नवनिर्मणेंतय सैम, सैमीक दायज राखुया

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

शांतीकायेन धरणाचें, शिमवादाचें किजील सोंपोवपा पासत कर्नाटक, महाराष्ट्र, गोंय सरकाराच्या लोकप्रतिनिधींक, कायद्याच्या पंडितांक एकठांय हाडून केंद्र सरकारान उपाय करचे.

पोरूं विधानसभा वेंचणुकेच्या बोवाळांत राजपाटण पणजे स्मार्ट सिटीच्या वावराक नेट आयलो. कांपाल ते मिरामार दर्यादे
 गे मेरेन नवें वातावरण तयार करपाचे येत्न जाले. त्या वातावरणातल्यान मांडवी न्हंयेची देगय नव्या रुपड्यांत वतना सैमाचें थोडें लुकसाण जालां, नव्या तंत्रगिन्यानांतल्यान सैम सांबाळपाचे येत्नय जाल्यात. चडशा रस्त्यांनी काम चालू आशिल्ल्यान लोकांक त्रास जातात. कांय वाठारांचे रुपच बदलपाचे येत्नय दिसतात, सांतीनेज नालो अरूंद करून तो धांपपाची येवजण दिसता.
पणजे आनी लागसल्लो वाठार शिंयान जितलो गोंठेता तितलोच तापता, पावसांत थोड्या वाॅर्डांनी उदक भरता, हो आयज मेरेनचो अणभव. स्मार्ट सिटीचो वावर करपी इमेजिन पणजी कंपनीन सुरवेक केल्ल्यो चुको नागरिकांनी बडी मारिल्ल्यान सुदारपाक आरंभ जाला. हाचे फुडेंय सरकारान, कंपनीन राजपाटणात स्मार्ट साधनसुविधा उबारतना, पणजेक नवनिर्मणेंत व्हरतना वा पणजेची शीम वाडयतना सैमाचें दायज राखपाची जतनाय घेवची. सैमीक दायजच ना जाल्यार पणजी बुडपाचें प्रमाण वाडटलें. पणजेक जसो व्हड इतिहास, दायज आसा तेंच गोंयच्या हेर वाठारांचे, आमच्या देसाचेंय. दायज, इतिहास फकत ब्रिटीश, पुर्तुगीजच न्हय जाल्यार पयलींचों आनी उपरांतचोय आसा हें विसरूंक येत व्हय? भारताची लोकशाय इतली वर्सां तिगप होय इतिहासच. घटना व्हड काय संसद व्हड हो वाद सध्या जाता तेन्ना व्हडपण दिल्यार व्हडपण मेळटा, तिगताय. संसदे विणे, संसदेचे मान्यताये विणे घटनेचो जल्म जावंकच शकना हें वरिश्ठांक कनिश्ठ कशे
सांगतले?
विधानसभेची वेंचणूक लागीं येता तेन्ना म्हादय न्हंयेचें धरण, शीमेचो तंटो कर्नाटक सरकाराक याद जाता. शांतीकायेन धरणाचें, शीमवादाचें किजील सोंपोवपा पासत कर्नाटक, महाराष्ट्र, गोंय सरकाराच्या लोकप्रतिनिधींक, कायद्याच्या पंडितांक एकठांय हाडून केंद्र सरकारान उपाय करचे. तीन राज्यांचो इतिहास, सैमाचें दायज, शिमेचो अभ्यास करपा वांगडाच सैम सांबाळपाचो सोपूत घेवनच नवनिर्मणी करपाक केंद्र सरकाराक फुडें सरचेंच पडटलें. कालची, आतांची, फाल्यांची पिळगी एकठांय आयली तरी भुंयेच्या पोटांत लिपिल्ल्या उज्या, शिंयाचें आनी पावसाचें कितें? तीं गणितां सोदून काडपी विज्ञानिक भारतांत आसात, तांचेर विश्वास दवरून पावलां मारप, सैमाचे नवनिर्मणेक वाट करून दिवप म्हत्वाचें. सैमातलीं गणितां खिणाखिणाक बदलतात, तंत्रगिन्यान, यंत्रगिन्यानय धांवपाक लागिल्ल्यान खिणान बांदप, खिणान मोडपय आयज शक्य जालां.
