देंवचार

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

रातीं घडिल्ले ते घडणुके उपरांत म्हजें मन थार्‍यार नाशिल्लें आनी ताचे फुडली अवतीकाय म्हजे बायलेची जाल्ली. एका जाण्टेल्ल्यान सांगलें की रातीं तुमकां ‘देवचारा’न वाटयले. वाड्यार गांवकार रावता ताका मेळ. तो तुमका देवचारा बद्दल बेस-बरें सांगतलो. ….आनी गांवकार सांगीत रावलो. आमी पिशें लागिल्ले वरीं आयकत रावलीं. काळजार फातर दवरुन….
देंवचार म्हळ्यार कितें? तर गांवांतल्यान एका थारिल्ल्या वेळार शिमे वेल्यान धनगराचो भेस केल्लो, खांद्यार कांबळ, कानांत बाळे, हातांत वेताची बडी आनी तोंडांत कुड्याची विडी. वेताची बडी वाजयत चुट्टेच्या उजवाडांत भोंवडी करपी एक तोंड दिसनाशिल्ली अशी शक्ती. देंवचार कोणाकूच त्रास दिना आनी सहजपणान तो कोणाक दिसना. पूण जर ताचे वचपाचे वाटेर मदीं कोण आडवो आयलो जाल्यार तो कोणाकूच सोडीना. ताची फिरपाची अमकीच अशी वेळ थारिल्ली नासता. पूण चडसो तो रातचो दोन वरांचेर भायर सरता, अशें आयकुंक मेळटा.
गांवकार सांगतालो, लोकांच्या मतान, तो भुतांचेर नियंत्रण दवरपी देवाचो एक तरेचो अवतार… आनी तो गांवांत आसा म्हणून गांवकार रातचे दोन जाले उपरांत घरा भायर वचनात. पूण जर त्या वेळार ताच्या मार्गार कोण आडवो आयलो जाल्यार ताका तो सोडीना. ताचे वाटेर जे आडवे आयले ते अजून मेरेन घरा पावंक शकले नात. ना जाल्यार थोड्यांक मारबडय जाल्या, अशे आयकुंक येता. एकटो तर झाडाक उरफाटो बांदिल्लो सांपडिल्लो अशें गांवांत आयकूंक मेळटा. खरें आनी फट कितें तें अजून मेरेन कोणाकूच कळुंक ना. कारण तो देवचार अजुनय कोणांक दिसूंक ना.
गांवातलो ‘गांवकार’ ह्या देंवचाराक भजता, ताची मनांतल्यान सेवा करता आनी ताचे कडेन गाराणें घालून गांवांत रावपी लोकांचे त्रास- दुखणी ताचे मेरेन पावयता, प्रसाद दिता, कौल दिता.
हांव आयज सकाळीं फुडें गांवकारागेर वचून बशिल्लो तेन्ना ताणें म्हाका ही देंवचाराची खबर सांगली आनी रातीं घडिल्ली घडणूक आसा तश्शी म्हज्या दोळ्यां मुखार फुगडी घालूंक लागली…
फोंडेच्यान धा – बारा किमि अंतराचेर निरंकाला आमचें भाट आसा. थंयच सोबीत अशें फार्म-हावस. सकयल झुळझुळ नितळ असो व्हाळ वर्साचे बाराय म्हयने व्हांवत आसता. भुरग्यांच्या शिक्षणाक लागुन आमी फोंड्यां रावतात. सुटये दिसांनी फार्महावसांत आमचो राबितो आसता. शेनवार आशिल्ल्यान काल आमी भाटांत आशिल्लीं. टिव्हीर नाटक आशिल्लें आनी तें सोंपता म्हणसर रातचीं 2 वरां जायत आयिल्ली. मागीर केन्ना न्हिद लागली ती कळ्ळीच ना….. थोड्या वेळान….
…..भायर म्हाका अक्समात घसघशीत उजवाड सो दिसलो आनी तेच बरोबर खट- खट असो चामड्याचीं जोतीं घालून कोणाच्या तरी चलपाचो आवाज येवपाक लागलो. घरकान्नीक उठयली आनी टाॅर्च घेवन भायर वतलो इतल्यांत ताणें म्हाका आडायलो. ताका दिसले चोर आयिल्ले आसतले आनी ताणें भितरल्ल्यान खिळी घाली. शिमे वेल्या घुंगर्‍या- आजोबा आनी सातेरीच्या नांवांन वात पेटयली. हांवें जनेल्यांतल्यान भायर पळयलें. पळयत जाल्यार, तीन चुट्ट्यांच्या चुडीच्या उजवाडांत कोण तरी फुडें वता, असो भास जालो. पूण कोण तो दिसनाशिल्लो. हळुहळु उजवाड आनी चलपाचो आवाज कमी, कमी जायत गेलो. रातभर आमकां न्हिद पडली ना. कोणांक आपयतलो जाल्यार लागीं घरां नात. भायर पळयत जाल्यार स्मशान शांतता आनी सुण्यांचें विचित्र भोंकप. ना म्हळ्यार, पयस सिद्धनाथ पर्वताचेर हय- न्हय सो दिवो पेटता तो दिसलो आनी ताकाय उलो मारलो. कशी-बशी रात काडली. देंवचार, भूत- प्रेत, करणी हाचेर विश्वास नासतनाय, दुसरे दिसा सकाळीं फुडें गांवकारागेर गेलो आनी ताका सगलें सांगलें.
तांणे सांगलें की चड करुन बुधवार आनी आयतार, देंवचार तुमच्या भाटाची राखण करपाक, भुरग्या- बाळांक राखण दिवपाक भाटांतल्यान पासय मारता. हे दोनूय दीस तुमी तुळशी कडे निरंजन पेटोवन दवरुंक जाय. ते खातीर तुमका जागोवपाक राती तुमगेर देंवचार आयिल्लो….
…..आनी त्या राती सावन आमच्या फार्म-हावसार सदाच दिवे लागणीच्या वेळार देवाच्या नावान वाती पेटतात….. तातुंतली एक…..शिमे वेल्या देंवचारा खातीर पेटिल्ली आसता… दुसरी घुंगऱ्या आजोबा खातीर. सांसणा खातीर सासाय मेळची म्हणून.

एकनाथ सामंत
92262 19723