हिमालयांतलीं तळीं नश्ट जावपाचे वाटेर

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

३० तळीं सुकल्यांत, जाल्यार थोड्यांचें उदक इबाडलां

डेहराडून, खबरां संस्था: मनशाच्या चेंपणाक लागून हिमालयाचीं तळीं नश्ट जावपाक लागल्यांत. उत्तराखंडांतल्या नैनिताल, भीमताल, सत्तल आनी नौकुचियातालची परिस्थिती गंभीर आसा. शास्त्रज्ञांनी शिटकावणी दिल्या, आमी हे विशीं योग्य काळजी घेवंक ना जाल्यार फुडल्या ५-१० वर्सांत आमी ‘जैवीक मरणा’चे शिकार जातले.
तळ्यांतल्या उदकाचे सध्याचे परिस्थिती विशीं जलशुद्धीकरण सल्लागार ग्लोब ऍक्वाच्या ताज्या अहवालांतल्यान दिसून येता, तळ्यांत ऑक्सिजनाचो खर उणाव आसा. हाका लागून उदक इबाडटा. साधारणपणा उदकांत विरगळपी ऑक्सिजनाची पातळी ६.५-८ मिलिग्राम/लिटर आसची. मात ती ०.५ मिलिग्राम/लि.परस उणी आसा. भीमताल, सातताल तळें भितरल्यान मरता. तांच्या तळा पसून एक मिटरा मेरेन उदकांत ऑक्सीजन ना, जाका लागून तळ्याचो भाग जैवीक नदरेन नश्ट जाला. हाका लागून हांगचीं अचकीत नुस्तीं मरपाच्यो घडणुको सदांच घडटात. ग्लोब ऍक्वा तज्ज्ञ आनंद कोरंगा हांच्या मतान, उत्तराखंडया वाडपी पर्यटनाचो पर्यावरणाचेर सरळ परिणाम जाता. २०२३ वर्सा ५.९६ कोटी पर्यटक पावले. २०२४ वर्सा हो आंकडो ६ कोटींचेर आशिल्लो. सप्तकाच्या निमाणे कडेन हांगचे लोक सदचे परस दुपेटीन आसतात.
लोकांची उदकाची गरज फकत तळ्याच्या उदकान पुराय जाता. भोंवतणच्या गटारांतली सगली घाण आनी कोयर तळ्या मेरेन पावता. हाका लागून तळीं इबाडटा. पर्यावरणशास्त्रज्ञ प्रा. अजय रावत हांच्या मतान सुमार ६० सैमीक तळीं आसात. तातूंतलीं ३० पुरायपणान सुकीं आसात. नैनीताल तळ्यांत ऑक्सिजन पंप लायल्यात, पूण तळें घाण जावचें न्हय हे खातीर कसलेच उपाय करीनात.

उच्च हिमालयांतले सरोवरूय सुरक्षीत नात
उंच हिमालयाची उंचाय ४,५०० ते ८,८४८ मिटरां मेरेन आसा. ह्याच भागांत हिमन्हंयांचीं तळीं मेळटात. रूपकुंड, हेमकुंड, सतोपंथ, चौराबारी हे हिमन्हंय तळीं आसात. हांगा पर्यटन उणें आशिल्ल्यान हें तळें सुरक्षीत आसा. मध्य हिमालयाची उंचाय १,५०० ते ४,५०० मिटर आसा. हांगा खोल देंगणां, उंच रानां आनी शेती योग्य जमीन आसा. हांगचीं तळीं पावसाच्या वा भूगर्भांतल्या उदका पसून तयार जाल्यात. नैनिताल, भीमताल, सातताल, नौकुचियाताल हे हे श्रेणींत येतात. निम्न हिमालयाची उंचाय सुमार ६०० ते १,५०० मी. मेरेन आसता.