सोमनाथदादीचें नरु आनी दिगूक मार्गदर्शन

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयज पाण्ट्यार न्हांवपाचो हावेस कसो कितें आयलो? दिसानदीस नरू परस भुरगे जायत वता तुमी.” आयिल्लो हांसो तोंडार पदर ओडून लिपयत गीतामामीन यजमानाक प्रस्न केलो.
“काय ना गो, दिगू आनी नरूक वयल्यान उडी मारून पेंवपाक शिकयतां.”
“आगे बाय, कालच तर तो जीवघेणो प्रसंग जाल्लो. आनी उत्स्फुर्त आयज पाण्टो! नाका गे बाय, उण्यांत उणे दोन दिस तरी वचुनी.”
“पळय गीता, अशें म्हणटात लोखंड जेन्ना तापिल्लें आसता तेन्नाच ताचेर घाव घालचे. काल घडणूक जाली म्हूण आयज सगलीं कामां फाटल्यान दवरून हें काम हांवें हातांत घेतलां. थंय तुजी आडमेळी म्हाका नाका. “जुस्ताजुस्त उतरांत सोमनाथदादीन बायलेक शिटकायलें. आनी दोन्ही पोरांट्याक घेवन तो इंग्लिश इस्कोला फाटल्यानच्या पाण्टयार गेलो. थंय आशिल्ल्या एका तळपाचेर ताणें तांकां पयलो धडो शिकयलो.
जर तुमकां पाण्ट्यार उडी घेवन पेंवपाची इत्सा जाली तर फटकन वयल्यान उडी मारल्यार जिवाचेर संकश्ट येवपाक शकता, जसो काल दिगूचेर आयलो. तेन्ना पयलीं ह्या तळपा वयल्यान प्रॅक्टिस करप गरजेचें. ताचे बगर अजून कांय म्हत्त्वाचे गजालींचें शितीद दवरप गरजेचें. पयली गजाल, उडी घेतकर हड्डें सरळ उदकाचेर आपटचेंना हाची खात्री करप. ती तूं कशी करतलो, दिगू?”
“मामा, तें कशें शक्य आसा? हड्डें आमी कुडीपासून आपसूक वेगळे करूंक शकना.” अचंबित जाल्ल्या दिगून उत्तर दिलें. नरूय बापायचे शब्द आयकून विस्मित जाल्लो.
“पूण मार बसचोना आनी बसल्यारय ताचें प्रमाण उणें करपाचे उपाय आमी घेवपाक शकतात, कशे ते सांगतां. तुमी धनुश्यबाण पळयला. धनुश्याची दोरी ओडटकर सुटिल्लो बाण एका सरळ लायनींत वता कित्याक तर ताका तो फुडें तोंकदार आसता. तोंकदार बाणाक वाऱ्याची आडखळ उणें जाता. तेन्ना तुमी तुमचे कुडीक उडी घेतना हात वयर काडून जर जोडले तर ते बाणाचे तोंका भशेन जाता. दुसरी गजाल म्हणल्यार उडी मारचे पयलीं गाड स्वास दोन तिनदां घेवप आनी तोंड बंद दवरप. तुमी विचार करतले हाचो पेंवतना कितें उपेग. पूण तेंच म्हत्वाचें. तुमी दोघे अजून शास्त्र शिकूनात. तें जेन्ना शिकतले तेन्ना कळटलें की व्हांवत्या उदकांत रिकामो जागो रोखडेंच उदक घेता. तोंड जर बंद दवरलें तर उदक तोंडांत वचूंक शकना, पूण तोंडाबशेन नाक बंद करपाक मेळना, तेन्ना हड्ड्यांत उदक वच नाका म्हूण गाड स्वास घेवून हड्ड्ड्यांतली पुलमावां हवेन भरपाची. अर्थ कळ्ळो?”
“थोडो थोड़ो, बाबा,” नरून विचार करून उत्तर दिलें.
“तशें जर केल्लें तर दिगूक काल जाल्लो त्रास जावचो नाशिल्लो. इतलें सादें आनी सोंपें गणीत आसा हें.
“नारे बाबा; इतले सोंपें न्ही तें. अजून एक खूब म्हत्वाची गजाल. ती म्हणजे जेन्ना उदक आनी तुमच्या कुडीचो संयोग जाता तेन्ना कूड तिरपी दवरपाची. ताणें दोनीचो आफुडणीचो जागो उणो जाता. ताचें महत्व कितें तें तुमी शास्त्र शिकतर कळटलें. आतां हें जालें उडी मारून पेंवपाचें शास्त्र. पूण ऐन वेळार ते कशे उपेगाक हाडटलो तूं दिगू? कित्याक म्हळ्यार त्या वेळा शास्त्र सांगपाक शेजरा मामा आसचोना. तेन्ना तूं, तें झाड आनी सकयल धा-बारा फुटार आशिल्लें उदक ह्या परिस्थितीक घटकेंत तोंड कशें दितलो?”
