भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आमचो देश आयज स्वातंत्र्याच्या अमृत महोत्सवी हुंबऱ्यार उबो आसा. राजकी, सांस्कृतीक, भाशिक, आर्थिक, वैचारिक अशा वेगवेगळ्या संघर्शातल्यान वाट काडत आमी आमचो देश आयज हांगा मेरेन घेवन आयल्यात. आयज व्यापक अर्थान आमी स्वातंत्र्य जालात अशें म्हणत आमी स्वातंत्र्याचो हो उल्हास मनयतात, मात खऱ्यांनीच आमी स्वतंत्र जाल्यात काय कितें? असो प्रस्न जायते खेपे उप्राशिल्लो दिश्टी पडटा. स्वातंत्र्य म्हळ्यार एक प्रकारची मानसिकताय. स्वातंत्र्य म्हळ्यार एक अवस्था. मनीस भायल्यान जरी स्वतंत्र दिसलो तरी लेगीत खूप भितर जर तो खऱ्या अर्थान स्वतंत्र जावंक नासत जाल्यार ह्या तथाकथित स्वातंत्र्याक अर्थ कितें ? दुसरे वटेन, स्वातंत्र्य मेळ्ळें तरी लेगीत ताचो उपभोग घेवपाक लोक शिकल्यात व्हय ? हो लेगीत आयच्या घडयेक विचार करपासारको मुद्दो आसा.
एखादी व्यक्ती वा समाज हांचे खातीर स्वातंत्र्य ह्या नांवा खाला पयलो एक मुद्दो येता तो म्हळ्यार शारीरिक स्वातंत्र्याचो. आयज भौतिक अर्थान आमी निश्चित पणान स्वतंत्र आसात. आयज आमचेर, किमान आमच्या शरीराचेर तरी कोणाचेंच बंधन ना. आमी मुक्त आसात. मात फकत शरीरान मुक्त, स्वतंत्र आसप हाका कितलो अर्थ आसा ? शरीरा वांगडाच वैचारिक स्वातंत्र्य लेगीत तितलेंच म्हत्त्वाचें आसता. मनशाक वा समाजाक स्वताचो विचार करपाक कळपाक जाय. मनशान, समाजान आपलो म्हूण स्वताचो विचार करप साप्प गरजेचें. जेन्ना एखादी व्यक्ती वा समाज स्वताचो असो एक विचार घेवन मुखार येता तेन्ना तातुंतल्यान हेरांक एक नवी दिशा मेळटा. दरेके खेपे असो एखादो वेगळो विचार दिशा दाखोवपी आसतलोच, अशेंय ना ही गजाल लेगीत मान्य करपाक जाय. मात, हाचो अर्थ आमी विचार करप सोडून दिवप असो जायना. आमी किमान स्वता पुरतो तरी विचार करपाकच जाय. म्हजी जीणे विशींचीं तत्वां कितें?, म्हजें धोरण कितें?, म्हजी नीतीमत्ता कितें? अशा किमान मुलभूत प्रस्नांचो विचार आमी करपाकच जाय. हातूंतल्यानच व्यापक अर्थान विचार करप आमकां शक्य जातलें. आदल्या तेंपार स्वताचो असो विचार करपाक लेगीत बंधनां आशिल्लीं. आयज तशें ना, मात तरी लेगीत अशा वैचारिक स्वातंत्र्याचो वापर कितले लोक, कितल्या प्रमाणात, खंयच्या कामा खातीर आनी केन्ना मेरेन करतात हाचो सोद घेवपाची गरज आयल्या.