ब्रिटिशांच्या चपक्यांतल्यान 75 वर्सां आदीं भारताक स्वातंत्र्य मेळ्ळें, सुटकेचो भांगरा उत्सव मनयतना उदरगती पासत नव्यो येवजण्यो केंद्रान केल्यात. सगल्या राज्यांनी भौशीक साधनसुविधा सुदारपाचें ध्येय केंद्र सरकारान दवरलां. त्याच ध्यास, ध्येयांतल्यान हिमालयाचे बगलेंत लिपिल्ल्या उत्तराखंड राज्यांत विधानसभा वेंचणुके आदीं उदरगतीची बुन्यादय सरकारानय घाली. बद्रिनाथ, केदारनाथ थळांचेर प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी ते निमतान वचून आयले. मोदीजीच न्हय जाल्यार देसाच्या चडशा पंतप्रधानांकय उत्तराखंड राज्य भावलां. आदले प्रधानमंत्री वाजपेयीजी हांणी उत्तर प्रदेसांतल्यान कांय वाठार पयस काडून घटनेचे फास्केंतल्यान वेगळ्या उत्तराखंड राज्याची निर्मणी केल्ली. तशें पळेल्यार उत्तराखंड पिरायेन गोंयचे परस ल्हान, पूण सैमान म्हान. देवभूमी म्हणून उत्तराखंडांतल्या केदारनाथ, बद्रिनाथाची वळख. राम, लक्ष्मण, कृष्णा वरीच एका तेंपार डाकूभूमी म्हणून नामना जोडिल्ले गांवगिरे वाठारय त्याच राज्यांत आसात. महाराष्ट्रा वरी उत्तराखंड दोन राजपाटणां आशिल्लें राज्य. राजपाटण डेहराडून चडशी येणावळ दिवपी आशिल्ल्यान ताका म्हत्त्व मेळ्ळां, स्मार्ट सिटीचे उदरगतींत तें आसपावलां. केदारनाथ, बद्रिनाथाक जोडपी प्रकल्प थंयच आयल्यात आसुये. घोलींत रावन साधना करतना मोदीजींक हिमालयांतले बगलेंत सैमाचें झुज चल्लां हाचो दिश्टावो जाला आसतलो. भासाभास करूनच इस्त्रोच्या विज्ञानिकां कडल्यान अभ्यास करून घेवन नव्या प्रकल्पांची तजवीज केल्या आसपाची शक्यताय न्हयकारूंक येवची ना. जोशीमठाची नवनिर्मणी व्हड आव्हान आसा, तें करतना सैमाचें, मोदीजींचे साधनेचे घोलीचें लुकसाणय जावंक शकता, पूण उदरगत आडावंक येतली? चिपको आंदोलनाचे मुखेली सुंदरलाल बहुगुणा हांची घरकान्न विमला बहुगुणा हिचे एके मुलाखतींत तिणें उदरगती बराबरीन सैमाचे नवनिर्मणे पासत वावुरपाची गरज उक्तायल्या.