“काम खूब कटकटीचें दिसता म्हाका. तुमी सांगिल्लें शास्त्र जर ऐनवेळार याद जालेंना तर ताचो उपेग जावचोना
आनी कालची घडणूक परत जातली. नाका रे बाबा, आमी सदा भशेन पेंवया, नरू.”
“इतल्यांत हार मानली, दिगू?” म्हजो भाचो मरे तूं. पूण सगले गूण सगल्या कडेन आसनात हेंच खरें. म्हाका शैला सांगतालें तुवें परिक्षेंत तीन गणितां नीट सोडयलीं, एक अर्दें म्हणजे सोडयत हाडले पूण शेवटी उत्तर काडलेंना आनी पाचवें येतास्तना सोडयलेना. कित्याक?” मामाचो स्वर पकदस्त आसलो.
“वेळ पावलोना, मामा.” सोमनाथमामाक ह्या प्रश्नांची ह्या वेळेर जाप दिवची पडटली अशें दिगून न्हिदेंतय चितूंक नासलें. पूण फट मारपी तो भुरगो न्ही. “चवथें सोडयतना वेळ सोपल्याची घंटा जाली म्हूण तें अर्धवट उरलें आनी त्याच खातीर पाचवें सोडोवपाक पावलोना.
“म्हाका अशेंय कळ्ळां की दोन भुरग्यांनी गणीत विशयांत शंभरपैकी शंभर गूण मेळयल्ले. तांकां जर वेळ पुरो जालो तर तुका कमी कित्याक पडलो? ह्या प्रश्नाच्या उत्तरांत तुज्या सभाव प्रकृतीचें उत्तर आसा, दिगू, राग धरनाका, तूं स्वताक चड शाणो समजता. शिकयतकर तुका सगळें समजता ह्या भ्रमांत तू वावरता आनी थंयच मार खाता.” मामाचें जुस्त विश्लेशण पचनी पड़पाक दिगूक जड गेलें पूण तातूंत वस्तुस्थितेची सत्यताय आसा हेंय ताच्या अंतप्रेरणेक समजपाक लागलें.
“मामा गजाल सामकी खरी. हांव त्याच सभावाचो भुरगो. मास्तरान शिकयतकच परत ताचो अभ्यास करपाक कंटाळो करपी. तो अभय शेटयो आनी उषा भांगी नेटान सराव करतात. पूण तें म्हाका कशेंच जमना.” सत्य गजाल लक्षांत आयिल्ल्या दिगून मामाकडेन अंतस्करणांतल्यान स्पश्टीकरण दिलें.
“आनी तुजी कितें खबर, नरू? तू चवथेक आनी माध्यमीक इस्कोलांतली पांचवी बरे बशेन पास जालो आसलो तरी वासरांत लंगडी गाय शाणी हो नमुनो. व्हडल्या भोंवटाणींत ताका किस्पटाचें मोल. तुकाय दिगूक हांव आतां जे सांगतालों ते उपेगी पडटलें. पळयात, आतां तुमची जीवसृष्ट खेळप चड आनी उणो अभ्यास. पूण जसजसो शिकपाचो स्तर वाडत वतलो तसो तुमकां तुमच्या बुद्दीची उदरगत त्याच ताकतीकेन वाडोवपाक जाय आनी त्याच गतीन सराव करपाची संवंय. सराव वाडयल्यार वेळ कमी पडना नीट लक्षांत दवर दिगू. निशा सांगतालें बालोन्नतीत खूब पुस्तकां बऱ्याबऱ्या लेखकांची तुवें वाचलीं. खूब बरें व्यसन. अशे नामनेचे लेखक मनुशजातीक संवसारांतली तांची जागा दाखयता आनी उदरगत करपाचो मार्गय. खूब अभ्यास करून अशें सिद्ध जालां की वाचन करता तो मनीस तो सदांच उदरगतीच्या मार्गार चलता. दिगू तुजे कडेन हो व्हडलो गूण आसा तो सदांच वाडयत वच. आयूश्यांत खूबखूब उपेगी तो. तर आज इतलेंच पुरो. हांव पाण्ट्या उदकांत दोन डुबकी मारतां. नाजाल्यार तुजी मामी म्हणटली पाण्ट्यार वचून पेंवनास्तना परतलो.” खो खो हांसत सोमनाथदादीन उदकांत उडी घेतली.
ताणें सांगिल्ल्या विचारसरणेर विचार करतल्या दोनी पोरांट्याक पेंवपाची याद लेगीत जालीना. जेन्ना जाली तेन्ना नेमाप्रमाण वरभर पेवपी दिगू आनी नरू उदकांत दोन बुडटी मारून घरा गेले.

दीपक पाणंदीकार