भांगरभूंय | प्रतिनिधी
तियात्र माचयेर शंभरांनी तियात्र कलाकार आयले, ताणीं तियात्र बरयले, प्रदर्शीत केले आनी खूब नामना मेळयली, पूण तांतूंत जॉन क्लारो सारको भोव- आयामी कलाकार आजुनूय झळकना. तो एक खडेगांठ अॅक्टर, दिगदर्स्पी, कोंकणी बरोवपी आनी तियात्राचेर सोद वावर करपी दुरदिश्टो आशिल्लो. फाटलीं 70 वर्सां तियात्राचो विकास आनी सांबाळ करचे खातीर तो वावरीत आशिल्लो. ताणेंच तियात्र मळावेल्यो लिपून आशिल्ल्यो जायत्यो इतिहासीक गजाली उजवाडा हाडल्यो. ‘इतालीयन भुरगो’ हो तियात्र पयले फावट 17 एप्रील 1892 दिसा मुंबयच्या न्यू आल्फ्रेड थियेटरांत जाल्लो म्हूण ताणेंच नदरेक हाडून दिल्लें. अशें हें एक अणभवी आनी फांकी नखेत्र आयतार, 18 ऑगस्ट दिसा आपल्या पुर्वजांच्या घरांत केप्यां देवाधीन जालें.
सुरवातेचें जिवीत
जॉन क्लारोचें पुराय नांव जुआंव क्लारो फेर्नांडीस. जल्म 5 डिसेंबर 1930 दिसा पुर्तुगेज राजवटकेच्या काळांत कोठंबी, केपें हांगा जालो. बापायचें नांव जुजे कुस्तोदियो फेर्नांडीस आनी आवय एपिफानिया रेबेलो. शाळेच्या काळारूच ताच्या काळजांत तियात्राचो मोग किल्ललो. देखून तो समाजीक कार्यावळींनी भाग घेतालो. ताचें मुळावें शिकप जातकच ताणें ‘एके व्हकलेक तेग न्हवरे’ ह्या रॉकी आफोंसोच्या तियात्रांत भाग घेतलो, तातूंत ताणें पयले फावट माचयेर पावल दवरलें आनी न्हवऱ्याची भुमिका केली. त्या वेळार गोंयांत बरें शिकप घेवंक मेळनाशिल्ल्यान बरी नोकरी मेळोवंच्या हेतून फुडले शिकप घेवंक तो मुंबय गेलो.
तियात्र कारकिर्द
जॉन क्लारोन 25 डिसेंबर 1953 दिसा ‘कामील बोटलेर’ हो पयलो तियात्र बरोवन वेवसायीक कारकिर्द मुंबयंत सुरू केली. ह्या तियात्रान ताका यश मेळोवन दिलें. तियात्रांतल्यान समाज प्रबोधन करूंक जाता म्हण ताणें वळखून घेतलें. आयजवेर ताणें सुमार 15 तियात्र बरयले जांचीं नांवां अशीं आसात: कामील बोटलेर, रिणकारी जांवय, निर्मिल्ली सून, गुपीत कारण, घराब्याची दुर्दशा, उतराची मुदी, पुर्तुगेज कलवंत, त्रेवीस वर्सां, कोंकानी आद्वोगाद, इंग्लेज मॅडम, तांबडी माती, रस्तादाक वस्ताद, विंगळी नाचपीण, सिवील काजार आनी ताचो निमाणो तियात्र ‘आमेरिकन डॉलर’ 2005 वर्सा माचयेर आयलो.
ताचो ‘पुर्तुगेज कलवंत’ हो तियात्र खुबूच गाजलो. होच जावन आशिल्लो पयलो तियात्र जाणें तियात्र इतिहासांत 100 वयर प्रयोग केले. तियात्राची कळाशी पळेले उपरांत त्याच तियात्रान दोनशीं वयर प्रयोग करून इतिहासूच घडयलो. हो तियात्र जरूय लोकां मदें चड लौकीक जालो जाल्यार पासून आपलो ‘त्रेवीस वर्सां’ हो तियात्र बरो अशें एक दीस जॉन बाब क्लारोनूच सांगलें. एका तियात्र दाखोवप्यान आपल्या जिविताचे चालीची सदांच देख दिवंक जाय, हेंच तो करतालो. गोंयच्या चडशा फांकिवंत तियात्रिस्तां कडें ताचें बरें नातें आशिल्लें.
साहित्यीक वाटचाल
जॉन बाबाक ल्हानपणांतल्यान कोंकणीचो मोग. ताचें पयलें बरप ‘चाबूक’ ह्या साताळ्याचेर उजवाडा आयिल्लें. मागीर तो नेमान बरोवंक लागलो. ताणें मोटव्यो कथा बरयल्यो. त्या काळार ताच्यो कांय कथा लोकांक बऱ्योच आवडल्यो. हे शिवाय ताणें गोवा टायम्स, सत उलय, गोवन ऍक्सप्रेस, न्यू गोवा, गोंयचो आवाज, गुलाब, गोवन रिविव्ह आदी कोंकणी पत्रांचेर जाल्यार द नवहींद टायम्स, हेराल्ड आनी गोमंतक टायम्स ह्या इंग्लीश पत्रांचेरूय बरयलें. ताणें ऑल इंडिया रेडियो, मुंबय आनी ऑल इंडिया रेडियो, पणजे हांगा आपले तियात्र सादर केले.
