भांगरभूंय | प्रतिनिधी
लेखकां मदीं जावपी गटबाजी, आपलो तो बाबुलो हे वृत्तीक लागून प्रतिभावान साहित्यिकाराची गळचेपी जाता, ताका लागून नवो आनी बरो साहित्यकार वयर येवपाक पावताच अशें ना.
साहित्य म्हळ्यार कितें? साहित्य हें अणभवांचें, भावनांचें, विचारांचें आनी कल्पनांचें अर्थपूर्ण आनी कलात्मक रुपान व्यक्त जाल्लें लेखन. साहित्य वेगवेगळ्या रुपांत जल्म घेता, तें कवन जावन ओंठार घोळटा, लेखाच्या काणयेच्या, आनी कादंबरेच्या रुपांत सामकार येता.
साहित्य (कविता, लेख, काणी, निबंद, कादंबरी) म्हळ्यार फक्त उतरांची गाथण न्हय, तर मोतयांचो हार. तें फकत उतरांची रास न्हय, तर अर्थ, भावना आनी सोबीतकायेन गुथिल्ली एक कलाकृती. एक- एक उतर वेंचून, विचारांची माळ गुंथून जेन्ना एक सोबीत कलाकृती तयार जाता, तेन्ना तें ‘साहित्य’ थारता. तो हार सरस्वतीच्या गळ्यांत सोबतलो काय पांयार ओंपचो पडटलो, हें त्या साहित्याचो दर्जो थारयता.
कविता, लेख, काणी, निबंद, कादंबरी हीं सगलीं साहित्याचीं वेगवेगळीं रुपां. साहित्य हो समाजाचो हारसो. तातूंत समाजाची रुपां, स्थिती, विचार आनी बदल दिसतात. लेखक आपलो अणभव आनी निरिक्षण उतरांत घालून वाचकां मेरेन पावयता. साहित्याची निर्मणी करता तो समाजाचो हारसो आसता, पूण त्या हारशांतली प्रतिमा नितळ आनी अर्थपूर्ण आसप तितलेंच गरजेचें.
खरो साहित्यकार एका दिसांत घडना. ते खातीर अभिजात साहित्यिकांचे साहित्य वाचप, अणभवांचो सांठो करप, सातत्यान बरोवपाचो सराव करप आनी भरपूर अवांतर वाचन करप गरजेचें. भोंवतणच्या संवसाराचें बारीकसाणेन निरिक्षण करप हीच साहित्यकाराची खरी साधना.
तरुच किटीचो उजो जाता
साहित्य पयलीं एक कीट आसता, तिका जपून फुलयल्यार ते किटीचो उजो जाता, ताची आमकां केन्ना उब मेळटा तर केन्ना धग जाणवता. खंयचेंय साहित्य (कविता, कथा, कादंबरी) समजुपाक सोंपें आसूं वा कठीण, पूण तातूंत घटमूट अर्थ आनी आशय आसप गरजेचें. देखीक यमक आनी लय आसल्यार कविता काळजाक बेगीन भिडटा, पूण फक्त कठीण शब्द वापरले म्हूण ती कविता जायना. काळजांत उमाळो आसल्यार कोणूय बरोवंक शकता, पूण ‘कोकिळा आनी कावळो’ हांच्या गायनांतलो फरक जसो आमी वळखतात, तसोच साहित्यातलो दर्जो वाचकांक कळटा.
दर एक फूल आमी सोबीतच मानतात पूण म्हणून आमी घाणयाऱ्या फुलांचो हार करूंक वचनात आनी कोणे केलो तरी तो हार शितीद आशिल्लो कोणूय देवांक ओंपपाक वचचों ना. साहित्याचेंय तशेंच, लेखन संस्कारा विणें साहित्य उथळ उरता. सातत्यान सराव होच पर्याय. लेखकां कडेन चिंतन आसपाक जाय. एक एक उतर पारखीत तें आसा त्या जाग्यार सारकें बसता कांय ना, आपूण बरयता तो आशय दुसऱ्याक सोंपेपणान कळटा तसो, कसो पावतलो हाचेर भर आसपाक जाय.
खऱ्या साहित्याक ‘गर्भसंस्कारां’ची गरज आसता. जशें भुरगें आवयच्या पोटांत आसतना ताचेर बरें संस्कार जावपाक लागून “गर्भसंस्कार ” करतात तशेंच साहित्याचें. लेखकाच्या मनांत जेन्ना एखादी कल्पना जल्म घेता, तेन्ना तिचेर विचारांचें आनी अणभवांचें शिंपणें जावप गरजेचें. लेखक स्वताच्या विचारांक ताणून, घासून-पुसून जेन्ना उतरांत मांडटा, तेन्नाच तें साहित्य काळजाक भिडटा. तो एक उमाळो, उद्रेक, विचार जो मनांत घोळटा आनी उतरांच्या रुपांत ओंठार येता आनी लोकां मेरेन पावता, जशें लोकवेद. संस्कार आनी मर्यादा सांबाळ्ळ्या विणें साहित्य देवाच्या पांयार ओंपपाच्या लायकीचें उरना.
