भांगरभूंय | प्रतिनिधी
वर्सांतल्यान दोन खेपे म्हळ्यार आषाढी आनी कार्तिक एकादशीक पंढरपूराक विठ्ठल भक्तांची जात्रा भरता. विठ्ठल
हो विष्णूचो अवतार. आषाढी एकादशीक विष्णू शेषशाई नागाचेर योगनिद्रा घेता. त्या दिसाच्यान चातुर्मास सुरू जाता, तो कार्तिक एकादशीक सोंपता. हे एकादशीक व्हड म्हत्व. कारण विष्णू योग निद्रेंतल्यान जागो जावन सक्रीय जाता. ह्या दिसा पंढरपुरा विठ्ठल भक्तांची व्हडली जात्रा भरता. पांच लाखां परस चड भाविक पांडुरंगाचें दर्शन घेवन धन्य जातात.
आषाढी एकादशीक भाविक संतांच्या पालखी – दिंडे सयत हाजेरी लायतात. ही परंपरा हजार वर्सां पयली सावन सुरू जाल्या. कर्नाटक, महाराष्ट्र, गुजरात, मध्य प्रदेश, आंध्रप्रदेश, गोंय राज्यांतले भावीक चलत वारी करतात. कार्तिक एकादस ते पुनव मेरेन पांच दीस वैष्णव भक्त पंढरपूरा वस्ती करतात. चंद्रभागेच्या पवित्र उदकांत न्हावन देवाचें दर्शन घेतात. पांच दीस उपास करतात. संत ज्ञानेश्वराच्या काळांत कर्नाटकांतले हरीभक्त ‘हरिदास’ आनी महाराष्ट्रांतले पांडुरंग भक्त वैष्णव हांचो मेळो जावन भागवत धर्माची स्थापना जाली. ताची बुन्याद संत ज्ञानेश्वरान घाली. ताचेर कळस चडोवपाचें कार्य संत तुकारामान केलें. ह्या कार्याची तुस्त करपी मराठी काव्य पंक्ती अशी आसा, “ज्ञानदेवे रचिला पाया, नामदेव उभारिले मंदिर तुका झालासे कळस.”
गोदावरी, गंगा न्हंयो नासल्यो तेन्ना चंद्रभागा न्हंय आसली अशा उतरांनी चंद्रभागेची व्हडवीकाय सांगल्या. चंद्रभागा म्हणजेच भीमा न्हंय. पंढरपूरा तिचो प्रवाह ‘चंद्राचे कोरी’ सारको आसा. देखून तिका चंद्रभागा म्हणटात. पंढरपूरा येवपी भक्त देहभान विसरुन पांडुरंगा कडेन एकरुप जावपाचो यत्न करता. ती भक्ती अपरंपार अशी आसा. आषाढी एकादस येता म्हळ्यार म्हयनोभर पयलीच भक्तांक पांडुरंगाच्या दर्शनाची ओढ लागता. ‘भेटी लागे जीवा, लागलीसे आस’ अशें संत ज्ञानेश्वरान म्हणलां. पंढरपूराची लाखांनी भक्तांची व्हडली जात्रा म्हळ्यार ‘चंद्रभागेक आयिल्लो भक्तीचो व्हडलो हुंवार’ म्हणू येता.
विठ्ठलाच्या देवळांत वतना पयलें सोंपण हें ‘पुंडलीकाची पायरी’. पुंडलिक हो व्हडलो देवभक्त. पांडुरंग प्रत्यक्ष ताच्या मुखार उबो रावलो, पूण पुंडलिकान आवय-बापायची सेवा चालूच दवरली. निमणे पांडुरंगाक बसपाक वीट भिरकायली. तिचेर पांडुरंग उबो रावलो. तो अठ्ठावीस युगां जावनूय तसोच उबो आसा. निमणें पुंडलीकान देवाच्या पांयार माथें तेकोवन थंयच देहत्याग केलो. ताका लागून पयले सोंपणाक ‘पुंडलीकाची पायरी’ म्हणटात. ‘पुंडलीका भेटी परब्रह्म आले गा, विठ्ठलाक संतांनी आपलो माय- बाप म्हणलां. जाल्यार भाजयेचो मळो लावपी संत सावता माळीन “कांदा मुळा भाजी अवघी विठाई माझी,” म्हणलां. भाजीपाल्यांतूय तांकां विठ्ठल दिसता, अशी ताची एकात्म भक्ती आसली. हे भक्तीचे अवस्थेत तादाम्य पावप म्हणल्यार ‘सविकल्प समाधी’ अशें म्हणलां.
चंद्रभागेच्या उदकांत न्हावून पांडुरंगाचें दर्शन घेवपी भक्तांक मेले उपरांत मुक्ती मेळटा, अशी ताच्या भक्तीची व्हडविकाय आसा. जे वैष्णव भक्त शेकड्यांनी किलोमिटर चलत दोन वारी करतात, तांकां ह्या संवसारांत विठ्ठला सारको दुसरो देवूच दिसना. इतली तांची जीण विठ्ठलमय जाता.
खूब संतांनी भागवत धर्माचीं पाळांमुळां इतलीं घट्ट रोंयल्यांत की आजुनूय भागवत धर्माची पताका मनशाच्या मना- काळजांत, धर्मिक आनी सामजिक जिणेंत उंच फडकत आसा. कार्तिकी एकादशीक हिंदू भाव घरांत विठ्ठलाची पूजा करून उपासाचें व्रत करतात. हे एकादशी सावन पुनवेमेरेन तुळशीचें लग्न लायतात. उपरांत हिंदूंचो लग्नाचो मोसम सुरू जाता. सैमिक सुंदरताय, सोबितकाय आनीक पवित्रतायेच्या वातावरणाचो शालू पांघरून येवपी कार्तिकी एकादस हिंदू घराघरांत आनीक खासा करून पंढपूरा पांच लाखां वयर भक्तांचे हाजेरींत उमेदीन मनयतात. विठ्ठल भक्तीच्या परमळान आसमंत सुगंधीत करून सोडटात. चंद्रभागेच्या उदकाक पवित्रताय आसा, विठ्ठल भक्तीच्या सुगंधाचो परमळ आसा. पंढरपूर नगरीतलो एकेक कण विठ्ठलाच्या गजरान तेजरसान न्हांवन वता. हें विठ्ठलाचें रूप पळयले उपरांत परमानंदाचो अणभव भक्तांक येता. अशी ही कार्तिकी एकादस आनी तिचें म्हत्व.
रमेश सावयकार
9637748974
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