गोंय सुटके उपरांत तो गोंयांत आयलो आनी आपलें बरप चालूच दवरलें. कथा सोडली जाल्यार ताचें बरवप चडशें तियात्रांचेर आसतालें. कित्याक जायते अशे मनीस आशिल्ले जे तियात्र आनी तियात्रिस्तांक उणाक लेखताले. ताचें मिसांव जाल्लें तियात्रा विशीं लोकां मदें जागृताय करूंक. हें करतां- करतां ताणें कळोवन दिलें की पयलो तियात्र ‘इतालीयन भुरगो’ केन्ना आनी खंय जल्माक आयल्लो तें. ताणें रोमांशी बरयल्यात. ‘नर्सीचो मोग’ ही ताची पयली रोमांश. ‘ त्रेवीस वर्सा’ हो ताचो चड फामाद जाल्लो तियात्र गोवा कोंकणी अकादेमीच्या एका तियात्र-संग्रहांत आस्पावला. तेच बराबर ‘पुर्तुगेज कलवंत’ हो तियात्र ताणें मागीर पुस्तक रुपान उजवाडायलो. ताणें जायत्या तियात्र कलाकारांचेर बरपां केलीं. ती सगळीं एकठांय करून ‘स्टॉलवॉट्स ऑफ तियात्र स्टेज’ हें 43 तियात्रिस्तांचें चरित्र आशिल्लें इंग्लीश भाशेंतलें पुस्तक उजवाडा हाडलें.
वेवसायीक जिवीत
निमाणो तियात्र सादर केले उपरांत जॉन बाबान संन्यास घेतिल्लो आनी 10 वर्सां उपरांत म्हळ्यार 2015 वर्सा, ताणें मडगांव हांगा ‘क्लारो कन्सल्टन्सी’ सुरू केली जंय ताणें आपल्या दोग पुतां सांगाता इंग्लीश/ पुर्तुगेज भाशांतर करपाचो वावर सुरू केलो, हातूंत पुर्तुगेज पासपोर्ट करपाचोय आस्पाव आसा. जायते तियात्रीस्त ताका हांगाच मेळूंक येताले.
संगीत नाटक अकादेमी पुरस्कार
जॉन बाबान तियात्र मळाचेर केल्लो बरो वावर वळखून गोंयांत तशे मुंबयंत ताचे भोवमान जाले, तातूंत महाराश्ट्र कोंकणी कला संस्थेचो, तियात्र अकादेमी आनी दाल्गादो कोंकणी अकादेमी हांचो आस्पाव आसा. ताच्या वांट्याक आयिल्ले मुखेल पुरस्कार अशें आसात: दिल्लीचो संगीत नाटक अकादेमी पुरस्कार, ‘मॅन ऑफ द ईयर पुरस्कार’, गोवा कोंकणी अकादेमी पुरस्कार, गोंय सरकाराचो राज्य संस्कृतीक पुरस्कार, तियात्र अकादेमीचो लायफ टायम कंट्रीब्युशन टू तियात्र अवॉर्ड, दाल्गादो कोंकणी अकादेमीचो दाल्गादो संस्कृतीक पुरस्कार, द बीग कंट्री बँड अवॉर्ड, लुकाझिन्हो रिबेरो पुरस्कार, कोंकणी संगीत कला केंद्र पुरस्कार, गुलाब तियात्रिसत ऑफ द ईयर अवॉर्ड, तरूण भारत लोकमान्य सोसायटी पुरस्कार आदी.
निमाणी भेट
मडगांव गेल्ले कडें केन्नाय आमची भेट ताच्या ऑफिसा कडें जाताली. तेन्ना फकत कोंकणीच्यो गजाली तो उलयतालो. एक दीस कोणें तरी सांगलें जॉन बाब आतां घरांतूच आसता म्हूण, तेन्ना हांव मुद्दम ताच्या घरा गेलों. ताचे कडें सारकें उलोवंक जायनाशिल्लें, पूण म्हज्या हाताक धरून कोंकणीचो वावर चालूच दवरूंक ताणें म्हाका आशिर्वाद दिलो. ताका निमणे मेरेन कोंकणीचो खूब हुस्को आशिल्लो.
सोंपयतना…
1940 तें 2005 वर्सा मेरेन तियात्र मळाचेर सक्रीय आशिल्ल्या जॉन क्लारो फेर्नांडीसान तियात्र आनी कोंकणी भाशे खातीर हुस्को दाखयलो आनी जाता तशी सेवा दिली. तियात्र मळावेलो एक शिक्षीत पंडीत म्हणूं येता असो जॉनबाब सदांच याद उरतलो. 93 वर्सां पिरायेर 18 ऑगस्ट दिसा ताच्या जिविताची वात पालवली. देवान ताच्या ऑत्म्याक शांती दिवं आनी ताच्या कुटुंबाक हें दुख्ख सोंसून घेवंक देवाचें सात्वन फावो जावं, हेंच प्रार्थन. ताचे सारको बरो वावर हेर तियात्रिस्तांनी फुडें व्हरप हीच ताका खरी श्रद्धांजली थारतली.
विन्सी क्वाद्रुश
9822587498
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
