हे प्रतिभावंत सदांच नदरे आड कित्याक जातात ?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

झिरोक हिरो आनी हिरोक झिरो करपाची वृत्ती हालींच्या काळांत बरीच बळावत आसा. ती समाजीक आरोग्याक घातक जाल्या. ताका लागून दिसान दीस समाज व्हडलो जावपा बदला ल्हान जावंक लागला. हें करपी गट तयार जाल्यात. अशा गटांचे म्होरके आपल्या गटांतल्या कोणेय फुस्की मारल्यार लेगीत व्हडलो आवाज काडून दाखोवन समाजाक ‘पाद’ म्हणून भासयतात. आनी तें करतना खंयच्याय पावंड्यार पावतात. एकदां झाकून झाकून गांवकार केलो म्हणटकच सगळेच ताका गांवकार म्हणूनच पळयतात. कोणाकूय परतून परतून हुशार म्हळ्ळो म्हणटकच सगळेच ताका हुशार म्हणूक लागता. आनी ताकाय आपूण खरोच हुशार अशें दिसपाक लागता. हातल्यान ते व्यक्तिची वाड झिंगता. आपली पालखी खांदार घेवन भोवपाक तांकां असल्या गांवकारांची गरज आसता. जे पालखेचे भोय जावचेनाशे दिसतात तांचें कितलेंय बरें आसल्यार ते कानार केश्ट्यो काडटात. म्हणून ते खऱ्या हिरोक हिरो म्हणपाक तयार आसनात. ताचें कारण तांच्यांत असुरक्षितायेची भावना आसता.
खूब वर्सां आदीं म्हाका ‘कोले राजा जावंक सोदतात’ ह्या आशयाची कविता आयली. रानात वाग, शींव दुर्मिळ जाल्यात आनी आपलेंच राज्य येतलें म्हणून कोले उमेदीन नाचतात. ते नाचतात हाची कवीक खंत नासता. खंत आसता ती, नवी पिळगी ‘कोलोच रानातलो राजा’ म्हूण समजत हाची.
साहित्य, संगीत, कला ह्या सगळ्याच मळांनी अशेंच जावंक लागलां. फुडें फुडें करप्यांच्या वा राजकी लोकां कडेन बरेपण दवरप्यांच्याच माथ्याक मुकूट दिसूंक लागला. ह्या बोवाळान शांतपणान, निश्ठेन व्रत कशें पाळून साहित्याची, कलेची सेवा करप्यांच्या योगदानाचो सगळ्यांकूच विसर पडपाक लागला. तातूंत खंयच्याय विशयाचेर स्पश्ट मतां मांडप्याक जाल्यार तांदळांतलो आसो कसो कडेक काडटात. हाका लागून अस्सल फाटीं पडपाक लागलां, हाची खंत आसा. अस्सलाक न्याय मेळचो म्हूण कोण आवाजूय काडपाक तयार नासता. हो अन्याय कोणाक दिसना असो न्हय. आवाज काडल्यार आपूण काळे वळेरेंत पडत हाची तांकां भिरांत. देखून अस्सलाचेर अन्याय करपाची वृत्ती बळावता. हे वृत्तीक लागून गुणवत्तेचें म्हत्व ना जावन वता. मागीर फावता, एका पाखाट्याच्या मोरांचें. कोंकणी साहित्याच्या मळार हे प्रकार हालीं वाडल्यात.
फाटली 47 वर्सा हांव कोंकणीच्या मळार आसा. कोणाक कोण नाचयता, कसो आपटीता हें हांव तेळत आसा. जांकां मार्केटींगाची बरी कळाशी आसा, तांच्या हातार पंचखाजयेचे दोणे सोंपेंपणान पडटात, आनी पडल्यात. मार्केटींग वेगवेगळे तरेंचें आसता. तातलें एक म्हळ्यार, कांय जाण कित्याकय तोखेतात. कोणाचेंच वायटपण घेनात. खंयच्याय प्रस्नाचेर भुमिका घेवपाच्या वेळार अळंग कडेक रावतात. साहित्य पुरस्काराची निवड करपाक कोण परिक्षक आसुयेता, त्या- त्या मनशां मेरेन आपली पुस्तकां फुकट पावोवपाचें काम कांय जाण करतात. हांतल्यान पुस्तक विकतें घेवपाची संस्क्रुती ना जाता. गडगड्याच्या मेजार वचून चडशा नंबरांचेर पयशे लावप. तशें करतकच एक तरी नंबर लागताच. जांकां फुकट पुस्तकां पावयल्यांत तांचे मदले कोण तरी परिक्षक आसूं येता, हें हेरून ते वागतात. ज‍ांचे कडेन ही कळाशी ना, ते फाटीं पडटात.
