भांगरभूंय | प्रतिनिधी
पयसच्यान लागीं येवपी पेट्ट्यो मशाली हें तांचें प्रतीक. दरवर्सा भक्त हें दृश्य पळोवपाक गर्दी करतात.
मुळगांव- गांवकरवाड्याची देवी श्रीकेळबायची पेठेची जात्रा फामाद आसा. मुळगांवची ही ग्रामदेवता आदिमाया, आदिशक्ती. गोंयचें एक जागृत देवस्थान. कौल-प्रसादाक शेंकड्यांनी लोक मुळगांवां येतात. पेठेची जात्रा चैत्र शुक्ल पंचमीक सुरू जाल्या. जात्रेचे धोंड उमाशे सावन उपास धरतात. संवसार पाडवो ते नमी मेरेन णव दिसाचें कडक व्रत पाळचें पडटा. कडक संवळें. सदांच न्हावन च्या, फराळ आनी जेवण करचें पडटा. ल्हान भुरगेय उपास करतात.
जात्रे दिसा सकाळच्यान धार्मीक विधी जातात. धोंड दनपरा 12 उपरांत केळबायच्या देवळांत जमतात. दर्शन घेतकच तळयेंत न्हावपाक वतात. मागीर तीर्थ घेवन घरा वतात. त्या दिसा फक्त ‘फराळ’ खावपाचो. रातचो उपास. जात्रे दिसा रातच्या णवांक सगळे देवळा कडेन जमतात आनी हातांत ‘बेंत’ घेवन देवीचो जयघोश करुन ‘हरौं हरौं’ च्या तालार नाचतात. जात्रेचें खाशेलपण म्हणल्यार श्रीकेळबाय देवीची पेठ रंगबेरंगी फुलां आनी खास करुन देवीचे आवडीचीं आबोलेचीं फुलां घालून सजयतात. ती सजोवपाक मुळगांवचे मोड , मये, वायंगिणी, शिरगाव गांवांतल्या चौगुल्यांक आपयिल्ले आसतात. ते येतकच पेठ सजोवपाचें काम सुरु जाता. मयांचे मोड रातचे इकरा- बारा म्हणल्यार मुळगांव पावतात. तांका धोल वाजोवन मानान देवळांत हाडटात. मागीर पेठ सजोवपाचें काम चालू करता. सगळ्यांत पयलीं देवीचीं म्होवाळीं पेठेंत दवरुन ती बंद करतात आनी देवीक दिल्ल्या कपड्यांनी, आबोलीं तशेंच वेगवेगळ्या फुलांनी सजयता. मागीर ती मंडपांत घेवन येतात. गाराणें घालतकच देवीचे भक्त रातच्या णवांक देवीचो जयघोश करून नाचतात. देवी देवळानुच पांच फेरे मारता आनी पांचवे फेरयेक देवी धांवत मयां गांवांत वचपाक भायर सरता. पेठे वांगडा सगळे धोंड आनी लोक वतात. पेठ आदले थारिल्ले वाटेनुच मयां वता.
सगळ्यांत पयलीं पेठ जळक्या आंब्या कडेन धांवता. मागीर वाटेर कौल दित बोर्डे- दिवचल – पाजवाड्यार थोडोवेळ रावता. त्या थळार दिवचलचे श्रीशांतादुर्गा देवीक ‘फुलांचो झेलो’ दिता. मागीर मयां वता. पांयांनी चलत ती मयां गांवांतल्या वंडण्यार ह्या थळार विसव घेता. थंयसून चलत मयां पावता. पेठ केळबायवाड्यार केळबाय देवीच्या देवळांत दवरतात. थळावे पेठेक येवकार दितात. देवळांत पेठेंत ब्रह्मा, विष्णू, महेश आनी नंदीचे मुखवटे घालतात. मुळगाव, मये, बोर्डे, दिवचल, शिरगांव, वांयगिणी ह्या गांवच्या चौगुल्यांच्या पालवान पेठ वेवस्थित सजयतात. घाडी देवळांत गाराणें घालता. पेठ देवळांतल्यान मंडपात हाडटात. दोनूय वटेन धोंड हरै हरैच्या गजरान नाचत आसतात. तांचे मदीं पेठ नाचयतात. मंडपांत हाडून पेठ नाचयले उपरांत पेठ मयेकार मोडा कडे दितात.
