भलायकी संकश्ट : ‘स्पर्म कावंट’ उणाव आनी ‘अर्ली मॅनोपॉज’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मनीसपणाच्या इतिहासांत पयलेच खेपे आमी अश्या संकश्टाचेर उबे आसात, जंय सैमान आमकां दिल्लें ‘सृजनशील शक्ती’ आमी वगडावपाक लागल्यात. नेटान बदलपी जिणेची पद्दत आमकां वांझपण नांवाचे ‘मोने महामारी’ कडेन धुकळटा. संवसारीक भलायकी संघटणेच्या (डब्लूएओ) हालींच्या अहवालान हो हुस्को आनीक वाडयला. तातूंत संवसारांतलो दरेक सव्वो मनीस (17.5 टक्के) वांझपण (इनफर्टिलिटी) पिडेचो शिकार जाला, अशें सांगलां. ही एक मॅडिकल कंडिशन न्हय, तर एक (ग्लोबल हॅल्थ क्रायसीस) संवसारीक भलायकी संकश्ट आसा.
ह्यूमन रिप्रोडक्शन अपडेटाच्या निमण्या मॅटा एनालिसिसाचे प्रमाण फाटल्या 50 वर्सांत दादल्यांच्या शुक्राणूंची (स्पर्म कावंट) संख्या 50 टक्यां परस चड उणी जाल्या. बायलां खातीरय परिस्थिती तितलीच भिरांकूळ
आसा. चिकित्सा विज्ञानांत मॅनोपॉज म्हणल्यार रजो निवृत्तीची सादारण पिराय 45 – 50 वर्सां मानतात. जाल्यार फाटल्या दशकांत (अर्ली मॅनोपॉज ) रजोनिवृत्तीच्या दुयेंतींची संख्या वाडल्या. आयज 30 – 35 वर्सां पिरायेच्यो बायलो अंडाशयाच्या राखणे (ओवेरियन रिजर्व) संबदीत समस्यांनी क्लिनीकांत उपचार घेतात. हें एक व्हडलें संकश्ट. चड करून प्रदुशण, जंक फूड, डिजिटल व्यसन आनी अनियंत्रीत ताण हांकां लागून आमच्या कुडीच्या मुळाव्या यंत्रणेक ‘हॅक’ केल्यांत.
कित्याक लागून दादल्यांक जातात त्रास?
बोल्सांत दवरिल्ल्या स्मार्ट फोन आनी मांडयेर दवरिल्ल्या लॅपटॉप हांच्या गरमेक लागून ‘स्पर्म प्रोडक्शन’ (शुक्राणूं) उत्पादन करता उणें. तशेंच कीटकनाशकां कुडींत भितर सरून शुक्राणूंच्या डिएनएचे खंडीत करपाक लागल्यात. दादल्या मदीं चरबी वाडल्यार टेस्टोस्टेरोन उणें जातात, आनी एस्ट्रोजन वाडपाक मजत जाता. जाका लागून प्रजननक्षमता निरंतर उणी जाता. स्मोकिंग, सोरो आनी कृत्रिमपुरक (सिंथेटिक सप्लीमेंटस ) पदार्थ शुक्राणूंची गतीशिलताय शुन्या मेरेन उणी करपाक लागल्यात. रातींच्या वेळार जागे रावप, आनी चड करून स्क्रिनाचे संपर्कांत रावन मनशाचें मेलाटोनीन इबाडटा.
उसरां लग्न ही व्हडली समस्या !..
पिरायेच्या 30 वर्सां उपरांत तांतयांचो आंकडो सैमीक रितीन उणो जाता. लग्नाच्या उशिराक लागून पालकत्वाच्या सुखाक हें एक व्हड आडखळ जाता. प्रदुशण अंडाशयांत पावन तांतयांचो दर्जो नश्ट करपाक लागल्यात. ताण पडल्यार कॉर्टिसोलाची पातळी वाडटा आनी तिचो परिणाम प्रजनन तंत्राचेर जाता. प्रसाधनां आनी डब्यांतल्यान अन्न पदार्थांतल्यान मेळपी फथलेट्स अंडाशायेचे सांठे काबार करतात. प्रजनन दर 1.9 मेरेन वाडटा. भारतातं 10 – 15 टक्के जोडप्यांक वांझपण (इनफर्टीलिटी) येता. जाल्यार 40 – ते 50 टक्के दादल्यांक वांझपण येता. तीन दशकां आदीं शुक्राणूंची संख्या 60 मिलियन प्रती एमएल आशिल्ली. आतां 2 मिलियन प्रती एमएल मेरेन देंवल्या. 1. 5 मिलियन ते 40 मिलियन प्रती एमएल सामान्य
मानतात. भारतांत मुळांत प्रजनन दर देंवून 1.9 चेर देंवल्या. (स्रोत : आयसीएमआरडब्ल्यूएचओ आनी लॅसेट )
आंकडेवारी भिरांकूळ
भारतांत 2.75 कोटी लोकांक प्रजनना संबंदीत समस्यांचो त्रास जातात. फाटल्या पांच दसकांत स्पर्म कावंटाची (शुक्राणूं) संख्यां 50 टक्क्यां परस चड उणी जाल्या. हरशीं 45 – 50 वर्सां रजोनिवृत्तीची पिराय मानतात. पूण आतां, 30 – 35 पिरायेचेर हीं लक्षणां जाणवतात. भारतांत आयवीएफ एफ बाजार पेठ वर्सुकी 15 – 20 टक्के वाडत आसा.
