भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गों यांत परबो मनोवपाची आपली एक खाशेली पद्दत, परंपरा आसा, परब लागी पावता तशी गोंयकार आपले परीन तयारी करुंक लागतात. एका वेळार आमी आपखोशयेन सगलीं कामां करताले. घरांतली साफ- सफाय, घर रंगोवपाचो वावर व्हडा उमेदीन करताले. आतां आमी कांमां करपाक मनीस सोदूंक भोंवतात. आमच्या भुरगेपणार दिवाळेची सुटी पडली रे पडली पयलें काम घर रंगोवचें आसतालें. त्या वेळार जाॅन्सन डिस्टेंपराचीं पाकिटां येतालीं. तो पावडर उदकान बरो घोळोवन मारचो पडटालो. शाळेंत शिकपी आमचे संवंगडीय एकामेकांची मजत करपाक मुखार सरताले. एकाद्र्या शेजार्यालें घर रंगोवचे आसत तर आमी सगले इश्ट मेळून रंग मारपाचो वावर दोन- चार दिसां भितर सोंपयताले. वेगवेगळ्या विशया वेल्यो खबरो इतल्यो रंगताल्यो त्यो सांगून सोंपच्यो नात…. आनी त्या खबरांनी घर केन्ना रंगोवन जातालें हें मात लेगीत कळनाशिल्लें. आतांचे वरी पेन्टराची गरज पडनाशिल्ली. त्या वेळार आमची सगल्यांची कुशळटाय कामाक येताली म्हणल्यार अतिताय जावची न्हय. निमणो तांबडो वा मातये कोराचो पट्टो मारताले. मागीर घर बरें सोबून दिसतालें. दिवाळे दिसा फोव खावंक येवपी सगले घराच्या नव्या रंगाची तोखणाय करताले तेन्ना खोशयेन मन प्रसन्न जातालें. आकाशदिवो करतना लेगीत तीच गत. एकामेकांक आदार केले बगर ते तयार जायच नाशिल्ले. उरिल्ल्या फोलींचे पतगं करुंक गुल्ल जाताले. मागीर कांय दीस पतंग उडोवपाचें पिशें लागताले.
आयची जीण धांवपळीची तरी लेगीत अशे लोक आसात जे आपलीं कामां सोंपोवन हेरांचे मजतीक धांवतात. वर्सावळींची ही परब मनयतना मात्शे तरी वेगळेंपण हाडपाचो यत्न गोंयकार भाव आयज मेरेन करतना दिसून येता. गोंयकारां बाबतीन आनीक एक खाशेली गजाल म्हणल्यार, परब ती मागीर कसलीय जांव गोंयकारांक चार चवगांक आफोवन ती उमेदीन मनोवपाची संवय आसा. फाटलीं दोन वर्सां कोरोना धामीचे भिरांतीक लागून मनशांचेर बंधना आयिल्लीं. चवथ, जात्रा- फेस्तां आमी समाजीक बंधना पाळूनच मनयल्यांत. आयज परिस्थिती बदलूंक लागल्या तरी आसतना जतनाय ही घेवचीच पडटली. इंग्लीशेंत एक म्हण आसा ‘Prevention is better than cure’ ही म्हण मतींत दवरून वागचें पडटलें. मन विरुस करिनासतना एकामेकांचें बरें मागून ही दिवाळी सादेपणान आमी मनोवपाक शकतात, असो म्हजो तरी समज.
दिवाळी नातीं जोडपाचीं परब, एकामेकागेर वचून परबीं भेटोवपाची परब. दिवाळी नवीं सपनां आनी नवीं उर्बा घेवन येता. ती दर एकल्याचे जिणेंतलो काळोख पयस करून उजवाडाचीं किरणां हाडटा. तेचपरीं दुराचार पयस सारून सत्याचें साम्राज्य पातळपाचो संदेश घेवन येता. त्या परमेश्वरा लागीं एकूच मागणें हे फावटी पुराय संवसाराचेर ही दिवाळी तेज घेवन येवं. सगल्यांचें जिणेंत सूख, समाधान घेवन येवं, तोंडा वयलो मुखवटो कायमचो पयस जावं, बरी भलायकी फावो जांव.
