भांगरभूंय | प्रतिनिधी
सैम, पर्यावरण मनशाचे जिणेचेर कितें परिणाम करता, तें सगल्यांक खबर आसा. पुराव्यान तें सिद्ध जालां. हवामानाचे घटक आशिल्लो पावस, शिंयाळो हालींच्या दिसांनी लहरी जाला, ताका जापसालदार प्रदूशण. हवेंतले दुशित वायू वाडल्यात, आॅक्सिजन उणो जाला. ताचे त्रास मनीसजातीक भोगचे पडटात. भलायकेचेर थेट हल्लो जाला. नवीं – नवीं दुयेसां तयार जाल्यांत, जायत आसा. मनशाचें भोगनाळ जाल्यातूच, पूण ल्हान – व्हड जीव, सुकणीं, जनावरां हांकांय प्रदुशणान चड त्रासांत उडयिल्लें दिसता. किटक, नुस्तीं, सुकणीं हांच्यो कांय जातीच नश्ट जाल्यात. हें अशेंच चालू उरलें जाल्यार फुडल्या 10 वर्सांच्या काळांत कितें जातलें ताची फक्त कल्पना करची. हालींच ‘एन्व्हायर्नमेंटल रिसर्च’ ह्या संवसारीक पांवड्या वयल्या नेमाळ्यान तयार केल्ल्या अहवालांत, संवसारीक रानांक्षेत्र फाटल्या स दशकांत 8 कोटी 17 लाख हॅक्टरांनी उणें जालां, अशें म्हणलां. हाचो अर्थ साठ वर्सांच्या काळांत दर मनशाच्या वाट्याचें 60 टक्के रान नश्ट जालां. हाचो देड अब्ज लोकांचेर (संवसारांतल्या), जैवविवीधतायेचेर वायट परिमाण जावपाची भिरांत न्हयकारपाक येना, असो शास्त्रज्ञांचो दावो. आमी झाडां कापतात, ताचे तीन पटींनी लायतात, असो कोणे दावो केलो तरीय रानां मळाचो आंवाठ देंवलां ही हुस्को करपा सारकी गजाल. जितलें नवें रान तयार जालां, ताचे परस तें नश्ट जावपाचो आंकडो चड आसा, खंय. आफ्रिका, द. अमेरिकेंत संवसारांतलीं सगल्यांत व्हडलीं रानां आसात. तींय कापप चालू आसा. अॅमेझोना सारकें अटंगें रान 3 कोटी लोकांक पोटाक घालता. संवसारांतल्या खबर आशिल्ल्या 10 जीवांतलो एक जीव ह्या रानांत मेळटा. थंय फाटीं उजो लागिल्लो, (जमीन हातासपाक तो लायिल्लो, अशें म्हणटात.) तेन्ना लाखांनी चौ. मिटर रानाचो गोबर जाल्लो. अंतराळ केंद्रां वयल्यान धुंवर दिसतालो. ह्या एकल्याच रानाचो पर्यावरणाचेर इतलो परिणाम, तर हेर देशांतलीं व्हडलीं रानां जर नश्ट जालीं, तर कितें जातलें?
संवसारीक पांवड्याचेर ही अवस्था…. आनी आमच्या देशांत? केंद्रीय पर्यावरण मंत्र्यांच्या मतान, हजारांनी हेक्टर जमीन बिगर रानां कामा खातीर वापरप चालू आसा. 7400 चौ. किमी रानां जमनीचेर अतिक्रमण जालां. रानां मळाचो आंकडो देंवला, तातूंत अरुणाचल प्रदेश, मणीपूर आनी आसामांतलीं रानां चड आसात. उदरगतीच्या कामां खातीर रानांचो वापर करचो पडटा. मात तो योग्य पद्दतीन करपाक जाय. 10 हेक्टर जमनीच्या जाग्यार 30 हेक्टर जमीन घेवन मागीर तिचो भलत्याच कामां खातीर वापर जावपाचे प्रकार घडूं येतात. तशें जायत जाल्यार आमचीं रानां आमी आमच्या हातांतल्यान वगडायतले. ओडिशा राज्य सरकारान झाडां लावपाची मोहीम कांय वर्सां पयलीं सुरू केल्ली. मात, जी मोख दवरिल्ली ताचे 50 टक्के पसून पुराय करपाक तांकां अपेश आयलां, अशें आंकडे सांगात. आमच्या देशांत सगल्यांत चड 90.33 टक्के रानां वाठार लक्षद्वीपांत आसा. भारतीय रानां सर्वेक्षण अहवाला प्रमाण, गोंयांत 1225 चौ. किमी राना मळाची नोंद आसा. हांगा चारशें परस चड सुकणीं, 40 परस चड जनावरां मेळटात. रानां हो आमचे संस्कृतायेचो एक वांटो. तो वाठार वाडटलो कसो हाचेर विचार करून कृती करपाक जाय.
रानांक लागून आमचें पर्यावरण सुगूर उरताच, पूण तीं आमकां पोसतात. तीं कितें दितात, तें वेगळें सांगपाची गरज ना. फळां, लाकूड, भाजी, वखदां, सावळी. सुकणीं, शिवराक जनावरांची पुराय जीण तांचेर अवलंबून आसता. उदकाचो सांठो, झरे, व्हाळांचें जतन करपाचें काम रानां करतात. चडश्या न्हंयांचो उगम रानांनी. एक न्हंय आटली वा तिचें उदक कमी जालें, जाल्यार कितें जातलें, हें सांगपाक तज्ञ नाकात. रानांनी रावपी आदिवासी, रानवटी जीव, सावदां हांच्या अस्तित्वाक कसलीच बादा येवची ना, हाची जतनाय घेवन आमकां रानां वाठार वाडोवचो पडटलो. तांणीच हीं रानां सांबाळून दवरल्यांत हें आमी विसरूंक फावना.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