गाराणें जातकच मोडांचेर देवीचो भार येता. हरैऽऽ हरैऽऽ आनी धोलाच्या तालार पेठ धोंडा वांगडा देवळांत पांच फेरे मारता. मागीर उदेंतेचे सीमेर धांवत येता. हांगां मयेकार मोडा बदला मुळगांवचे मोड पेठ घेतात. सीमेर पावले उपरांत गांवचो राखणदार श्रीतळेश्वर, श्रीदाड आनी श्री सतीदेवता हे देवीक निरोप दिवचे खातीर थंय येतात. पयसच्यान लागीं येवपी पेट्ट्यो मशाली हें तांचें प्रतीक. दरवर्सा भक्त हें दृश्य पळोवपाक गर्दी करतात. गाराणें घालतकच देवी भाराचेर सीमेकऱ्यांच्या हातान गांव सांबाळपाचो अधिकार दिता.
पेठ मध्यानीर दोन- तिनाचे मजगतीं दिवचलेच आसता. वाटेर भक्तगण देवीक येवकार दितात. फुलांच्यो माळा पेठेक घालून बायलां पेठेक ओवाळटात. बोर्डे वडा कडेन बोर्डेकारांक कौल दिले उपरांत पेठ मयांचे वाटेन फुडें वता. मयां गांवान पावता म्हटल्यार सकाळचीं पांच जातात. मयेंकारांक कौल दिले उपरांत पेठ देवळान प्रवेश करता. थळाव्यांनी मान सन्मान केल्या उपरांत पेठ पावपाक गेल्ले मोड, धोंड आनी गांवकार सकाळी णव वरांचेर मुळगांव परत येतात.
श्रीकेळबाय देवी आपल्या स भयणी आनी ल्हान भाव खेतोबा वांगडां गोंयांत येतकूच मयां गांवान रावपाक आशिल्ली भयण श्रीमहामाया हिका दिल्लें वचन म्हूण मयां श्रीकेळबाय देवी कडेन तीन दीस- दोन राती रावता. तिसरे राती म्हणजे चैत्र शुक्ल अष्टमीक मयांचीं माल्यांची जात्रा जाता.
मयां गांवांतल्यान मुळगांव येतकूच देवीची पेठ ‘दाड’ ह्या देवस्थांनाचेर हाडून दवरतात. सकाळींच त्या थळार ही पेठ सजयतात आनी णवाक ती गांवांत हाडटात. राऊत कुटुंबांक कौल दिता, मागीर गाड कुटुंबाक, परब कुटुंबाक तशेच थंय रावता त्या भक्तांक आनी सराफ कुटुंबाक कौल दितात. चैत्र शुक्ल नमीक मुळगांव कौलोत्सव सुरवात जाता. मुळगांव गांवकरवाड्याच्या सगळ्या लोकांक, तांच्या सोयऱ्यांक कौल दितुकूच श्रीकेळबाय देवीची पेठ वाजत गाजत, देवळा कडेन हाडटात. थंय मागीर भायल्यान आयिल्ल्या लोकांक कौल दितात. कौलोत्सव आसतना धोंड पेठे वांगडां नाचतात. कौल दिवपाक थारावीक वेळ पेठ भायर आसता आनी मागीर परत देवळाक प्रदक्षिणा काडून मंडपान वता. कौल दितकूच सगळ्यांत शेवटाक धोंडाक कौल दितात आनी उपरांत पेठ पेडार दवरतात.
तेन्ना मुळगांवचीं देवासकाऱ्याचीं बायलां संवळीं रावून तकलेर पांच वाती पेटयिल्लें दिवज घेवन देवळाक प्रदक्षिणा घालतात. पांच दीस केळबाय देवीची पेठ पेडारूच दवरतात आनी पांचव्या दिसा देवळान अर्चा- शुद्धी, लघुरुद्र आनी धर्मीक विधी करुन देवीक देवळान हाडटात. अशे रितीन ही आगळी जात्रा सोंपता.
– तन्वी रामदास साळगांवकार
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