कांय संस्थांचे पुरस्कार दिवपाक संस्था, संस्थांचे वळेरेर आशिल्ल्यांक वाचक मानून तांकां पुस्तकांची शिफारस करपाक सांगतात. अशे वेळार संस्थेन धाडिल्ल्या वळेरेतलीं पुस्तकां सॊदपाचे त्रास कांय जाणाक घेवपाचे नासतात. तांकां जांणी भेट म्हणून फुकट पुस्तकां पावतीं केल्लीं आसतात, तांतल्याच पुस्तकांची निवड करून ताची ते शिफारस करतात. कांय लेखकांक हें गणीत ज्युस्त कळिल्लें आसता. परिणाम?? दर्जेदार पुस्तकां वयर पावच नात. तशें जालें म्हणटकच परिक्षक मंडळ, आसा तांतल्यानच पुस्तकाची निवड करतात. अशान दर्जेदार साहित्याचो गौरव जायना. दर्जो नाशिल्ले साहित्य कृतीक पुरस्कार मेळटा तेन्ना भाशेचो विकास झिंगता आनी प्रतिश्ठाय उणी जाता.
म्हजे समकालीन पिळगेंतले दोन दर्जेदार साहित्यीक म्हळ्यार मुकेश थळी आनी डाॅ. प्रकाश वजरीकार. मुकेशबाबान कोश, व्याकरण, अणकार, निबंध, नाटक अशा मळार खूब व्हडलें योगदान दिलां. अजून दिता. तांच्या लेखनाक वाचक लाभले. ज्या लेखकाक वाचक लाभतात तो ‘श्रेश्ठ लेखक’ अशें हांव मानता. वजरीकार हांणी आयजवेर 18/ 19 नाटकां, ते भायर समिक्षा साहित्याच्या मळार गुणात्मक आनी संख्यात्मकय योगदान दिलें. तांचीं नाटकां प्रेक्षकांनी उखलून धरलीं. प्रयोगांक इनामाय मेळ्ळीं. प्रसिद्ध नाटककार पुंडलीक नायक हांचे उपरांत सातत्यान नाट्य लेखन करप्यां मदीं प्रकाशबाबाचें नांव वयले वळेरेंत आसपावता. अशें आसतनाय तांचें पुस्तक कोंकणी अकादेमी, साहित्य अकादेमी, विश्व कोंकणी केंद्राच्या पुरस्कारा मेरेन कशें पावना हाचें म्हाका अजाप जाता. अस्मिताय प्रतिश्ठाना सारके संस्थेकय मुकेशबाबां सारक्या लेखकाची दखल घेवपाचें धंगण उरलेंना. ह्या दोनूय प्रतिभावंतांचेर आमी अन्याय केला, अशें हांव म्हणन. प्रकाशा कडेन हांव केन्नाय ह्या विशयाचेर उलयता तेन्ना तो फकत हांसता. मुकेशूय तेंच करता. कांय प्रस्नांचेर प्रकाशा कडेन म्हजे मतभेद आसात, ते ताकाच न्हय सगळ्यांकूच खबर आसात. पूण, ताचे गुणवत्तेचेर जाल्लो अन्याय म्हज्यान सोंसूक जायना.
हालींच्या काळांत एक- दोन पुस्तकां बरोवपी लेखकांची पुस्तकां लेगीत वयल्या पुरस्कारां खातीर पाविल्ल्याचीं उदारणां आसात. पुरस्कारां खातीर शिफारस करपाक ज्या लोकां कडेन पुस्तकांची वळेरी पावता ते वाचीनासतनाच वावर काडटा काय कितें? काय नांवांच पळोवन पुस्तकां धाडटात,अशे प्रस्न कांय जाण म्हाकाय विचारतात, तेन्ना म्हजे कडेन जाप नासता. हालींच एक खबर कानार आयली. मुकेश थळी हांचें खूब पोरणें ‘हंस ध्वनी’ हें निबंदाचें पुस्तक खंय ‘बाल’ साहित्य पुरस्कारा खातीर साहित्य अकादेमी मेरेन पावलें. जाणें तें थंय पावयलें ताणें पुस्तकाचीं दोन पाना तरी चाळिल्लीं जाल्यार तें धाडप काय ना धाडप हें कळपाचें. जाच्या हातान हें पुस्तक पडलें ताका ‘हंस’ हें उतर पळयना फुडें हें पुस्तक संवण्याचेर आसा कशें दिसलें आसूक जाय. हाका कितें म्हणप? असले वृत्तीक लागूनच बऱ्या साहित्याचेर अन्याय जावंक लागला.
कांय जाणांक बरोवंक कळना. पूण लेखक म्हणून समाजांत तांकां मान जाय आसता. पयशे दिवन आपल्या नांवार पुस्तकां तयार करपीय कांय पयशेकार आसात. तशेंच बरोवन दिवपीय आसात!! फुडाराक असलीं पुस्तकांय पुरस्कारा खातीर वचूं येतात. कोणाक कळचें लेगीत ना. तशें घडटलें तेन्ना मात प्रतिभावंतांच्यो वेदना सोंसपा पलतडच्यो आसतल्यो. तसो वेळ येवचो न्हय.