भांगरभूंय | प्रतिनिधी
भारतीय भौतिक-शिक्षक मंडळ, गोंय फांटो (IAPT) हांणी हालींच आपलें 27 वें वार्शिक अधिवेशन घडोवन हाडलें. ह्या खेपेक, शिवशैल – शिरोडेचें शिक्षणीक संकूलातले प्रभावती अंकुश शिरोडकर उच्च माध्यमिक विद्यालयान येजमानपद स्विकारील्लें. भौतीकशास्त्रांतले शिक्षक आनी विज्ञान आस्वादकांनी सभाघर आख्खो भरिल्लो. खास आकर्शण आशिल्लें तें म्हणल्यार, भौतिकशास्त्रांतली नाविन्यपूर्ण चर्चासत्रां. ते भायर शिवशैलचो दोंगराळ वाठार एक वेगळ्याच सैम-विज्ञानीक वातावरणांची जाणिव करुन दितालो. सुरवेक मुखेल सोयरे, थळावे आमदार- मंत्री सुभाष शिरोडकार हांणी कार्यावळीचें उक्तावण केलें. खासा आमंत्रीत ‘इस्रो’ संशोधीका डॉ. सीता हांच्या बीजभाशणांतल्यान चर्चासत्रांक सुरवात जाली.
संशोधन जायते जाण करतात, पूण तातूंतलें सगळेच (public interaction) लोक- संवादांत रुची दवरतात अशें ना. मोजकेच शास्त्रज्ञ आसतात जे एकदम मेकळेपणान वावुरतात आनी ज्ञान पातळावपाच्या कामांक आपली जबाबदारी समजतात. तातूंतलेच एक, JNCASR बंगळुरू कार्यरत आशिल्ले डॉ. विनायक पट्टर, जांणी फुडल्या सत्राचीं सुत्रां हातांत घेतलीं आनी मंद वातावरण, खिणां भरात उमेदी, सक्रीय करुन उडयलें. खूब तेंपान एक उत्तम दर्जाच्या संमेलनांत वांटो घेवपाक मेळ्ळो म्हूण, विज्ञानीक आत्मोय धादोसलो.
जायते खेपेक अशें घडटा की, आपलें विचार आयकूप्यां कडेन पावता कांय नात, हाची उलोवप्याक जाणीव आसना, आनी देखून कर्यावळीचें प्रभावीपण उणें जाता. परस्पर संवादांतल्यान हो उणाव सोंपेंपणान भरूं येता. डॉ पट्टराक हाची बेस बरी जाणीव आसली. प्रस्न विचारप, जाप खबर नासप वा सांगपाक अनमनप, आपल्याक विचारीत म्हूण तोंड लिपोवप, अशें जायते खेपे घडटा. हांगांय अशेंच कितें तरी दिसलें, पूण डॉ पट्टरान उलोवपांत सुरवातेकूच, विद्यार्थ्यांचेर बंदूक दवरुन जायते जाणांचेर लक्ष सादलें तें स्पश्ट जाणवलें. हाचो उद्देश कोणाक दुखयनासतना, सगळ्यांक सतर्क करुन, आपलें म्हण्णें आयकूप्यां कडेन पावतलेंच हाची खात्री करप असो आसलो.
आपल्या सत्रांत तांणी प्रत्यक्षांत करुन दाखयल्ले 2- 3 प्रयोग तर खुबूच प्रभावी आशिल्ले. कसलेय प्रयोग वा प्रक्रिया जर आमकां समजना जाल्यार, आमी रोकडेंच इंटरनॅटाचेर व्हिडियो पळयतात, पूण पट्टरांच्या म्हण्ण्या प्रमाण, जर आमी सुरवातेक तीच प्रक्रिया पयलीं कशी घडटा ती वाचली (Reading) आनी Imagine करुन ती Visualise केली जाल्यार, समज सुदारपाक खूब मदत जाता.
सत्रां उजवाड घालपी
फुडें अधिवेशनांत, एकूण ४ सत्रांतली शेवटाची २ सत्रां लेगीत नव्या विशयाचेर उजवाड घालपीच आसली, तशेंच उपचारीक पद्दतीन उपकाराचे उलोवप करुन कार्यावळीची सांगाताय, प्रमाणपत्रां वांटून बरे भशेन जाली. खरें म्हणल्यार, हांगां जमिल्ली गोंयची विज्ञानीक-शक्त आनी एकवट पळोवन सामकें अचंबीत जावपाचें. जितलें हांव जाणां, IAPT हें मुखेलपणान शिक्षकां सयत, भौतीकशास्त्र शिक्षणांचो पांवडो उंचावपाचें कार्य करता. पूण थोडे वेगळेपणांतल्यान, जर तांणी सांगाताक आशिल्लीं शक्त घेवन, समाजीक घटकांचीय विज्ञानीक- विचार गुणवत्ता वाडोवपाचेर भर दिलो जाल्यार, IAPTचें कार्य “दुदान साखर पडिल्ल्या” भशेन पुश्टीक आनी गोडूय जातलें. हाचेर विचार करचो म्हूण विनवणी.
