हेमलकसांतलें नवें आयुश्य

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हेमलकसाचें हवामान एकदम तोंकाचें. गरमे दिसांनी खर गरमी आनी शिंया दिसांनी कुडकुड्याची थंडी. पावस तर….

(झाडां मारतना, फातर फोडटना, हात जड जाताले, वळटाले, पूण आपुण कितेंतरी नवें करतां हाची खोस जाताली….. आतां मुखार….)

कांय दिसांच्या निरंतर परिश्रमां परांत थोडो मेकळो जागो तयार जालो. थंय आमच्या खोपी सारकीच कुश्ठरोगी कार्यकर्त्यां खातीर रावपाक एक मांगर तयार केलो. ह्या खेरीज धान्य दवरपाक, जेवण करपाक आनीक एक शेड बांदली. धान्याचे साक दवरपाक लाकडाचो एक चौक केलो. कारण धान्य सकल दवल्लें तर ताका वायटी लागता. त्याच मांगराच्या शेण सारोवन निवळ केल्ले सुवातेर रांदपी जेवण रांदतालो. अशे तरेन थोडीतरी वेवस्ता तयार जाली. बांय मारुन गरजे पुरती उदकाचीय वेवस्ता जाल्लीच. आमच्या खातीर इतलें जालें तें खूब आसलें. आतां रानाकच आमी आमचें घर मानिल्लें. कारण कोण रानवटी प्राणी आमच्या मुखार कसो आनी खंयच्यान एकदम अचकीत उबो रावत हाचो नेम नासलो. पूण तांच्या सयत जगपाक आमी शिकले आनी पळयतां पळयतां हेमलकसाच्या आमच्या नव्या आयुश्याक सुरवात जाली. 

हांव आनी म्हजे सांगाती हांगां येतकच बाबा परत आनंदवनांत गेले; पूण ते मेळपाक येताले, रावताले. हेमलकसाचें हवामान एकदम तोंकाचें. गरमे दिसांनी खर गरमी आनी शिंया दिसांनी कुडकुड्याची थंडी. पावस तर एकदां झडपाक लागलो जाल्यार थांबपाचें नांव घेनासलो. घोंग्याच्या पावसा उपरांत येतल्या हुंवाराक लागून नागेपल्ली हो आमचो ‘बेज कॅम्प’च जाल्लो. थंयच्यान हेमलकसा 65 किलोमीटरांचेर, उंचायेच्या वाठारांत. थंय वचपाचो सगळो रस्तो चडटेचो. तेन्ना तर रस्तो असो नासलोच. वाटेर खळयो, आठ- धा व्हाळ आनी बांदिया न्हंय. हेमलकसाचो उंचायेवेलो वाठार आनी थंयचें सगळें दाट रान. हाका लागून एकदां पावस सुरू जालो की उटंगारांनी झडटालो. पावसाचें हें उदक व्हांवत सकल गेलें की व्हाळांक, न्हयांक बुडटी येताली आनी रस्ते बंद जाताले. मागीर आमी हे वटेन आनी बाकीचें जग ते वटेन. एकमेका कडेन कांय संपर्कच ना. पुरायपणान ‘कट-ऑफ’. जून तें डिसेंबर मेरेन सगळेंच ह्या काळांत बंद आसतालें. येरादारी अशी नासतालीच. कोणाकय त्या पावसांत खंयय वचपाची पाळी आयलीच तर तो त्या जाग्यार कितल्या दिसांनी पावतलो हाचो कांय भरवसो नासतालो. कारण हुंवाराचें उदक देंवुन रस्तो उकतो जावप, हें काय आपल्या हातांत नासतालें

मिर्गाच्या आदीं बाबा हेमलकसाक येताले. एक फावट पावस सुरू जालो की मागीर चार- स म्हयने गांठभेट जावची ना, अशा विचारान ते हांगां रावताले. पावसाचो नेट सुरू जावचे पयलीं तांकां आनंदवनांत पावप गरजेचें आसतालें. पूण वचपाक तांचो पांय उखलनासलो. केन्ना मळब काळ्या कुपांनी भरिल्लें आसतालें तर केन्ना पावस सुरू जाल्लो आसतालो. अशा वेळार ताणीं वचप ना, अशेंय दिसतालें. चड वेळ रावल्यार न्हंयक हुंवार येतलो म्हुणून हुसको जातालो. मागीर ते ताकतिकेन भायर सरताले. कारण न्हंय हुपलीना जाल्यार आडकून उरतले–तेंय बी हुंवार देंव मेरेन. तो देंवपाक कितलेय दीस लागूंक शकतात. वाटेंतले व्हाळ भरिल्ल्यान परतय येवपाक शकनासले. ताका लागून ते गेले तरी आमकां चिंता जाताली. कारण ते आडकून उरले की वेवस्थीत पावले, हें कळपाक कांयच मार्ग नासतालो.

हें जालें पावसाळ्यांतलें. पूण हरशींय बाबा हेमलकसाक येताले तेन्ना तांचो प्रवास तकालशीचो आसतालो. तेन्ना रस्तेच नाशिल्ल्यान हेमलकसाक बस येवपाचो प्रस्नच नासलो. ताका लागून बाबा ट्रकान येताले. उपरांत न्हंय पार करपाक पडटाली ती डोंग्यांतल्यान. डोंगा म्हणजे लाकडाचें कांड कोरांतून केल्लें ल्हान होडें. तें उदकाच्या एक इंच वयर उरता. बाबा तशे एकदम डॅशिंग. तांकां घोड्यार बसपा पसून तें बांय खणपा मेरेन सगळें कळतालें. फकत तांकां पेंवपाक येनासलें. तांकां उदकाचो धोको आसा, अशें खंयच्यातरी ज्योतिशान बाबांच्या बापायक सांगिल्लें, देखून ताणीं बाबांक उदका म्हऱ्यांत वचूंकच दिलेंना. तांचें पेंवप शिकपाचें उरलें तें उरलेंच.

एकदां बाबा, हांव आनी मंदा डोंग्यांतल्यान न्हंय हुपतालीं. आमच्या मदीं पेंवपी हांव एकलोच. बाबा भशेन मंदाकय पेंवपाक कळनासलें. बाबान म्हाका मस्करेन म्हळें,” कितें रे , आतां होडें बुडलें तर तूं कोणाक वाचयतलो ? म्हाका काय हाका ?” हांव निरुत्तर जालों. कितें जाप दिवप तेंच समजलेंना. बाबा व्हड- व्हडान हांसले.

(मुखार चलता)

प्रकाशवाटा (मूळ लेखक : डॉ. प्रकाश आमटे)

देविदास गजानन नायक 

98505 35051