भांगरभूंय | प्रतिनिधी
माया अनील खरंगटे हांकां तांच्या ‘अमृतवेळ’ कादंबरी खातीर अंदूं वर्साचो साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार फाव जालो आनी तांचो साहित्यीक वावर खबर आशिल्ल्यांक भोव खोस जाली. एक शिक्षक, लेखक, आयोजक, अनुवादक अश्या साबार आंगांनी तांचें कोंकणी चळवळींत भोव मोलादीक योगदान आसा. कोंकणी भाशा मंडळाच्या विद्याभुवन कोंकणी शाळेंत तिणें लागीं लागीं तीन दसकां शिक्षक म्हूण वावर केला. शाळेंत विद्यार्थ्यां मदीं ती मायाताई ह्या संबोधनान प्रीय आशिल्ली आनी निवृत्त जाली तरी आयजय ती विद्यार्थ्यां मदीं आदराची सुवात मेळोवन आसा. साहित्य अकादेमीच्या पुरस्कारा खातीर भाशीक चळवळींतलें योगदान हो निकश नासलो तरी मायाताईचो कोंकणी चळवळींतलो धडपडी वावर जांकां खबर आसा तांकां मायाताईक मेळिल्ल्या पुरस्कारा खातीर खेरीत आनंद जाला, हें दुबाव विरयत खरें!
मायाताई फाटलीं पंचेचाळीस वर्सां कोंकणी चळवळींत सातत्यान धडपडी वावर करीत आयल्या. ‘चित्रंगी’ मेळांतल्यान ज्यो अस्तुऱ्यो त्या काळार बरोवंक लागल्यो तांतूंतलें एक म्हत्वाचें नांव म्हणल्यार मायाताई. तांणी कविता, कथा, कादंबरी अशे साबार साहित्य प्रकार प्रभावीपणान केळयल्यात. कवयित्री नयना आडारकार आनी नुतन साखरदांडे हांचे सांगातान गोंयच्या विंगड विंगड वाठारांनी तांणी सादर केल्ली कविता वाचनाची ‘त्रिवेणी’ ही अभिनव कार्यावळ भोव गाजल्या.
मायाताई नांवां प्रमाणेच भोव मायेस्त व्यक्तिमत्व. शाळेंत भुरग्यां वांगडा भुरगी जावन वावुरपी एक शिक्षिका. तिका कोंकणी भाशा मंडळाचो आदर्श शिक्षक पुरस्कार फाव जाला. ज्या वर्साक (2015) तो फाव जाल्लो त्या वर्साक निवड समिताचो हांव स्वता एक वांगडी आशिल्लों. जेन्ना मायाताईचें नांव पुरस्कारा खातीर चर्चेंत आयलें तेन्ना तीनय परिक्षकांनी एकमतान तांची निवड तर केलीच, वांगडाच तिचो भोवमान हो पुराय मुळाव्या पांवड्यावेल्या शिक्षणाचो भोवमान असो अभिप्राय उक्तायिल्लो म्हाका याद जाता.
मायाताईचीं वीर भूंय राजस्थान, घडटां घडयतां, ओली फांतोड, मृगजळ, मळबझेंप, कयपंजी, काणी एका गुलामाची, घोंटेर, एक आसली आजी, रानाच्या मनांत अशीं लागीं लागीं पंचेचाळीस पुस्तकां उजवाडाक आयल्यांत. रवीन्द्रबाब केळेकाराचें ‘जपान पळोवन आयलों’ ह्या प्रवास वर्णनाचो ताणी ‘जपान कसा दिसला’ ह्या नांवान मराठी भाशेंत केल्लो अनुवाद समिक्षक आनी वाचकांचे प्रशंसेक पात्र थारला.
मायाताईक आतां मेरेन साबार पुरस्कार फाव जाल्यात. ‘कोलेदादाची पालकी’ ह्या पुस्तकाक एन.सि.ई.आर.टी.चो बाल साहित्य पुरस्कार (1998), कोंकणी कला साहित्य केंद्र- कुडचडेंचो बाल साहित्य पुरस्कार (2003), ‘मळबझेंप’ पुस्तकाक कोंकणी भाशा मंडळाचो साहित्य पुरस्कार (2007), ए.आय.पी.सी. खुर्जा हे संस्थेचो ‘माँ शारदा’ काव्य पुरस्कार (2010), ‘मृगजळ’ ह्या कथा संग्रहाक गोवा कोंकणी अकादेमीचो पुरस्कार (2010), बीम्ब प्रकाशनाचो बाल साहित्य पुरस्कार (2011), ‘एक आसली आजी’ ह्या पुस्तकाक गोवा कोंकणी अकादेमीचो बाल साहित्य पुरस्कार (2012), ‘रानाच्या मनांत’ ह्या पुस्तकाक साहित्य अकादेमीचो बाल साहित्य पुरस्कार (2012) आनी गोंय शासनाच्या कला आनी संस्कृती खात्याचो राज्य सांस्कृतीक पुरस्कार (2018) अश्या कांय म्हत्वाच्या आनी प्रतिश्टेच्या पुरस्काराचो तातूंत आस्पाव आसा.
