भांगरभूंय | प्रतिनिधी
हवाई सुरक्षेंत दुर्लक्ष आनी बेपर्वा मात्तूय सोंसूंक फावना, पूण आयच्या सर्तीच्या काळांत देशाक ताचें कितलें मोल फारीक करचें पडटलें तें अजून कळना.
बारामती विमानतळार बिरेस्तारा जाल्ल्या विमान अपघाताक लागून देशांतल्या हवाई सुरक्षेचो प्रस्न परतून धड्यार आयला. नव्या वर्साक आतांच सुरवात जाल्ली तेन्नाच हो अपघात जालो आनी तातूंत महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजीत पवारा सारके व्हड फुडारी आमी वगडायले, देखून हवाई सुरक्षेचेर नव्यान भासाभास सुरू जातली अशी अपेक्षा आशिल्लीच. पूण हें चक्र थांबतलें अशें दिसना म्हणून हो अपघात एकंदरीत हवाई सुरक्षेचे उणाव पयस करपाक वावुरतलो काय कितें असो प्रस्न सगळ्यांक पडप सभावीक. केन्ना प्रवासी विमानां, केन्ना चार्टर विमानां, केन्ना हेलिकॉप्टर आनी केन्ना प्रशिक्षणाक वापरिल्लीं विमानां ह्या अपघातांचो आंकडो आनी स्वरूप पळयल्यार ह्यो फकत अपघाती घडणुको न्हय तर हुस्क्याची माळ अशें स्पश्ट जाता. दरेका अपघाता उपरांत चवकशीचे आदेश दितात, पूण कांय काळा भितर आनीक एक अपघात जाता आनी मागीर आदल्या अपघाताचे धडे सगलेच विसरतात, होच खरो प्रस्न. बारामती अपघाता उपरांत देशांतल्या हवाई येरादारींत कांय प्रमाणांत शिस्त आसली तरी तें व्हड यश म्हणचें पडटलें, पूण उक्त्या मळबांतली ही बेशिस्त कशी आडायतले, हो खरो प्रस्न आनी आमकां ह्या प्रस्नाची जाप मेळटली, अशी सध्याची परिस्थिती ना.
हवाई प्रवास हो आधुनिक समाजाचो एक वेगळावं नजं असो वांटो जाला. वेग, सुविधा आनी वेळ वांचोवपाक लागून सामान्य नागरिकां पसून राजकी फुडारी, प्रशासकी अधिकारी आनी उद्देगजग हांचो हवाई प्रवासा कडेन कल वाडत आसा. पूण वाडत वचपी वापर वांगडाच हवाई सुरक्षेच्या प्रस्नांचेर पळोवपाची नदर तितलेच गंभीरतायेन विकसीत जाल्या काय ना हो एक मुळावो प्रस्न आसा. हालींच्या काळांत जाल्ल्या हवाई अपघातांची माळ पळयल्यार हवाई सुरक्षीतताय फकत तंत्रीक गजाल न्हय तर धोरणात्मक आनी प्रशासकीय आव्हान जाल्या. हवाई सुरक्षेचें पयलें आनी म्हत्वाचें पावल म्हणल्यार नेम खरपणान चालीक लावप. भारतांत नागरी विमान येरादारी महासंचालनालय (डीजीसीए) हें नियामक प्राधिकरण; पूण चड करून नेम कागदाचेर खर आनी वास्तवांत सदळ दिसतात. खास करून चार्टर विमान, खाजगी जेट आनी हेलिकॉप्टर सेवा हांचे बाबतींत तपासणी, लेखापरीक्षण आनी परवानगी प्रक्रियेंत सुसंगतीचो उणाव दिसता. वेपारी विमान कंपनीं खातीर जशे खर सुरक्षेचे मानक आसात तशेच सगळ्या प्रकारच्या विमानांक लागू करप, ही काळाची गरज.