आयवीएफ बाजार पेठ
आयवीएफ म्हणल्यार (IVF- In Vitro Fertilization) ही वांझपणाचेर मात करपा खातीर एक प्रगत उपचार पद्दत आसा. हातूंत बायलेचें तांती आनी दादल्यांचें शुक्राणूं कुडीचे भायर काडून प्रयोग शाळेंत गर्भधारणा (fertility) करून गर्भ तयार करतात. उपरांत बायलेच्या गर्भाशयांत घालतात. ही प्रक्रिया चड करून 3 – 6 सप्तकां लागतात. तातूंत अंडाशयाची उत्तेजन, तांतयां परत मेळोवप, गर्भधारणा आनी भ्रूण हस्तांतरण हांचो आस्पाव जाता.
गायनेकॉलोजिस्टांच्यो प्रतिक्रिया –
संवयांचेर ताबो दवरल्यार ‘स्पर्म कावंट’ वाडटा : डॉ. नीरज बोरकार
दादल्या मदीं ‘स्पर्म कावंट’ उणाव, बायलांक ‘अर्ली मॅनोपॉज’ हो कुटुंबांचो नवो हुस्को. दादले बायलांचे मदीं शेंणटा ‘सृजन – शक्ती’ही मोनी महामारी समाजांत पातळटा. दादल्या मदीं शुक्राणूंची संख्यां 15 दशलक्ष मिली परस उणी आसा. हें हुस्क्याचें कारण. सुक्ष्मप्लास्टीक आनी कीटकनाशकां मदीं (मायक्रो प्लास्टीक) तयार जावपी एंडोक्रायम डिसरप्टींग हाचो हार्मोनांचेर परिणाम करता. हाका कारणांय तशीं साबार आसात. लॅपटॉप, मोबायल फोन, चड वेळ घट्ट अंडरवियराक लागून अंडकोशांतलें तापमान वाडल्यार शुक्राणूंची संख्या उणी जावंक शकता. तेन्ना कितें करचें. तुमच्या संवयांचेर ताबो दवरल्यार दादल्यांच्या शुक्राणूंची संख्या वाडपाक मजत जावंक शकता. देखीक स्मोकींग आनी सोरो हीं वेसनां सोडल्यार दोन ते तीन म्हयन्यांत तें परतून सामान्य जावंक शकता.
होमियोपॅथीक उपचार प्रभावी : डॉ प्रतिष्ठा कुंकळ्येकार
जेन्ना 40 ते 50 वर्सां पयलीं मासीक पाळी बंद जाता. हें दुयेंस भारतीय बायलांचे मदीं चड प्रमाणांत दिसता. राष्ट्रीय कुटूंब भलायकी सर्वेक्षण (NFHS – 5, 2019-21) सारकिल्ल्या राष्ट्रीय अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां, – भारतांत सुमार 6 बायलां मदल्या 1 बायलांक रजोनिवृत्ती पयलींच जाता. भारतीय स्त्रीरोग विज्ञान संशोधनांत वैजकी उपचार अशे घटक अशें आसात, पोशण उणें, धुम्रपान, चड ताण, हार्मोनल असुंतलन, थायरॉयड वा ऑटोइम्युन विकार, अंडकोशांत आपसेंस जावप, कुटुंबीक इतिहास, वा शस्त्रक्रिया वा रसायन चिकित्सा आदी. सामान्य शिटकावणी दिवपी लक्षणां म्हणल्यार अनियमीत मासीक पाळी, उश्णताय येवप, मूड बदलप, रातीचो घाम येवप, आनी योनी सुकप आदी.