मायाताईचो सभाव सादो आनी नम्र. एक उगडास जाता. मायाताई ज्या विद्याभुवन कोंकणी शाळेंत शिकयताली त्या शाळेचो हांव तिचे निवृत्तीचे आदलीं कांय वर्सां वेवस्थापक आशिल्लों. ती म्हाका सदांच शाळेंत ‘सर’ म्हूण पाचारताली. ‘मायाताई, तुमी पिरायेन, कर्तुबान म्हजे परस खूब व्हड. तुमी म्हाका अग्नी म्हणात, म्हाका बरें दिसतलें’ अशें हांवें तिका साबार खेपो सांगलां. पूण तिणें सदांच सांगचें, ‘पिराय आनी कर्तुबा परसय संस्था आनी त्या संस्थेचे पदाधिकारी व्हड आसतात. हांव निवृत्त जाता मेरेन तरी तुमकां सरच म्हूण पाचारतली’. आनी खऱ्यांनीच निवृती उपरांत मायाताईन म्हाका म्हजीं घरचीं आनी वांगडचीं पाचारतात त्या ‘भाई’ ह्या संबोधनान जाप करपाक आरंभ केलो. समाजीक आनी परिवारीक नातें वा शिश्टाचार कसो सांबाळप हाची देख मायाताईन म्हजे खातीर तरी घालून दिल्या.
मायाताईन आपले वांगडा आपलो पुराय शेल्डेकार तशेंच खरंगटे परिवार कोंकणीमय केला. कोंकणी राजभास चळवळींत आपले वांगडा आपल्या भयणांकय तिणे सक्रीय केल्लीं आनी गरजेवेळार निर्भीडपणान फुडें रावन कार्यकर्त्यांची भुमिका वठयिल्ली. कोंकणी संमेलनां, परिशदो, पुस्तक प्रकाशनां, कवी संमेलनां, चर्चासत्रां सारख्या कार्यावळींनी मायाताईची उपस्थिती थारिल्ली आसता. ह्या कार्यावळींनी तिच्या फाटल्यान आनीक एक खंबीर अशें व्यक्तिमत्व हजर आसता. तिचो घरकार अनीलबाब खरंगटे!
मायाताईक मेळिल्लो साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार हो सामान्य मनशांच्या व्यथांक आनी कथांक मेळिल्लो पुरस्कार. तिच्या साहित्यांतलीं पात्रां सर्वसामान्य वाचकांक आपले स्वतामदीं वा भोंवतणी दिसतात ही तांच्या बरोवपांतली गिरेस्तकाय. सादे सुटसुटीत विशय, सरभोंवतणी दिसपी सामान्य पात्रां, विशयाक धरून उबें केल्लें वातावरण, साधी- सोपी- सुटसुटीत आनी म्होंवाळ भाशा, प्रभावी संवाद शैली आनी वाचकांच्या मनाचो थाव घेवपी परिणाम हांकां लागून मायाताईचें साहित्य आतां मेरेन वाचप्यांनी उखलून धरलां.
कसलोच बोवाळ करीनासतना थंडपणान आपलें कार्य करीत रावप हो मायाताईचो सभाव. हेमाबाय नायक, मिनाबाय काकोडकार अशा कांय लेखिकांक कोंकणी चळवळींतल्या तरणाट्यांनी सदांच आवयचे भुमिकेंत मान दिला. मायाताई तातूंतलीच एक!
मायाताई कडच्यान हाच्या फुडेंय अशीच निरंतर साहित्य रचना जायत उरची अशी सदिच्छा. मायाताईच्या ‘अमृतवेळ’ ह्या पुरस्कार प्राप्त कादंबरीचो अणकार साबार भासांनी जावपाचे नदरेन साहित्य अकादेमी, गोवा कोंकणी अकादेमी सारख्या संस्थांनी फुडाकार घेवंक जाय. मायाताईक फाव जाल्लो हो पुरस्कार एका सामान्य लेखकाच्या असामान्य प्रतिभेक मेळिल्लो मान. मायाताई कडच्यान स्फूर्त घेवन साबार नवे लेखक कोंकणी चळवळींत मुखार येवचे हो हावेस. तीच थारतली
अमृतवेळ.
अनंत अग्नी
9422439903
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
