भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज १४ नोव्हेंबर, भारताचे पयले प्रधानमंत्री पंडित जवाहरलाल नेहरूंचो जल्मदीस. माणकुल्या भुरग्यांचो ‘चाचा नेहरू’. तांचो वाडदीस, ‘बाल-दिन’ म्हूण व्हड उमेदीन मनयतात. ल्हान भुरग्यांचो मोग निरागस आसता. चाचा नेहरूनूय भुरग्यांचेर निरागस मोग केलो. ल्हान भुरग्यांच्या हास्याचेर, ताच्या बोल्साक लायिल्या गुलाबाच्या फुला इतलोच मोग आशिल्लो. बाल मनाच्या सर्जनशील विचारांक आनी तांच्या सुप्त कलागुणांक शाळेच्या चार वण्टींनी बांदून दवरप सारकें ना, तांकां मुक्त वातावरण मेळचें म्हणून बाल- भवन ही संकल्पना नेहरून चालीक लायली. पंडित नेहरूच्या भोवगुणी व्यक्तिमत्वांतलो हो एक मोलाचो गुण आशिल्लो.
पं. नेहरू म्हणजे प्रसन्न तेजस्वी रूप, अलौकिक बुद्धीमत्ता, तशेंच अनेक कलागुणांचो संगम आशिल्लो. लंडनाच्या कॅम्ब्रिज ह्या जग-प्रसिद्ध महाविद्यापिठाची बॅरिस्टर पदवी घेवन ते भारतांत परतले आनी सोंमतीच स्वातंत्र्य संग्रामांत उडी घेतली.
पं. जवाहरलाल नेहरू भारत स्वातंत्र्य चळवळीचे अत्यंत सक्रिय कार्यकर्ते आशिल्ले. तांचे प्रामाणिकपण, प्राचीन आनी आधुनिक जगाविशीं तांची म्हायती, ह्या खातीर तांकां कॉन्ग्रेस संघटनेंत म्हत्वाची सुवात तयार जाल्ली. त्या भायर सगल्यांक वांगडा घेवन फुडें वचपाची तांचेकडें खाशेली कुशळटाय आशिल्ली. खूब खेपे ते कॉन्ग्रेसीचे सचिव आनी अध्यक्ष आशिल्ले. भारतीय स्वातंत्र्य चळवळी फाटली भुमिका जगाच्या नामनेच्या फुडार्यांक पटोवन दिवपाक तांणीं जगभर भोवणीं केली. आपली बुदवंतकाय आनी आधुनिक विचारांनी तांणीं जगाच्या व्हड- व्हड नेत्यांचेर छाप घाल्ली. ‘भारत स्वातंत्र्य चळवळीचे जागतिक दूत’ म्हणून तांची ओळख निर्माण जाल्ली.
सुदैवाने स्वतंत्र भारताक पं. जवाहरलाल नेहरू सारके पयसुली नजर आशिल्ले आनी आधुनिक विवेकी विचारांचे प्रधानमंत्री मेळ्ळे. स्वातंत्र्य चळवळ आनी मुक्ती उपरांत प्रत्येक राजकी, समाजीक, अर्थीक घडणुकांचेर तांचे आधुनिकेतचो प्रभाव दिसून येता.
भारताक स्वातंत्र्य मेळटकच भारत राष्ट्राची राजकीय, समाजीक तशेंच अर्थीक यंत्रणा आनी वेवस्था कशी आसची, ह्या विशयाचेर विचार करपी स्वातंत्र्य संग्रामांतले ते एकटेच फुडारी आशिल्ले. स्वतंत्र भारताच्या प्रधानमंत्री पदाचीं सुत्रां आपल्या भुजांर घेवन तीं तडीक व्हरपाक ते निमणे स्वासा मेरेन झुंजले.
शेकड्यांनी वर्सां गुलामगिरींतले जिवीत जगपी, हजारांनी वर्सां समाजीक आनी अर्थीक विषमतेतल्यान वचपी, जातीय दंगली, अस्पृश्यता सारकी अ- मानवी प्रथा, अश्या प्रदुशीत समाजाक लोकशाय, समता, धर्मनिरपेक्षता, विवेकवाद अशी तत्वां चालीक लावप भोव कठीण काम आशिल्लें. तरीय सत्ता हातांत येतगर नेहरून आपल्या तत्वां कडेन कसलीय तडजोड केली ना. दादल्यां बराबर बायलांक समान हक्क, मजूर आनी श्रम- जीवी लोकांक समाजीक, राजकीय आनी शिक्षणिक मळार समान अधिकार मेळोवन दिवपाक तांणी भर दिलो. ते खंयच्याय धर्माचे आचरण करी नाशिल्ले. पूण तांणी केन्ना खंयच्याच धर्माचो अनादर केलो ना. भारतीयांनी तांचेर उपाट प्रेम केले. जागतिक नक्शाचेर भारताक धर्म- निरपेक्ष आनी जगातलो व्हडलो लोकशाय देश म्हणून तांणी मान आनी प्रतिश्ठेची सुवात मेळोवन दिली.