हातूंत प्रोत्साहान दिवपी आंगां म्हणल्यार जायते जोखीम घटक आसात. समतोल आहार रिचीन फायबर आनी प्रोटीन, नेमान सदांच व्यायाम, योगा वरवीं ताण वेवस्थापन हाताळप, सिगार, सोरो आदी टाळप, सूस्त न्हीद, हार्मोनल भलायकी सांबाळपाक मदक करूंक शकता. होमियोपॅथी भारतांतल्या आयुश मंत्रालयांतल्यान मान्यताय मेळिल्ली – एक वैयक्तीक, समग्र पद्दत दिता. सेंट्रल काउन्सिल फॉर रिसर्च इन होमियोपॅथीक (CCRH) ह्या संस्थांच्या अभिजात सारक्या तत्वांचेर आदारीत आनी मार्गदर्शक तत्वांचेर जातात. फकत लक्षणां परस हार्मोनल समतोल सुदारप, ताण उणो करप आनी मुळाव्या कारणांचेर उपाय काडप, हाचेर चड भर दितात. सुरवातीचो सल्लो, नेमान निरिक्षण आनी एकत्रीत पद्धत लक्षणां प्रभावीपणान वेवस्थापन करपाक, एकंदर बऱ्यापणा खातीर आदार काळजाचें दुयेंस सारकिल्ले दीर्घकाळाचे धोके उणे करपाक मदत करूंक शकता, देखून आपल्याक खात्रेन दिसता, ‘अर्ली मैनोपॉज’-चेर होमियोपॅथीक उपचार प्रभावी प्रणाली थारता.
बायलांचे लायफस्टायलीक लागून ‘अर्ली मॅनोपॉज’: डॉ. मेघा शांडिल्य शास्त्री
आयज काल रजोनिवृत्तीची म्हळ्यार ‘अर्ली मैनोपॉज’ पिराय उणी जायत आसा. ह्या बदलाक चार घटक जापसालदार आसात. बायलाची जिणें पद्धतींत बदल, व्यसनां, ताण, न्हीद उणी जावप आनी शारिरीक क्रियाकला उणो जावप. अनियमीत मासीक पाळी सारकिल्ल्या संकश्टाचो अंडाशयाच्या सांठ्यांचेर (ओवरी रिजर्व ) परिणाम जाता आनी ताका लागून रजोनिवृत्ती (मैनोपॉज) बेगीन जाता. तेन्ना कितें करप गरजेचें. बायलांच्या आहारांत प्रोटीन आयरन, कैल्शियम, विटामीन – डी हांचो आस्पाव करचो. योगा आनी वॉक करूंक जाय. वेळार फावो ती सारकी न्हिद घेयात. आनी सामकें गरजेचें आनी म्हत्वाचें म्हणल्यार ताण – तणाव वेवस्थापनाचेर लक्ष केंद्रीत करात.
सोंपयतना…
निमाणें कितें करचें? ही मोनी महामारी टाळपाक आमी आमच्या मुळां कडेन परतून वचूंक जाय अशें तज्ञ सुचयतात. आमची दिसपट्टी जिणेंपद्दत सुदारची, पारंपरीक, पोशक खाणां खावचीं. फावो ती न्हीद घेवची. चड काळ गॅजटी आमच्या कुडीक लागीं दवरप टाळचें. वाडत आशिल्ल्या प्रजनन संकश्टां मदीं आयव्हीएफ बाजार पेठेचोय नेटान विस्तार जायत आसा. जिणे पद्दतींत आनी पर्यावरण धोरणांत बदल करूंक ना जाल्यार फुडारांतली पिळगी आमकां एक अश्या समाजाचे रुपांत याद उरतली, ज्या समाजान आपल्या सूख – सोयीच्या बदल्यांत आपली ‘सृजनशीलताय’ बळी दिली म्हूण. हो दाग सदांच उरतलो. कांय तज्ञांच्या मतान, दादले – बायलां हांच्यो कांय समस्यांची कारणां सामान्य आसात. जशे परीं जिणें पद्दतींत बदल, प्रदुशण, कुडींत मिसळिल्लीं मायक्रोप्लास्टीक आनी कॅमिकल, स्मोकींग आनी सोरो हाणें प्रजननक्षमताय संकश्ट वाडयता. कांय तरणाटे बॉडी बिल्डिंग खातीर स्टेरॉयड्स हांचो वापर करतात. जाका लागून हार्मोनल असंतुलन जावन शुक्राणूंची संख्या उणी करता.

विशाल सिनाय खांडेपारकार