पारसी संप्रदायाचें देशांतलें योगदान

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पारसी धर्मियांनी काल नवें वर्स मनयलें. पारसी धर्म झोरोस्टर (झरतुश्ट्र) धर्मगुरून 3500 वर्सां फाटीं स्थापिल्लो. अवेस्ता ग्रंथ हो तांच्या धर्मगुरूच्या शिकवणींचो संग्रह. पारसी मूळ इराणांतले. सातव्या शेंकड्यांत इराणाचो भाग अरब मुस्लिमांनी ताब्यांत घेतले उपरांत पारसी धर्मियांचो छळ आरंभलो तेन्ना धर्म आनी आपले संप्रदायाची वांशिक अस्तित्व तिगोवपाक ते भारतात आयले आनी हांगाचेच जाले. भारतांतल्या ह्या अती अल्पसंख्यक संप्रदायाची संख्या 1941 वर्सा 1,41,000 आशिल्ली ती आयज फकत पन्नास हजारांच्या घरांत उरल्या. भारताचो स्वतंत्रता संग्राम ते स्वतंत्र भारताच्या अर्थवेवस्थेंत उद्देग- धंदे, व्यवसाय हातूंत ह्या संप्रदायान भरीव योगदान दिला. नामनेचे शास्त्रज्ञ, व्यवसायिक, सेनाधिकारी, लेखक, अर्थशास्त्री, समाजसेवक, कायदेपंडीत, कलाकार, क्रिकेटर ह्या संप्रदायातल्यान आयल्यात.
स्वतंत्रता संग्रामात दादाभाई नवरोजींच्या वांगडा मादाम भिकाजी कामा हे पारसी महिलेनूय योगदान दिल्ले. ‘नॅशनल हेराल्ड’ आनी ‘नवजीवन’ दिसाळ्यांचे प्रकाशक, स्वता लेखक आनी प्रभावी वक्ते फिरोझ गांधी खासदार आशिल्ले. मुखार तांची घरकान्न इंदिरा, पूत राजीव हांणी देशाचे प्रधानमंत्री पद भूषयले. आयज तांच्यो सुनो सोनिया, मेनका, नातू राहूल, वरूण आनी नात प्रियांका सक्रीय राजकारणांत आसात.
सेनेचे आदले मुखेली फिल्ड मार्शल सॅम होर्मुसजी फ्रामजी जमशेदजी माणेकशा जांकां सॅम माणेकशा अथवा सॅम बहादूर म्हूण वळखतात, तांणी 1971 त पाकिस्तानाक झुजांत हारावन पूर्व पाकिस्तानांत शरणागती पत्करपाक लायिल्ली. परमवीर चक्र विजेते लेफ्टनेंट कर्नल अर्देशीर बरझोर्जी तारापोर हांणी पाकिस्तान वांगडाच्या झुजांत अमेरिकी बनावटीचे पॅटन रणगाडे निकामी केल्ले. फली होमी मेजर हे वायुसेना अध्यक्ष तर रुस्तम खुश्रो गांधी हे नौदलाचे वायस एडमिरल जावन गेले.
भारतीय अण्विक उर्जा प्रकल्पांक योगदान दिवपी अणू शास्त्रज्ञ होमी जहांगीर भाभा हे भाभा अणू अन्वेशण केंद्राचे संस्थापक, निदेशक आशिल्ले. 1974 वर्सा देशान पोखरण वाळवंटात अणू चाचणी घडोवन हाडिल्ली तेन्ना आण्विक उर्जा समितीच्या अध्यक्षपदार होमी सेठना आशिल्ले.
मुंबय पालिकेचे अध्यक्षपद चारदा भूषयिल्ले सर फिरोजशा मेहता हांणी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना केल्ली आनी ते तिचे पयले अध्यक्ष थारले. नानाभोय ‘नानी’ पालखीवाला, सोली जेहांगीर सोराबजी, सॅम पिरोज भरूचा, फली सॅम नरीमन हे ह्या समुदायांतले नामना जोडिल्ले वकिल. फलींचो पूत रोहींतन फली नरीमन हांणी सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीशपद भूषयिल्ले.
मुंबयचे पर्सिस खंबाटा हे तरणाटेन नायटहॉक, मेगाफोर्स, विलबाय कॉनस्पीरसी, लॉस्ट वर्ल्ड सारकेल्या हॉलिवूड चित्रपटांत भूमिका केल्यो. फुडे स्टार ट्रेक सिरीयलींतली लेफ्टनंट इलिया म्हूण जगांत फामाद जाली. रॉक बँडाचो मुखेल गायक फ्रेडी मर्क्युरी आनी उदेंत- अस्तंत संगीत ऑर्केस्ट्राचो कंडक्टर झुबीन मेहता ह्याच संप्रदायातले. अभिनेतो बोमन इराणी होवूय पारसी.
क्रिकेट संघात पयली डबल सेंच्युरी मारपी पॉली उम्रीगर 59 टेस्ट मॅची खेळ्ळा. आठ टेस्टींनी ताणें संघाचें मुखेलपण केला. नरी काँट्रेक्टर दावखुरो फलंदाज. 45 टेस्ट मॅची खेळपी फारोख इंजिनियर फामाद यश्टीरक्षक. दावखुरी गोलंदाज डायना एडुलजी महिला क्रिकेट संघाची मुखेली आशिल्ली.
