भावरंगां कडेन जुळपी आवाज

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पानी रे पानी तेरा रंग कैसा, जिस में मिला दो लगे उस जैसा…. शोर सिनेमांतल्या ह्या पदांत परिस्थिती, सभाव, जुळोवन घेवपाची वृत्तीर भाश्य केलां. आशा भोसले हांचो आवाज वा गायकी ह्या उदका सारकीच. कसल्याय गिता कडेन तांच्या आवाजान जुळोवन घेतलें, मागीर ती ग़ज़ल आसूं वा कॅब्रे, भक्तीगीत आसूं वा नटखट गीत. ‘ताणें गायल्यांत तसलीं पदां म्हाका गावपाक जमचींनात,’ अशें खुद्द स्वरसम्राज्ञी लता मंगेशकरान एकदां सांगिल्लें. आशाताई काल चलतां भोंवता म्हणटात तशी गेली. पिरायेच्या 92 व्या वर्सा पसून ती सक्रीय आशिल्ली. तांच्या मरणान गायन मळा वयली एक अश्टताशी, धाडसी, भावरंगां कडेन उदका भशेन जुळोवन घेवपी गायिका आमचे मदल्यान ना जाल्या. फाटल्यान सोडून हजारांनी गोड गितां.
आशाताईच्या आवाजांत विवीधताय आशिल्ली. जिची कोणा कडेन तुळा करूंक जावची ना. लतादीदीं इतलो पातळ, शुद्ध, म्होंवाळ आवाज नासलो तरी तो प्रयोगशील, आधुनिक आनी मुखेल म्हणल्यार धाडसी, बेधडक आशिल्लो. अर्थांत तांचे गायकिचेर प्रयोग करपी आरडी, खय्याम, ओपी नय्यर, भप्पी, रेहमान हांकांय हाचें स्रय दिवचें पडटलें. आशाताईन ग़ज़ल, कॅब्रे, पाॅप, भजन, लोकगितांच्या मळाचेर सोंपेपणी पासय मारली. हाचे फाटल्यान तांची मेहनत आशिल्ली. पदांतली भावना अभिनयांतल्यान जिवी करपाचे कलेंत तर त्यो कुशळ. ‘सुन सुन दीदी तेरे लिए इक रिश्ता आया है’, ह्या पदांत तांची मस्तेपणा, कळ काडपाचो सभाव झळकता. पिया तू अब तो आजा, ए मेरा दिल, अच्छा जी मै हारी चलो… अश्या जायत्या पदांनी आशाताईंच्या आवाजाचें खाशेलपण कानाक कातकुतल्यो करून वता. आरडी, भप्पीच्या संगीता खाला तांणी खोडकरपण, शृंगारीकताय जिवी केली. ‘लेडी किशोरकुमार’ अशें तांकां म्हणून येता.
खय्यामान तांकां ‘उमरावजान’ सिनेमांत ग़ज़ल गावपाक दिल्यो. हे संदीचें आशाताईन भांगर केलें. राष्ट्रीय पुरस्कारुच मेळ्ळो. 1970 ते 2010 ह्या चाळीस वर्सांच्या काळांत पाश्चात्य संगीताचेर आदारीत पदां गावपाक उषा उथुप, शॅरोन प्रभाकर, रुना लैला, नाझिया हसन, अलिशा चिनाॅय, सुनिधी चौहान आनी हेर गायिका आशिल्ल्यो. तरीय संगीतकारांची पयली पसंत आशाताईच उरली. हाचे वयल्यान तांचे गायकीची लवचिकताय लक्षांत येता. कॅब्रे, पाॅप प्रकारांक तांणी मुखेल प्रवाहांत हाडले. आशाताईन साबार भाशांनी 20 हजारां परस चड पदां म्हणलीं. तातूंत कोंकणीय आसात. आसलो एक मुनीस भुयारांत, चान्न्याचे रातीं, साद तुगेलो… अशीं कांय पदां तांणी गायल्यांत. रंगपंचमी वेळार तरातरांच्या रंगांचो मुक्त शिंवर जावचो, तसो तांचो आवाज. भावना जागोवपी हो स्वर. तरणाटे जें कितें उखलून धरतात, ती क्रेझ जाता खंय. आशाताई 1960 सावन तरणाट्यांचो, तांचे संस्कृतायेचो, बंडखोरीचो आवाज आशिल्ली. पिया तू, दम मारो दम, चुरा लिया है, कंबख्त इश्क…. कितलीं पदां सांगचीं. ती फक्त गायकूच न्हय, तर परफाॅर्मरुय आशिल्ली. सिनेमांत ‘आयटम साँग’ तांणीच पयलीं गाजयलें. गोंय संगीत, सैम आनी शांतताये खातीर आवडटा, अशें तांणी एकदां सांगिल्लें. हांगाच्या पाश्चात्य संगीत शैलीचो प्रभाव तांच्या कांय पदांचेर जाणवता. गोंयचे मेकळे, उमेदी संस्कृतायेचो प्रभाव तांचे गायकीचेर, जिणेचेरुय दिसता. तांची हाॅटेलांची सांखळ आसा. तातूंत गोंयचें हुमण (फिश करी) आनी रोस हे जिनस फामाद. हाचें प्रशिक्षण तांणी स्वता शेफांक दिल्लें. आशाताई रसिक, उत्साही सभावाची आशिल्ली.
रफी, लता, किशोर, मुकेश ह्या भारतीय सिनेसंगीत सृश्टींतल्या व्हडल्या नखेत्रां मदलें निमणें, आशाताईंच्या मरणान गळून पडलां. पूण ताचो आवाज दरेकल्याच्या भावविश्वाक सदा काळा खातीर मोनेळ घालीत रावतलो.. आदेवश आशाताई.