आयज खऱ्या वाचका परस ‘टाळयो मारपी,’ आयकुपी चड जाल्यात. सादरीकरणाच्या नादांत काणयेचो, कवितेचो जीव उरना, फक्त आवाज उरता. स्वताच्या पयशांनी पुस्तक छापून साहित्यीक जावपाची ओढ लागल्या. न निवळायता पुस्तकां आयिल्ल्यान साहित्याचो दर्जो सकयल देंवता. संस्कारां विणें जल्मल्लें साहित्य उथळ उरता, तातूंत जिवीत उरना, उरता तो फक्त उतरांचो गोंदळ.
सोशल मिडियाच्या ‘फेसबूक’ आनी ‘इन्स्टाग्राम’ सारख्या माध्यमांनी लेखकाक बेगीन प्रसिद्धी मेळोवन दिली, ‘लायक्स’ मेळोवपा खातीर लेखकांक चिंतन करपाक वेळ उरिल्लो ना, ताका कायम ‘अपडेट’ रावपाची ओढ लागल्या. वाचकां परस ‘लायक्स’ दिवपी हातांची संख्या वाडल्या इन्स्टाग्राम आनी व्हॉट्सअॅपाचेर एखादी कविता पोश्ट केली की ‘खूब सोबीत’, ‘व्वा’ अश्यो कमेंट्स येतात, पूण तातूंतलो खरो अर्थ वा उणाव कोणूच सांगिनात, मेळपी ‘लयक्स’ आनी ‘कमेंट्स’ हांकां लागून लेखकांक स्वताच्या चुकीचो अदमास येना, आनी हाकाच लागून दोन मिणटांच्या मॅगी भशेन उथळ साहित्याचो हुंवार आयला. आयच्या ‘इन्स्टंट’ युगांत, लेखणी हातांत धरली की पुस्तक तयार जाता अशें नवोदितांक दिसता. ‘टाळयो मारपी’ आयकुपी वाचप्यां परस चड जाल्ल्यान सादरीकरणाच्या नादांत साहित्याचो जीव गुदमरता.
सोबीतकायेचें आकर्शण
आयजकाल साहित्याच्या मोला परस साहित्यकाराच्या सोबीतकायेक आनी सोशल मिडिया प्रोफायलाक वाचक भुलतात. पयलींच्या वेळार साहित्यांत ‘टिकाकार’ वा ‘समिक्षक’ आसताले, जे लेखकांक तांच्या चुकांची जाणीव करून दिताले. आयज परिस्थिती बदल्ल्या. साहित्यकारांक तांचें गुणदोश दाखोवपी टिकाकार उरूंक नात. फक्त एकमेकांची तुस्त, तोखणाय करून फट शाबासकी दिवपी तयार जाल्यात, जाका लागून साहित्याची उदरगत थांबल्या. जो मेरेन साहित्याची खर समिक्षा जायना, तो मेरेन साहित्याची उदरगत जावप कठीण. बऱ्या साहित्याची निर्मणी जातली जाल्यार साहित्याची समिक्षा जावप तितलेंच गरजेचें आसा. लेखकान आपली तोखणाय आयकुपा परस आपल्या साहित्यांतले दोश वळखून घेवपाची तयारी दवरपाक जाय. आपूण कितें बरयतां ताचेर लक्ष दवरून ताचो दर्जो तपासपी, गुणदोश दाखोवपी ताचेर उलोवपी बरोवपी समिक्षक आसां हें जेन्ना बरोवप्याच्या मतींत येता तेन्ना ताच्या लिखाणातल्यान बरेंच साहित्य निर्माण जावंक पावता.
साहित्याच्या मळाचेर आतां ‘लॉबींग’ आनी ‘गटबाजी’ हांचो वावर वाडिल्लो दिसता. साहित्याच्या मळाचेर प्रस्थापीत लेखकांच्या पंगडांचे वर्चस्व आसता. लेखकां मदीं जावपी गटबाजी, आपलो तो बाबुलो हे वृत्तीक लागून प्रतिभावान साहित्यिकाराची गळचेपी जाता, ताका लागून नवो आनी बरो साहित्यकार वयर येवपाक पावताच अशें ना.
सरकारी संस्थांनी जावपी राजकारण आनी पुरस्कारांचें अयोग्य वांटप साहित्याची प्रतिश्ठा कमी करता. पुरस्कारांचें वांटप गुणवत्ते परस ‘लॉबींग’, वळखीक आनी संबंदांक पळोवन जाता, हाका लागून प्रतिभावान कोनश्याक उरता आनी अपात्र व्यक्तींक राजकी वळखीक लागून व्यासपीठ मेळटा, जाका लागून खऱ्या साहित्याची प्रतिश्ठा उणी जाता.
साहित्यांत अशी स्थिती आसली तरी नव्या साहित्यिकांनी प्रवाहा आड पेंवपाचें काळीज दाखोवंक जाय. सातत्यान वाचन, निरिक्षण आनी उतरांची पारख करप हीच साहित्याची खरी साधना. खऱ्या प्रतिभेचेर विश्वास दवरून सातत्यान बरोवप होच एकमेव मार्ग. खऱ्या साहित्याचो आदर करप हीच काळाची गरज जावन आसा.
प्रसाद गो. पांगम
9511864591
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