गोंयांत कांय सुवातीनीं गायेची पुजा करून ह्या उत्सवाची सुरवात करतात तर चडश्या गोंयांत धनत्रयोदशीच्यान दिवाळेची सुरवात जाता. देवाचो वैद्य धन्वंतरी हाचो हो जल्मदिस अशें मानतात देखून ताची पूजा करुन आपल्या घराब्याची उदरगत जावची, बरी भलायकी मेळची अशी मागणी करतात. नरकचतुर्दशी म्हणल्यार दुसरे दिसा नरकासूराचो वध करुन वासाळ उटणें आनी चंदनाच्या साबणान अभ्यंग न्हाण घेवन दिवाळी सुरु करपाची परंपरा गोंयांत आसा. आमच्या भुरगेपणार फांत्यापारार रेडिओचेर किर्तन लागतालें. बापूय तेन्ना मुजरत रेडिओ लावन तें आयकूंक आमकां सांगाताक घेवन बसतालो.
नरकासूराचो वध जाले उपरांतूच आकाशदिवो आनी पुराय आंगणान पणट्यो पेटयताले, माराण मारताले मागीर हुनहुनीत उदकान न्हाताले. नवी ताल्ल मुस्तायकी घालून तयार जाताले. आवय रांगोळी घालताली. तुळशी मुखार आमी कारीटां फोडटालें. उपरांत ओंवाळणी. मागीर फराळ खावपाचो बोवाळ. तांतूंत गोड फोव, तिखट फोव, रोसांतलें, कालयल्ले, फोडणी फोव, उसळ आनी आंबाड्यांची करम…. सगळ्या फराळाची रुचूच वेगळी. त्या भायर फुलयल्ले फोव. ताची चव तर सुमारा भायली. म्हजे आवयन फुलयल्ल्या फोवांची बेसबरी तोखणाय जाल्ली हांवें आयकल्या. अर्द फुटिल्ले मातयेचे कायलीन ती तेल सोडून फोव फुलयताली. तांतूंत साकरेची पिठी, वेलची पूड, पातळ कातलेचे कुडके, काजू बियो वा भिकणांचें कुडके घालून भरशीताली. सामको रुच्चीक असो हो गोंयचो दिवाळेचो फराळ. सगलो घरांत तयार केल्लो. ह्या फराळांत आतां सुक्या खाणांची भर पडल्या. चक्री, शंकरपाळी, फेणोर्यो, शेव- चिवडो, वेगवेगळे लाडू, नेवर्यो तरेकवार जिन्नसांचीं वळेरी सोंपून सोंपची ना अशी.
आतां जायते कडेन आप मजत गटा मार्फत बरे रुचीक जिनस तयार करून विकतात. ही बर्याची गजाल. कारण महिलांक आपूण सुगरण आशिल्ल्याचें प्रदर्शन करपाक वाव मेळपाक लागला. चार पयशे जोडून अर्थिक लावूय जाता. परबो लागीं पावल्यो म्हणटकच अशे गट सक्रीय जातात. आपलें तशेंच हेरांच्याय जिवीतांत गोडसाण फांकरपाचो यत्न करतात. तांकांय लागून ही ‘पाककला’ तिगून उरल्या.
हे फावटी दिवाळी निमण्या सप्तकांत आयल्या म्हणटकच काटकसर करून खर्च केल्यार बरो न्हय? नश्टो खर्च टाळुया. आमचें चाकरमान्यांचें एक बरें, पगार पडले उपरांत पयले दोन सुमान भांगराळे, मागीरचें दोनूय सुमान कशेबशे धुकलपाचे. ही दिवाळी निमण्या सुमानांत म्हणटकच बोल्साचो अंदाज घेवनच तयारी करची पडटली. फाटलें देड वर्स जे तरेन लुकसाण जालां तें भरून काडपाचो यत्न केल्यार बरोच. सणां- परबे निमतान जाता ते परीन अर्थिक दृश्टीन कमजोर गटांतल्या लोकांक मजत करून पुण्य पदरांत घेवं येता.
सामान्य भौसाची आर्थिक परिस्थिती अजून जाग्यार पडूंक ना, म्हारगायेक लागून पयशाचें मोल नेटान कमी जायत वतना पळोवंक मेळटा. ह्यो बारीक- सारीक गजाली मतींत दवरून आपले कुशळटायेचो उपेग करीत जाल्यार चार पयशे कमोव येता हाची जाण तरनाट्यांक करून दिवप गरजेचें. जाता जाल्यार आपणाक जमता त्यो वस्तू तयार करून तांकां वेवसायीक रूप दिल्यार कशें? आनीक एक काम करूं येता, आमी जाणात ती कुशळटाय हेरांक शिकयत जाल्यार ही दिवाळी तांचेय खोशयेंत भर घालूंक पावतली.
एच. मनोज
9822441417
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
