भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आंतरराष्ट्रीय नामनेचे पक्षीशास्त्रज्ञ डॉ. सलीम अली हांचो आयज वाडदीस. डॉ सलीम अली हांचो जल्म आयज, 12
नोव्हेंबर 1896 दिसा मुंबयच्या एका गरीब मुसलमान कुटुंबांत जालो. तांचें पुराय नांव सलीम मोइनुद्दीन अब्दुल अली. सलीम अलीचे एक वर्सांचे आसतना तांचे बापूय आनी दोन वर्सांचे आसतना आवय संवसाराक अंतरली. सामके ल्हान पिरायेचेर आवय- बापायचें छत्र नाशिल्ल्या सलीम अलीचो सांबाळ तांच्या मामान केलो.
सलीम अलीक भुरगेपणांतल्यान सुकणीं पळोवपाची आवड आशिल्ली. पिरायेच्या णवव्या वर्सा तांणी गळ्याचेर हळडुवो दाग आशिल्ली एक चिमणी विकत घेतली. हें सुकणें कसलें? ताचें नांव कितें? हें तांकां खबर नाशिल्लें म्हूण तांणी ती चिमणी घेवन मामाचे कुडींत पावल दवरलें. विशेश म्हणल्यार मामान ताका सरळ मुंबय नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीच्या संचालका कडेन व्हेलो. थंय संचालकान सलीम अलीक त्या शेवण्याची सविस्तर म्हायती सांगली. मागीर अली हांची आवड पळोवन संस्थेतलो भुसो भरून तयार केल्लो सुकण्यांचो संग्रहय दाखयलो.
हो खीण डॉ. सलीम अली हांच्या जिविताक मोडण दिवपी थारलो. त्याच खिणाक ताचेर सुकण्यांचो जो मोनेळ पडलो, तो मर मरेन उरलो. उपरांत तांकां सुकणीं पळोवपाचो छंदूच लागलो. 1913 वर्सा मॅट्रीक परिक्षा पास जातकच डॉ. सलीम अली हांणी उच्च शिक्षणा खातीर सेंट झेवियर कॉलेजींत प्रवेश घेतलो. भुरगेपणांतल्यान सुकणीं पळोवपाची आवड आशिल्ल्यान तांणी उंचेल्या शिक्षणाखातीर ‘प्राणी विज्ञान’ हो विशय वेंचून काडलो. तातूंत तांणी बी.ए. ओनर्स पदवी घेतली. मात ती विद्यापीठाच्या समकक्ष मानीनाशिल्ले. देखून तांकां भारतीय प्राणी विज्ञानीक सर्वेक्षण संस्थेन नोकरी मेळपाक शकली ना. पूण बाॅम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटींत व्याख्याते म्हूण नोकरी मेळ्ळी.
उपरांत सलीम अली जर्मनीची राजधानी बर्लिनाक गेले. थंय तांणी संवसारीक नामनेचो पक्षीशास्त्रज्ञ एरविन स्ट्रेझमन हांच्या मार्गदर्शना खाला पक्षीशास्त्राचें प्रशिक्षण घेतलें. मागीर कांय काळ इंग्लंडांत काम केलें. 1931 त ते भारतांत परतले.
परत येतकच तांणी बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीचें उपकार्यवाह पद स्विकारलें. कांय काळआन ते हे संस्थेचे अध्यक्षूय जाले. सोसायटीच्या माध्यमा वरवीं तांणी हैदराबाद पक्षी निरीक्षण, त्रावणकोर – कोचीन पक्षी सर्वेक्षण, अफगाणिस्तान पक्षी सर्वेक्षण, कैलास पक्षी निरीक्षण यात्रा अश्यो मोहिमो चालीक लायल्यो. डॉ सलीम अली हांणी सुगरण, बया पक्ष्याचे वागणुकेचो बारीकसाणेन अभ्यास केलो आनी ताचेर बीएनएचएस जर्नलांत संशोधनात्मक निबंद बरयलो. ह्याच सोदनिबंदाक लागून तांकां ‘पक्षीशास्त्रज्ञ’ म्हूण मान्यताय मेळ्ळी.
डॉ अली हांणी भारतभर भोंवडी करून वेगवेगळ्या सुकण्यां विशीं सविस्तर म्हायती एकठांय केली. ‘हॅंडबुक ऑफ इंडिया अँड पाकिस्तान’आनी ‘पिक्टोरियल गायड’ ह्या धा खंडांच्या ग्रंथांनी ते रातयां संवसारभर गाजले. डॉ. डिलन रिलपे हांचे वांगडा तांणी भारतीय सुकण्यांच्यो बाराशें जाती, 2100 उपजातीच्यो नोंदी, संवयी, शास्त्रीय म्हायती चित्रां सयत एकाच पुस्तकांत उपलब्ध करून दिवपाचें व्हड काम केलां.
डॉ. अली हांच्या ह्या वावराक लागून भारतांत हौशी सुकणीं निरीक्षक जावपाची परंपरा निर्माण जाली. आयज जायते तरणाटे कॅमेरे घेवन सुकणी पळोवपाक, तांचो अभ्यास करपाक, संशोधन करपाक, फोटो काडपाक वतात. ही प्रथा डाॅ. अली हांणी सुरू केल्या. भारतांतले पक्षी निरिक्षक आयज पसून डॉ. सलीम अली हांकांच आद्य गुरू मानतात.
तांच्या वावराची नोंद भारत सरकारान घेवन तांकां पद्मभूषण पुरस्कार भेटयला. तांचो वाडदीस ‘सुकणी दीस’ म्हूण जाहीर केला. डॉ सलीम अली हांकां 27 जुलय 1987 दिसा मरण आयलें. तांकां वाडदिसा निमतान अभिवादन.
श्याम ठाणेदार
9922546295
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