जांचीं उत्पादना आयज घरांघरांनी पावल्यांत, त्या गोदरेज ग्राहक उत्पादनाची सुरवात 1897 वर्सा अर्देशीर गोदरेज हांणी केल्ली. कोरोनाच्या काळांत वासिना तयार करपी सीरम इन्स्टीट्यूट ऑफ इंडियाचे डॉ. सायरस पूनावालाक आयज संवसार वळखता. बेजान दारूवालान उबी जीण भारतीयांचे भविष्य सांगत खर्चिली.
टाटाचो उल्लेख केले बगर पारसी पुराणाची सांगता जांवकूच शकना. टाटा घराण्याक देशाच्या उद्देगीकरणाचे म्हालगडे म्हणप योग्य. “ज्या देशा कडेन लोखंड आसतले तो देश भांगर जोडटलो” ही थॉमस कार्लायल हांचीं उतरां मनार घेवन जमशेदजी टाटान आयच्या झारखंडातल्या छोटानागपूर पठाराचेर साकची खेडेगावांत 1919 वर्सा पोलादाचो कारखानो लायलो. ताचे उपरांत उद्देगिक, आर्थिक, सामाजिक मळार त्या वाठाराची भव्य उदरगत देशान आनी जगान पळयल्या. लॉर्ड चेम्सफर्डान साकचीचे नामकरण जमशेदपूर करून सर जमशेदजी टाटाचें योगदान कबूल केलें. साकची हो आयज शाराचो एक भाग जावन आसा. साकची आनी उद्देगीक वसाहत आदित्यपूरातल्या आमचे बँकेच्या शाखेंत पंचवीस वर्सां पयलीं कामाक आसतना हांव टाटाच्या साम्राज्यांत साडे चार वर्सा वास्तव्याक आशिल्लो, हाचो आयजूय अभिमान आसा.
राजकारण्यांनी कितलीय पराकाष्टा केली तरी आमी आयज मेरेन जमशेदपूर शारांत नगरपालिका जावपाक दिली ना. वीजपुरवण, रस्ते, भलायकी, शिक्षण, घरबांदणी हांची तजवीज टाटा करत आयल्यात. शाराच्या निमण्या मनशा मेरेन हांचो लाव मेळोवन दिला. जमशेदपूरांतले लोक सार्वजनिक नळांतले उदक भिरांत नासतना थेट पियेतात. आयज ह्या उद्देगीक शारांत टाटाच्यो टाटा पावर, टाटा मोटर धरून हेर उद्देजकांचे हजारांनी ल्हान- व्हड कारखाने, आस्थापना सर्वसमावेशी उदार टाटांच्या छत्रछायेत फुल्ल्यांत. टाटाक जेहांगीर रतनजी दादाभोय टाटा अर्थात जेआरडी टाटा, आमचे खातीर फकत जेआरडी आनी रतन टाटाच्या रूपान लायक वारस लाभले. अंबानी, अडानी हे धंदेवाईक तर फायदो कमयतना आपल्या कामगारांचे हित जोपासून समाजाचें रीण फारीक करपी टाटा हे उद्देजक.
जेआरडीच्या तेंपार कारखान्यांत मुफत कम्युनिटी किचनात कामगारांच्यो घरकान्नी जेवण रांदताल्यो. दादले कामगार जेवन गेले उपरांत तीं आनी भुरगी जेवन घरा वतालीं. इन्फोसिस स्थापक नारायण मुर्तीची घरकान्न टेल्कोंतली पयली महिला इंजिनीयर. इन्फोसिस कंपनी स्थापन जाता तेन्ना राजिनामो दिवपाक गेल्ली आसतना जेआरडीन तिका सांगिल्ले. “जेन्ना कंपनी बऱ्यांतलो फायदो कमयतली तेन्ना समाजाचो वाटो दियात”. सुधा मूर्तीन उतर राखले. तिने गरीबांक मदत करपाक फाउंडेशना स्थापल्यांत. आयज इन्फोसिसांत सगळ्यांत व्हडलो फोटो टाटाचो आसा.
आयच्या तेपार करदात्यांच्याच दुडवांतल्यान गरीब जनतेक दिल्ल्या मोफत शिध्याची, कोरोना वासिनांची करदात्यांचेच हजारांनी करोड मोडून मिडियांत जायरात करतात. त्या खातीर प्रधानमंत्र्यांक, मुख्यमंत्र्याक थँक्यू म्हणपाची अपेक्षा धरतात. टाटा आनी पारसी समाजान शिक्षण, भलायकी, दवाखाने, कला क्षेत्रांत अर्थात समाजबांदणी, गरीबांचे उत्थान हातूंत सदांच हातभार लायत पदरचो दुडू मोडला, पूण ताची जायरात केन्नाच करूंक ना. खंयच्याय मुद्द्याचेर हळशिकावणे राजकारण केले ना. निसुवार्थी, परोपकारी पारसी समुदायाक देश चलोवपाक दिल्लो जाल्यार आयज आमचो देश जगांतली अमेरिकेच्या फुडली महासत्ता जातली आशिल्ली, हातूंत मात्तूय दुबाव ना.

दीपक लाड
पर्वरी