या गोंय प्रदेशांत कोंकणीची चळवळ फाटीं कित्याक उरतली आसली? ओपिनियन पोला वगतार स. वसंतराव नाईक हे महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आसले. घडये पोलातल्या प्रचारांत तांणी कोंकणीची तांक पळयली आसुये. तांणी तेन्ना गोंयकारांक उतर दिल्ले कीं विलीनीकरणा उपरांत तांचे शासन कोंकणीची सगळ्या वाटांनी उदरगत जावपाक सगळे तरेचो पालव दितले म्हूण. म्हाका जाल्यार दिसता कीं विलीनीकरणा उपरांत कोंकणीची चळवळ चड नेटान वाडत उरतली आसली म्हूण. जनमत कौलाच्या 10 वर्सां उपरांत म्हळ्यार 1976 त कोंकणी भाशेक स्वतंत्र साहित्यीक भास म्हूण साहित्य अकादेमीन मान्यताय दिली. ती गोंय महाराष्ट्रात विलीन जावंक नासले म्हणून दिवंक नासली. ओपिनियन पोलाच्या दुसऱ्याच वर्सा महाराष्ट्र-कर्नाटक शिमोवाद सोडोवपाक केंद्र सरकारान ‘महाजन कमिशन’ नांवाची एक समिती नियुक्त केल्ली. तिणें स्पश्टपणान म्हणिल्लें की कोंकणी ही मराठीची बोली नासून ती एक स्वतंत्र भास. पूण तांचो हो शेरो जनमत कौलांत गोंय संघ प्रदेश उरिल्लो म्हूण नासलो. खरें म्हणचें हेर देशा वांगडा गोंय मुक्त जालें ना हें कोंकणीभाशकांचे दुर्दैव म्हणपाचें. जेन्ना भारतभर भाशांच्या आदाराचेर राज्यां घडली तेन्ना गोंय पुर्तुगेजांच्या शेकातळा आसलें. देखून केवळ एक वेवस्था म्हूण तेन्ना गोंयचे उत्तरे कडचो कोंकणी भाशक वाठार महाराष्ट्र राज्यात घालो आनी दक्षीणे कडचो वाठार कर्नाटक (तेन्नाचे म्हैसूर) राज्यात घालो.
ओपिनियन पोलाच्या अटी प्रमाण गोंयकार परतून संघ प्रदेशाचो दर्जो मागूक शकचे नासले, हें खरें. पूण कोंकणी भाशकांक कोंकणी राज्याची मागणी करपा पासून कोणूच आडावक शकचो नासलो. कारण तो तांचो संविधानीक हक्क आसलो (आनी आसा). ल्हव – ल्हव जायना, पूण ही चळवळ मुखार वचत रावतली आसली आनी संवसारांतले समेस्त कोंकणी जन तिका आपणालो तेंको दितले आसले.
बदल हे जायत आसतात. ओपिनियन पोला वगतार कानडी भाशक राज्याचें नांव म्हैसूर आसलें. उपरांत तें कर्नाटक जालें. मद्रासाचें नांव तामिलनाडू जालें. रत्नागिरी जिल्ह्याचे दोन वांटे जाले. रत्नागिरी आनी सिंधुदुर्ग. पूर्व पाकिस्तान ना जालो. ताच्या जाग्यार बांगलादेश हो नवो देश निर्माण जालो. आदी जर्मन देश दोन आसले. उदेंत आनी अस्तंत. आनी मदी एक वणत आसली. फाटल्या शेंकड्याच्या निमण्या दसकांत हे दोनूय वांटे मेळून एक जर्मन देश घडलो. एका तेलगू भाशक राज्याचीं दोन तेलगू राज्यां जाली : आंध्र प्रदेश आनी तेलंगण. अखंड पंजाब, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश आनी बिहारांतल्यान वळीन हरियाणा, उत्तराखंड, छत्तीसगड आनी झारखंड हीं नवीं राज्यां घडलीं. ओपिनियन पोला उपरांत रोखडोच आनीक एक नवो प्रस्ताव आयलो. तो म्हणचे महाराष्ट्र आनी कर्नाटक हांचे मदले वादग्रस्त वाठार गोंयाक जोडून नवे ‘विशाल गोमंतक’ हें राज्य घडचें म्हूण. लोकशाहेत कितेंच सासणीक नासता. देखून कोंकणी भाशकांचें कोंकणी राज्य घडले जाल्यार तातून अजाप जावपा सारकें कांय ना.
आनी हें राज्य निखटे गोंया पुरतेच शिमीत उरचें नासलें. तें मालवण सावन मंगळूर मेरेनचे लांबचे- लांब किनारी राज्य जातलें आसलें. जनमत कौल 1967 ह्या वर्सा घडलो. उपरांत 30- 35 वर्सांनी म्हळ्यार नव्या सहस्रकाच्या आरंभाक घडये कोंकणी भाशक राज्य साकार जातलें आसलें. आनी कोंकणी राज्याच्या निर्मणीक लागून घडये आयची म्हादय समस्या उप्रासची नासली. कारण म्हादयचो पळय जो मूळ घाय आसा तो कणकुंबी वाठार कोंकणी राज्यांत आसतलो आसलो.
सारांश म्हळ्यार राजकी शिमो सांस्कृतीक एकवट आडावंक शकनात. जरीं आमी ओपिनियन पोलाची लडाय हरिल्ले आसते तरीय आमी अंतीम झूज जिखतले आसते अशें म्हाका दिसता. तुमकां कितें दिसता?
सदानंद सिताराम काणेकार
9370274489
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