भाशा म्हणल्यार मनशाच्या अस्तित्वाचें म्हत्त्वाचें आंग. भाशा म्हळ्यार आमच्या अभिव्यक्तीचें मुखेल साधन. आयज आमच्यातल्या दरेकल्याक भाशीक स्वातंत्र्य आसा. आमी आमकां जाय ते भाशेंत स्वताक व्यक्त करपाक शकतात. शासकीय पावंड्यार लेगीत भाशीक स्वातंत्र्या खातीर खूप वावर जाता. आवयभाशेंतल्यान शिक्षण, वेगवेगळ्या मळार देशी भाशांक चडांत चड प्राधान्य अशा गजालीं वरवी भाशीक स्वातंत्र्य वाडोवपाचे यत्न चलतात. अशें आसून लेगीत आमी ह्या भाशीक स्वातंत्र्याचो वापर करतात काय कितें? ह्या प्रस्ना कडेन आमी गंभीरपणान पळोवपाचो वेळ आयला. एकमेकांक मेळटात तेन्ना ‘हाय, हॅलो’ अशा उतरांचो वापर आसूं वा ‘गुड मॉर्निंग, गुड नायट वा हॅपी बर्थडे’ सारक्या उतरांचो वापर आसूं, आयज आमी आमच्या भाशां परस विदेशी भाशांच्या चड भकीक पडटात. आपली भास वापरप म्हळ्यार उणेपण आनी परकी भाशेचो वापर करप म्हळ्यार प्रतिश्ठा अशें आयज आमकां दिसपाक लागलां. आपली भाशा वापरूंक, उलोवंक मेळची म्हण आमी एका काळार केल्लो संघर्श आयज आमीच विसरल्यात काय? भाशीक स्वातंत्र्य मेळून लेगीत आमीच ते वगडावपाक लागल्यात काय?
व्यक्त जावप ही गजाल मनशा खातीर भोव म्हत्त्वाची. आपणाक जें दिसता, ताचे प्रकटीकरण मनशान करप म्हळ्यार ताच्या चिंतनशीलतेची गवाय. हें प्रकटीकरण वेगवेगळ्या माध्यमांतल्यान आनी पावंड्यां वेल्यान जावं येता. लेखनाच्या, वक्तृत्त्वाच्या, चित्रां सारक्या कलेच्या माध्यमांतल्यान मनीस बेसबरे पद्दतीन स्वताक व्यक्त करपाक शकता. आपलें मत, विचार खंयच्याय भयाविणे व्यक्त करप ही गजाल कांय काळा आदीं आमचे लागीं नाशिल्ली. राज्यकर्त्यांक जें आवडटा, जें जाय तेंच आनी तेच पद्दतीन व्यक्त करप, मांडप ही परिस्थिती आशिल्ली. मात, आयज ती स्थिती उरूंक ना. आयज आमी आमचे विचार, आमची मतां खंयच्याच दबावाविणे, भयविरयत जावन मांडपाक शकतात. वर्तमानपत्रां आसूं वा नियतकालिकां वा आर्विल्ल्या काळातली ऑनलायन समाजमाध्यमां आसूं, आमकां व्यक्त जावपा खातीर कितलेशेच पर्याय उपलब्ध आसात. मात ह्या व्यक्त जावपाच्या स्वातंत्र्याचो वापर आमी करतात? केलोय जाल्यार तो कित्या खातीर आनी कसो करतात ? व्यक्तिगत वा निंदात्मक अशा गजालीं खातीर व्यक्त जावचे परस आमी समाजोपयोगी मुद्द्यांक हात घालपी विचार प्रकटीकरण करपाची आयज गरज आसा.
संस्कृती ही आमची वळख. तिचें संवर्धन आनी तें दायज सांबाळून दवरप हें आमचें कर्तव्य. एका काळार ही संस्कृती जगप आमकां शक्य नाशिल्लें. मात आयज तें शक्य आसा. पुण आमी आमच्या संस्कृती कडेन आडनदर करतना दिसून येता. आयज आमकां अर्थिक स्वातंत्र्य लेगीत आसा. मात आमी खर्यानीच अर्थिक स्वातंत्र्याचो उपेग करतात. आमी आमचो पयसो कसो वापरचो, खंय वापरचो हें वेगवेगळ्या माध्यमातल्यान आमकां प्रभावित करपी साबार घटक थारायतात. आमची क्रयशक्ती कोणतरी दुसरोच पयस खंयतरी बसून थारायता काय कितें ? हाचोय विचार जावपाक जाय. एखाद्याक मजत करपाचें स्वातंत्र्य आमकां आसता मात ह्या स्वातंत्र्याचो आमी उपेग केन्ना, कितलो आनी कसो करतात ? एखाद्या गजालीचें स्वातंत्र्य आसलें म्हण जायना, ताचो उपभोग घेवपाक कळप हेंवूय तितलेंच आवश्यक आसा. जेन्ना एखादी व्यक्ती वा समाज आपल्याक मेळिल्ल्या ह्या स्वातंत्र्याचो खरो उपेग करपाक शिकतलो तेन्नाच ताका खऱ्या अर्थान स्वतंत्रताय म्हणूं येतलें.
प्रा. चिन्मय मधू घैसास
9823728640
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