फुडाराक आधुनिक आनी आत्म- निर्भर भारत उबो करपाक आधुनिक विज्ञाना बगर पर्याय ना, हे ओळखून तांणी स्वतंत्र भारताक विज्ञानिक बुन्याद दिली. ते भायर समाजांत वैज्ञानिक निष्ठेक उर्बा दिवपाक खाशेल्यो येवजण्यो राबयल्यो. भारत वंशाचें, परंपरेचें व्हडपण तांणी केन्नाच उणें लेखले ना. पूण प्राचीन विद्वतेचें गुणगान गायत नेहरू बसले नात. मुलभूत विज्ञानाची निर्मिती पाश्चिमात्य देशांत जाता, तेन्ना विज्ञानिक मळार फुडारिल्ल्या देशांच्या आदार बगर भारत देशाक आधुनिक विज्ञानांत उदरगत करप शक्य जावची ना, हाची जाणविकाय दवरून तांणी विकसीत देशां कडें येसस्वी कबलाती केल्यो. हे तांच्या मुत्सुगिरी बुदवंतपणाचे लक्षण म्हणपाक जाय.
विज्ञान संशोधनाला प्रोत्साहन दिवपाक तांणी आयआयटी सारक्या उच्च दर्जाच्यो शैक्षणिक संस्था व अत्याधुनिक प्रयोगशाळा सुरू केल्यो. अंतरिक्ष शास्त्र, अणूशास्त्र, औषधी शास्त्र अश्या क्षेत्रांक प्राध्यान दिलें. तांच्या सुयोग, योजनाबद्ध आनी सघंटीत कार्यक्रमां खातीर आज भारत राष्ट्र विज्ञान- तंत्रज्ञानांत बरीच उदरगत करूंक पावला. भारत देशाक आधुनिक काळांत व्हरपाक अत्यंत गरजेचे आनी मोलाचे, अशें विशाल विज्ञानिक दृष्टीकोन आशिल्लें फुडारपण फकत नेहरू खातीरच मेळू शकलें.
सुरवेक तांच्या ह्या धोरणाचेर खूब टिका जाली, भारता सारख्या गरीब राष्ट्राक हें परवडटलें काय? असे पिरंगण सुरू जाली. पूण नेहरूच्या धोरणांच्या यशाची फळां आयज आमी चोखतात. जगातले उत्तम दर्जो आशिल्ले वैज्ञानिक तज्ज्ञ बळ भारता कडेन आसा. इस्रो सारखी अंतरिक्ष संस्था हेर देशाचे उपग्रह वयर धाडपाक सक्षम आसा.
विज्ञान संशोधनाक पुश्टीक वातावरण निर्माण करूनय, फावो तशी वैज्ञानिक दृष्टी मात्र समाजांत रूजली ना. खोलायेन विचार केल्यार, आमची समाजीक मानसिकताय प्रचंड गोंधळिल्ल्या अवस्थेंत वावुरता. पिळग्यांनी पिळग्यो परंपरेच्या नांवार चलत आयिल्ल्या प्राचीन कर्मकांडाचो चपको इतलो घट्ट आसा की आमचे वैज्ञानिक पसून आपल्या जिवीतांत शास्त्रीय तत्वां आपणावपाक फाटीं फुडें जातात. पंडित नेहरूंक हाची पुराय जाणविकाय आशिल्ली. म्हणून ‘डिस्कवरी ऑफ इंडिया’ ह्या पुस्तकात पंडित नेहरू म्हणतात, “आमची बुदवंतकाय परंपरेच्या सुवादीन वचून आपली विवेकबुद्द वगडावन बसता. आमचे शास्त्रज्ञय ते बाबतीत फाटीं नात. प्रयोगशाळेत वेवसायिक शास्त्रीय ज्ञानाचा वापर करतात. पूण, तेच शास्त्रज्ञ व्यक्तिगत जिवीतात जुस्त उरफाटे वागतात. तोंड धांपून धर्मपंडितांच्या अशास्त्रीय कर्मकांडांचे कुड्डे भावनेन अनुकरण करपाक कसलीच भीड दवरिनात.”
नेहरूंच्या लोकशाय मुल्यांत टिका आनी टिकाकारांक मानाची सुवात आशिल्ली. टिकाकारांचे तोंड बंद करपाक तांणी आपल्या अधिकारांचो केन्नाच वापर केलो ना. लोकशायेचे हक्क लोकांक मेळोवन दिवपी ह्या म्हान व्यक्तिमत्वाचें आयज जे तरेन चारित्र्य हनन करपाचे यत्न चालू आसात, ते पळयल्यार खंयच्या संस्कारी समाजाचे आमी प्रतिनिधीत्व करतात काय, असो प्रस्न विवेकवादी लोकां मुखार उबो जाता.
अरबी महासागराक सुकती आयली म्हणून सागरांतले उदक कमी जायना. तशेंच पंडित नेहरूची हिमालया येदी विद्वता आनी प्रतिभा कशीच उणी जावची ना. अफाट भारतियांच्या लोकसागरांत तांच्या कामांची ज्योत प्रत्यक्ष आनी अप्रत्यक्ष पेटत उरतली. स्वातंत्र्य चळवळींतल्या अनेक रत्नां मदीं नेहरू एक जवाहर आशिल्लें. स्वतंत्र नवभारताचे शिल्पकार म्हणून इतिहासांत तांचे नांव सासणाचें उरतलें.
विज्ञानदूत श्रीकांत शंभू नागवेंकार
90965 12359
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