पणजेतलो नवनिर्मणेचो वावरय 2000 वर्सा आदले मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकार हांच्या मुखेलपणा खाला मार्गाक लागलो, वाजपेयीजी प्रधानमंत्री आशिल्ले. तेन्नाची येवजण आयजय आसा, ते येवजणे खाला मेळिल्ल्या पयशांतल्यान सैमात जाल्ले बदल मतींत घेनासतना कांय प्रकल्पय पणजेंत जाल्यात. स्मार्ट सिटी हो येवजणेचो फुडलो भाग, तो सुदारपाचो आनी आतांचे बांदावळीचो खर्च हजारांनी कोटी रुपये. तो उदकांत वच्चो ना हाचेर सरकारान लक्ष दवरूंक जाय. केंद्रा कडल्यान आनीक पैशे मेळोवपा पासत पर्वरेचो लोकवस्ती नाशिल्लो, पूण वेवसाया खातीर उपेगांत हाडिल्लो वाठार पणजेंत हाडपाक कायद्याची सर्कस करची पडटा. एकादरे म्हादयच्या उदका खातीर तशेंच झगडचें पडटलें, नियोजन मंडळाची थापणूक आतांच केल्यार म्हादयच्या उदकाचो प्रस्न सुटावो करपाक घटाय मेळटली. कोंकण रेल्वे, राजभाशे खातीर जाल्लीं तशींच हेर आंदोलनां पळेल्यार म्हादय वांचोवपा पासत आंदोलन पेटल्यार व्हड लुकसाणच. आंदोलना परस म्हादयमोगींनी एकवट दाखयल्यार दुबाव विरयत जैत गोंयचेंच.
स्मार्ट सिटी पणजेचो, म्हादयच्या सैमाचो बरोच अभ्यास डाॅ. नंदकुमार कामत हांणी केला. पणजे भोंवतना आशीकुशींनी, सरभोंवतणी ते नदर भोंवडावपी. म्हादयच्या देगणांनी, रानांनी, खणींच्या वाठारांनी ते भोंवल्यात. विद्यापीठाच्या वाठारांतले जीवसंपदेचो तांचो अभ्यासय खूब, तांच्या वावराची, लिखाणाची, अभ्यासाची दखल अजूनय सरकारान फाव तितली घेतिल्ली दिसना. अभ्यासकां कडेन सरकार मेकळेपणान जेन्ना उलयतलें, भासाभास करतलें तेन्नाच म्हादयच्या उदकाचो प्रस्न सोडोवपाची, नवनिर्मणेची वाट मेकळी जातली. उदरगतीचे वाटेर विधानसभेंतल्या वरिष्ठ, अभ्यास करपी वांगड्यांकय विश्वासांत घेतल्यार गोंयचें गोंयकारपण तिगून उरतलें.
सरकारा कडल्यान चुको जावच्यो ना अशें न्हय, पूण लोकजीण सुदारपा पासत गोंयचे मुख्यमंत्री, मंत्री भोंवतात, केंद्रा कडल्यान तांकां मजतय मेळटा. गोंयांन धांवपाकच जाय, भोंवपाकय जाय तेंय चलत, गाड्यांचे पार्किंग करपाचे सुवातेर गाड्यो दवरूनच. पणजेच न्हय गोंयचे नवनिर्मणे पासत केंद्र सरकार कायद्यान अर्थिक आदार दितलें, गोंयची आपली येणावळ वाडोवपाक येत्नय जाय.
स्मार्ट सिटीच्या कामार नदर दवरपी अणभवी स्मार्ट अभियांत्रिकी मनीसबळ खंय तरी उसरां मेळ्ळां. इमेजिन पणजी जागी जाल्या हे नवे बांदावळीतल्यान. ती थंय लागिल्ले तकटे वाचल्यार होल्मता. तितल्यान थांबूंक ना, शारांतले आदले व्यापारी, वेवसाय करपी पेंगट बांदून नवें कितें तरी करूंक लागल्यात, प्रदुषणय वाडलां. तांच्यो अडचणी सरकारान समजून घेवच्यो, कांपाल ते मेरियाॅट हाॅटेला मेरेन जाल्ले नवे बांदावळीचे सुवातींत पुलीस आसतात, नितळसाणय येता. पूण सुचोवण्यो दिवपी तकटे ना ते कित्याक? इमेजिन पणजेन पणजी म्हापालिका, नागरिकांकय वांगडा घेतल्यार सुदारपच न्हय जाल्यार शंभर टक्के नितळसाणीचें इनाम मेळोवपाक कळाव लागचोना, सैम, सैमिक दायजाची राखणय जातली.

सुहासिनी प्रभुगावकर
9881099260