विमानाची देखरेख हो आनीक एक म्हत्वाचो विशय आनी हवाई सुरक्षेंत दुर्लक्ष आनी बेपर्वा मात्तूय सोंसूंक फावना, पूण आयच्या सर्तीच्या काळांत देशाक ताचें कितलें मोल फारीक करचें पडटलें तें अजून कळना. विमान सुरक्षीत आसा काय ना हें फकत ताचे पिरायेचेर न्हय तर ताचे नेमान देखरेखीचे प्रक्रियेचेरूय आदारून आसता. जायत्या अपघात तपासांत ती वेळार तपासप ना, सुटे भाग बदलपाक कळाव करप वा खर्च वाटावपा खातीर तडजोड करप अशे घटक अपघाताचें कारण आशिल्ल्याचें दिसून आयलां. देखून देखरेख प्रक्रियेचें स्वतंत्र, तिसऱ्या पक्षाचें लेखापरीक्षण सक्तीचें करप गरजेचें. पूण हें घडटना दिसना.
हवाई सुरक्षेचो आनीक एक दुबळो दुवो म्हणल्यार अपघात तपास यंत्रणा. अपघाता उपरांत चवकशी जाहीर करतात; पूण निमाणे अहवाल उसरां येतात वा बिल्कुल जाहीर करिनात. तपास अहवाल पारदर्शक ना जाल्यार तातूंतल्यान धडे कशे मेळटले? दरेक अपघाताची चवकशी वेळा भितर जावची, निश्कर्श जाहीर करचे आनी शिफारशी चालीक लावच्यो अशी कायदेशीर तरतूद आसपाक जाय. तशेंच जापसालदारकी थारावप ही हवाई सुरक्षेचो कळीचो मुद्दो आसा. अपघाता उपरांत ‘मानवी चूक’ सारको सादो निश्कर्श चड करून काडटात; पूण वेवस्थेंतल्या दोशांचेर, प्रशासनाचें दुर्लक्ष आनी वेवस्थेंतले सदळसाणे कडेन आडनदर करतात. गुन्यांवकारांचेर खर कारवाय जाली ना जाल्यार नेम मोडपाची मानसिकताय वाडटा आनी सुरक्षेचो प्रस्न दुय्यम जाता. हवाई सुरक्षेचो विचार करतना व्हीआयपी संस्कृतायेचो प्रस्न टाळूंक मेळना. वेळाचो दबाव, कार्यावळींची ताकतीक वा प्रतिश्ठेच्या मुद्द्यांक लागून उड्डाणाच्या निर्णयांत जायते फावट तडजोड करतात.
सुरक्षेचे नेम कोणाकूच अपवादात्मक आसूंक फावना. ‘व्हीआयपी’ आनी ‘सामान्य प्रवाशांचे’ सुरक्षेचे मानक वेगळे आसप हें मुळांतूच धोक्याची घांट.
बारामतींतल्या विमान अपघातान फक्त एका प्रभावी फुडाऱ्याचो जीवूच घेतलो ना, तर ताणें पुराय देशाक हालोवन उडयलो. मजेची गजाल म्हणल्यार देशांत चार्टर उड्डाणां, खाजगी हेलिकॉप्टर प्रवास आनी व्हीआयपी विमानांची संख्या नेटान वाडत आशिल्ल्या काळांत ही घडणूक घडल्या. सामान्य नागरिकां पसून राजकी फुडारी, उद्देजक, कलाकार आनी प्रशासकी अधिकाऱ्यांचो हवाई प्रवासाचे अवलंबून रावप वाडत आसतना सुरक्षेचे मानकय त्याच गतींत घटमूट जातात काय ना हाचेर गंभीरतायेन विचार जावपाक जाय. हवाई अपघातांची ही माळ फकत साधी न्हय तर स्पश्ट शिटकावणी. हवाई सुरक्षीतताय ‘रुटीन’ अशें मानूंक जावचेंना. दरेका अपघाता उपरांत स्वतंत्र, वेळा भितर आनी पारदर्शक चवकशी जावपाक जाय. चवकशी अहवाल भौशीक जावंक जाय आनी ताचेर आदारीत शिफारशी प्रत्यक्ष चालीक लागपाक जाय. नेम मोडपी लोकां आड खर कारवाय केल्यारच वेवस्था सुदारतली. हवाई प्रवास हें आर्विल्ल्या भारताचे प्रगतीचें प्रतीक. पूण ही प्रगती सुरक्षेच्या मोल फारीक करून जाल्यार धोक्याची थारूंक शकता. अपघाता उपरांत खेद उक्तावप सोंपें; पूण फुडाराक अशे अपघात आडावपा खातीर ठोस धोरणात्मक निर्णय घेवप हेंच खरें आव्हान आसा आनी ताका सामकार वचपाची गरज आसा.
वामन प्रभू
9823196359
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
