एका मनशाची काणी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पूण कितले दीस? जेन्ना शरीर आनी मनय थकतलें तेन्ना तो कितें करतलो ? ताका वखदा-गुळयो कोण दितलो?…

पाट-परोळा, कोंकण हांगा आमचे कुलदैवताची वस्ती आसा. वर्सांतल्यान एकदां वा दोनदां श्रीवेतोबाचे दर्शन घेवपाक आमी वताच वता. फाटल्या नोवेंबर म्हयन्यांत फामिली वांगडा हांव कोंकणांत देवाक गेल्लों.
वाटेर च्या-नाश्टो करपाक आमी एका हॉटेल कम घरा राविल्लीं. तेन्ना रस्त्यान वतना आमकां एक मनीस दिश्टी पडलो. ताणें माथ्यार पोणसूल दवरिल्लें आनी ताच्या दुसऱ्या हातांत घरा पोशिल्ली गांवठी कोंबी हुमकळटाली. अर्दी चड्डी आनी लांब हाताचो बुशकोट आनी दोळ्यांत जाड भिंगाचें वक्ल. शिवोणी घालीत, तोंडांत एक विडयेचें थोटूक आनी कसलें तरी पद गायत तो वतालो.
आयकून आशिल्लो की कोंकणची मनशां सादीं-भोळी आसतात. पणसा सारकीं भितरल्यान सामकी मोव. आयज प्रत्यक्ष अणभव आयलो.
आमी राविल्लीं त्याच हॉटेलार तो च्या मारपाक रावलो. सहज म्हणून ताका आमी हटकिलो तेन्ना उलोवण्या-उलोवण्यांतल्यान आमकां कळ्ळें, की शेजारच्या गांवांत ताची चली लग्न करून दिल्या. चलयेक कापो पणस आनी जांवयांक गांवठी कोंबडेची सागुती आनी वडे खूब आवडटात. जांवय आनी चलयेचो संवसार पळोवपाचे ताच्या मनांत कितल्या दिसा पसून यतालें आनी आयज तो दीस उजवाडलो. चड तेंपान चलयेक आनी जांवयाक दोळे भरून पळोवपाक मेळटलें म्हणून तो उमेदीर आशिल्लो.
एका तिन्हसांजेच्या वेळार, ताच्या पुतान आनी सुनेन ताका घरांतल्यान भायर काडिल्लो. घुस्मटत घुस्मटत तो भाटकारागेर गेलो. सद्दां पडपी नाल्ल, सुपाऱ्यो दवरपाक भाटकाराच्या भाटांत एक बारीकशी खोंप आशिल्ली. सगलें सामान वचत थंय पडिल्लें. तें सगलें जाग्यार घालून थंय ताका रावपाक आसरो गावलो. त्या Out House कम खोंपींत तो रावतालो आनी भाटांत दीसवड्याचेर काम करून आपले पोट चलयतालो.
पूण ताच्या उलोवण्यांतल्यान एक गजाल शिकूंक मेळ्ळी आनी ती म्हणल्यार, आपले जिणेंत संकश्टां आयलीं तरी जिणेंत निरशेंवपाचें ना. आनी नेटान फुडें वचप. आपल्या दुख्खाच्यो काणयो दुसऱ्याक सांगप ना. लोक काकूट हाडून वायट दिशिल्ल्याचें सोंग हाडटात आनी मागीर तुमच्या दुख्खाचे गांवभर पेरगांव घालतात. तोंडार सदांच हांसो दवरप आनी सगल्यांचो आदर करप. आसा तातूंत समाधान मानप.
तो अस्सल मालवणी भाशेंत बड-बड बडबडटालो. ना आपले अशें घर, ना आपलीं मनशां, ना दनपरां गरम गरम जेवण दिवपी घरकान्न. तरीय तो हांसत-खेळत आपली जीण धुकलटालो……
मळबा यदे दुख्ख लिपयत आयजय तो आपल्या जांवय-धुवे कडेन असोच हांसत-खेळत वतालो… नातरांक काणयो सांगतलो…. रांदचेकुडीत जमनीर बसून आपले धुवे कडेन आपल्या भाटकाराची तोखणाय गायतलों…. धुवेन मोगान वाडिल्ली सागुती-वड्यांचेर भुरकावन ताव मारतलों….. जिरवणे खातीर तांबड्या चुटूक भिण्णांची तेफळां घाल्ली सोलकडी ढोकतलों, त्रुप्त जाल्ल्याचो ढेकर दितलों…..
….आनी फांतोडेर, पेत्रोलाच्या दिव्याच्या मिणमिणट्या उजवडांत, सगल्यांक दोळे भरून पळयतलों, मोगान आनी लाडावन ल्हानाचे व्हड केल्ले आपले लाडके धुवेच्या माथ्यार हंय-न्हय सो हात फिरयतलों…व्हावते दोळे लोळिल्ल्या, मळिल्ल्या बुस्कोटान पुसतलों….परतून एकदां आपले धुवेक निमाणे फावट पळयतलों…..आनी आपल्यो तुटिल्ल्यो रबरी व्हाणो पांयांत चडोवन, सगलीं उठचे आदीं भाटकाराच्या भाटांत आशिल्ले खोंपीत पावतलों आनी हुनक्यांनी रड-रड रडटलों… धुवेगेर घालयिल्ल्या म्होंवाळ खिणांची काणी त्या मोडक्या-तोडक्या खोंपीक सांगतलों… .पोशिल्ल्या सुण्यां- माजरांक कितें आसा ना तें खावपाक घालतलों आनी तांचेय कडेन, रडत रडत उलयतलों आनी मागीर पेज-आमलेचो खावन आपले दोळे पुसत आनी मुखामळार फटीचो हांसो हाडत, भाटकारागेर दीसवड्याक कामाक वतलों!!
पूण कितले दीस? जेन्ना शरीर आनी मनय थकतलें तेन्ना तो कितें करतलो ? ताका वखदा-गुळयो कोण दितलो? कोंकणांतल्यान गोंया पाव मेरेन ह्या प्रस्नान म्हजी फाट सोडली ना !
गाडयेंत लायिल्ल्या म्युझीक सिस्टमीचेर विवीध भारतीचे 101.1 FM चॅनल ट्यून केल्लें आशिल्लें आनी म्हजो आवडटो गायक किशोरदा जिणेचे सार सांगत गायतालो….
“यह जिवन हैं, इस जिवन का,
यहिं हैं रंगरुप ।
थोडे गम हैं, थोडी खुशीयां,
कभी छांव, कभी धुप ।

एकनाथ सामंत
9226219723