शिकप्यांचे नदरेंतल्यान पळयत जाल्यार, भौतीक-विज्ञान जर सुटसुटीत तरेन समजप जायना जाल्यार, ताची रुच देंवप सभावीक. तशें पळोवंक गेल्यार, भौतीकशास्त्रांतल्यो जायत्यो घडणुको निसर्गांत प्रत्यक्षांत घडटातच, म्हण्टकच हो संदर्भ घेवन वेव्हारीक कृतींत (Practical knowledge) ताचो लाव घेवं येता. हातूंत सगळ्यांत उत्तम उदारण म्हणल्यार “खगोलशास्त्र”. एक सादी दुर्बीण घेवन तीं फक्त चंद्रा वटेन घुंवडायल्यार पुरो. सद्याक चालू आशिल्लें त्या विशयांतलें सगळे संशोधन, सामान्यांक लेगीत आपसूकच रुचीक दिसपाक लागतात, हो प्रत्यक्ष अणभव आमी घेतला.
मंत्री सुभाष शिरोडकार आनी तांचें पूत हांणी अधिवेशनांत उलोवपांत, शिवशैल संकुला मार्फत विज्ञानीक कार्यांक सदांच तेंको आसतलो म्हूण जाहीर केलांच, तेंच फाटभुंयेर थंयच्या सैम- शिक्षणीक दोंगरार जर एक बारीक खगोलशास्त्र वेधशाळा उबारली जाल्यार कशें जातलें? सुंदर सैम – नितळ मळब – तरतरीत चंद्र आनी लिकलिकीत तारे. कितलो सुंदर देखावो आसतलो तो. अशें जालें जाल्यार, शिकप्यांक, तशेंच सामान्य आस्वादकां खातीरूय तें केंद्र विज्ञानीक-रुची वाडोवपा खातीर एक आदर्श थारतले. हातूंत IAPTच्या आदारान गोंयांखातीर एक नवी वळख निश्चीतपणान मेळटली. सद्याच्या परिस्थितींत, गांवगिऱ्या वाठारांतल्यांक असले वेवस्थेची खरी गरज आसा म्हण्टकच, गरज पडल्यार, आमचें सारकें स्वतंत्रपणान वावुरपी जायते जाण हात-भार लावपाक मुखार येतलेच.
वेवसायीक रुपांत ह्या विज्ञान-भौतीक क्षेत्रां कडेन संबंदीत नासून लेगीत, IAPT 27 व्या अधिवेशनांत वांटेकार जावपाक आमंत्रण दिल्ले खातीर, अध्यक्ष प्रा. सतिश केळूसकार आनी सचिव डॉ. रेश्मा राऊत देसाय हांचें हांव उपकार मानतां आनी विज्ञानीक-वावर असोच नेटान चालू उरुचो म्हूण शुभेत्साय भेटयता.
भाग 5 कळोवणी
गोंयचे फुलपाखे आनी तांचें संबंदीत झाडां- पेडांचो अभ्यास – भाग 5 (फुलपाख्यांचेI स्थालांतर – Butterfly migration) हो रुचिक, पूण व्यापक विशय आशिल्ल्यान, तो Webinar रुपांत घडोवन हाडपाचो विचार चल्ला. दर वर्सा मे म्हयन्यांत, पावस सुरू जावचें थोडो तेंप पयलीं, थोड्यो फुलपाख्यांच्यो प्रजाती एकदम विचित्र तरेन वागतात (कसलीय कुरू आसत). गोंयांतल्यान हांचें निरिक्षण पयलीं केन्ना कोणी केलां म्हूण नोंदी ना. तांत्रीक पद्दतीन ताचेर अभ्यास तेन्नाच जावं येता, जेन्ना गोंयभरच्यान आस्वादक पद्दतीन निरिक्षण आनी नोंदी जातल्यो. हें निरिक्षण आपले घरच्या चौकेर रावन वा घरा- कुशीकच्या उकत्या मळार (शक्यतो एकाच सुवातेर) रावन करपाक येता. कोणाकूय वांटेकार जावन, आपल्या परीन अभ्यासकांक मदत करची कशी दिसता जाल्यार मुद्दम कळोवचें.
कोंकणी कळनाशिल्ले आस्वादक लेगीत, फुलपाख्याचे हे लेख शेजाऱ्यां कडल्यान अणकार करुन समजून घेवपाचो यत्न करतात, अशी प्रतिक्रिया आयली आनी भावूक जावन ही भाग 5 ची कळोवणी दिवपाची गरज दिसली. थोडें-भीतर सांगपाचें जाल्यार, आमच्या ह्या ल्हान कार्यांतल्यान जर एक लेगीत “करबीला वयली फुलपाख्याची किड” मरपा पासून वाटावता जाल्यार, तेंच आमचें व्हड बक्षीस थारतलें. हो अभ्यास, शक्य आसा तितल्यां कडेन पावोवपाचो आमी यत्न करतलेच, तसो तो वाचकांनीय करचो म्हूण विनवणी.
गौतम जल्मी
माहिती तंत्रगिन्यान अभियांत्रिक
9764364269
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
