आमचे भितर भांगराचो बुद्ध लिपला

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मनीस हो मुदलांत एक खुनशी प्राणी अशें हालींच केरळांत घडिल्ले मनीस बळीची खबर आयकून कोणाकूय दिसूंक
 शकता. पूण, खरेंपणान ती अशे तरेन ना हें पटोवन दिवपी सत गजाल हांव आतां तुमचे मुखार दवरता.
1957 वर्सा गौतम बुद्धाचो एक पोरणो पुतळो ताच्या आदल्या जाग्या वयल्यान हालोवन तो आतांचे सुवातेर म्हणल्यार बँकाॅकाच्या वत त्रेमीत देवळांत बसयलो. पुतळो हाडटा आसतना मदींच तो क्रेनी वयल्यान निसरलो आनी ताका वेर गेली. देखून हें हालोवचें काम दुसरे दीस मेरेन स्थगीत दवरलें. ते रातीं कडेन एक उत्सूक जोगी पुतळ्याची लुकसाणी पळोवपाक म्हूण थंय गेलो. ताणे वेर आयिल्ल्या त्या जाग्यार टोर्चाचो झोत घालो आनी ताका अजाप जालें. कारण ते फुटींतल्यान उजवाड परत आयलो. पडबींब पडलें! ताणें वेरे वयली थोडी माती खरपिली आनी ताका गमलें की वयल्यान मातयेचो थर आशिल्लो तो बुद्धाचो पुतळो भितरल्यान अस्सल भांगराचो आसलो म्हूण!
त्या पुतळ्याचे वजन सादारण पांच टना वयर आसलें. कांय शेंकड्या आदीं ह्या सातशें वर्सां पोरण्या भांगराच्या पुतळ्याचेर दरवडे घालपी काय बर्मी सैन्याची नदर पडची न्हय म्हूण भायल्यान ताचेर मातयेचे थर थापिल्लें. कालांतरांत मागीर माती हें ताचे निखटें भायलें आंग आसलें आनी भितर कितें तरी भोवच मोलादीक आसले म्हणपाचें लोक विसरून गेले. लोकांक दिसले तो मातयेचोच पुतळो आसा म्हूण.
आमच्याय संबंदान हें एक वैश्वीक सत आसा. भायल्यान दिसपी मातये भितर भांगराचो बुद्ध आसा. आमीय अशेंच आसात. आमच्या जण एकल्या भितर सदगुणांच्या रुपान भांगराचो बुद्ध आसा. मनीस हो मुदलांत बरो, पूण परिस्थिती ताका ताचे निजाचे बरें गूण राखून दवरपाक दिना.
राजकी शास्त्रज्ञ जेम्स विलसन आनी मानसशास्त्रज्ञ रिचार्ड हर्नस्टेन हांणी दोगांयनीय एकवटीपणान गुन्यांव शास्त्राचो अभ्यास केलो. उपरांत तांणी असो निष्कर्श काडलो की मनीस हे जन्मजात गुन्यांवकारी नासतात, पूण परिस्थितींत ते तशे जातात म्हूण. ह्या संदर्भांत उर्दू कवी इरफान पेशवारी म्हणटात :
जन्म से कोई बुरा नहीं
हर कोई एक सा खरा नहीं
हालात बदल देते इंसान को
किस्मत से बढ़कर कोई बडा नहीं।
हाचो अर्थ असो की जाताच कोण सैतान नासता आनी सगळेच कितें एक सारके बरे नासतात. परिस्थिती मनशाक बदलता. नशीबा परस कोण व्हड नासता.
गुणी जावपाक आमचे कडेन व्हड निश्चेव आनी तांकी आसात. कारण हें मनीसजातीचें मुळावें खाशेलपाण. गुरूदेव रवींद्रनाथ ठाकूर हांणी गीतांजलींत निक्षून बरयलां. “जण एक भुरगें एक संदेश घेवन येता की देव आजून मनीसजातीचेर निर्शेवंक ना’ म्हूण. खऱ्यांनीच देव आजुनूय उदासीन जावंक ना. कारण तो जाणा की आयज ना फाल्यां मनशाक समजून येतलें की ताच्या रगतानूच सद्गूण आसात म्हूण. मनशाची गजाल त्या कस्तुरी मृगा वरी आसा. हो प्राणी बाबडो त्या मायावी कस्तुरीक सोदीत हांगा -थंय विडवीडटा. पूण कस्तुरी ताच्या बोमलेनूच लिपिल्ली आसता.
एकदा निमणो मोगल पातशाह बहादूर शाह जाफर हांणी बरयलें,
ये मेरे खुदा, तू ही बता
क्यों बनाया इंसानोको
खामियों का पुतला?
ह्या वयल्या कवनाचो अर्थ असो : “देवा, म्हाका एक सांग तुवें मनशाक सगळ्या दोशांनी भरिल्लो पुतळो कसो कित्याक म्हूण निर्मिलो?” पातशाचो गुरू इब्राहीम झॉक हाणी वयल्या कवनात थोडी दुरुस्ती करून तें अशें बरयलें :
ये खुदा, अब तू ही बता
क्यों नहीं इंसान को
उसकी खुबीयों का पता?
हाचो अर्थ असो : “ देवा-धनया, आतां तूंच सांग, मनशाक आपणाल्या भितर आशिल्ल्या सद्गुणांची कित्याक म्हूण जाण ना?”
आमच्या सगळ्यां कडेन खूब उजू गूण आसात. पूण आमी ते आचरणात हाडिनात. आमच्या ह्या गुणांचेर आमी पुराय लक्ष केंद्रीत करुया आनी आमचे हे जग जगपा खातीर म्हूण सुख खोसदिणी सुवात करुया. कारण, ज्या गुणांचेर आमी भर दितले तेच गूण
वयर सरतले.
मूळ लेखक : सुमीत पॉल

प्रदीप लवंदे
9923292022