सैम भोंवडी…. काळजांतल्या कुरकुटांत!!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

एका गांवाची सोबीतकाय फक्त ताच्या सैमाचेरूच न्हय तर त्या गांवच्या मायेस्त लोकां खातीर लेगीत पळोवंक मेळटा.

ल्हान –  ल्हान भोंवड्यो करप हें मनशाचे जिणेचो एक महत्त्वाचो भाग. भोंवडी करप ही फक्त एक मजाच न्हय तर त्या वाठारांतली वनस्पती, मोनजाती, इमारतशास्त्र, भुगोल आनी इतिहास जाणून घेवपाची एक संद. ताचे भायर ग्रामीण भागाची भोंवडी म्हळयार नवे विशय शिकपा खातीर एक व्हडलें पुस्तक. देखून आमी म्हापशेंच्या जी. एस. आमोणकर विद्या मंदिराचे विद्यार्थी आनी आमचे शिक्षक पूनम बुर्ये, सल्मेशा, करुणा, अजय कोठावळे आनी महेंद्र बिलगोजी सत्तरी म्हालांतल्या केरी गांवांत एके भोंवडेर गेल्लीं. 

केरी पावतकच आमी घोटेली नं. 01 वाठारांतल्या विवेकानंद ज्ञान मंदिर हायस्कुलांत पावल दवरलें. त्या शाळेचे प्रभारी मुखाध्यापक गोपीनाथ गांवस आनी चेरमॅन नामदेव गावस हांणी शाळेचो इतिहास सांगलो. तांणी सांगलें की ताणीं आनी संस्थेच्या वांगड्यांनी आपूण जावन शाळेची बुन्याद खणिल्ली. अशें सहजा घडना. हें आयकून अजाप ‌दिसलें. आमका ताणीं उमेदीन येवकार दिलो. शाळेंत भितर सरले म्हणटकच एक व्हड झाड आशिल्ले. गोपीनाथ सरांनी आमकां सांगलें की त्या झाडाक ‘सातीनाचें वा सातेनाचें झाड’ अशें म्हणटात. दर एका ताळ्याक सात पानां आसतात देखून ह्या झाडाक ‘सातीनाचें झाड’अशें नांव पडलां. शाळेच्या बांदकामाच्या वेळार, शाळेंत शिकोवपी सरांनी आनी संस्थेचे अध्यक्ष नामदेव गांवस हाणीं हें रोयिल्लें. शाळेची वाड जाता तशें तें झाड लेगीत आतां व्हड जायत आसा. शाळेचो परिसर सोबीत सुंदर आशिल्लो. दोनूय वटेनी पाचवेचार दोंगर दिसतात. एकेवटेन वाघेरी जाल्यार दुसरे वटेन मोर्लेगड. शाळे सामकार ऊसाचो मळो आसा. अशें म्हणटात की शिक्षणाची मोख सैमीक शिक्षणूच गांठूंक शकता. ही शाळा ते म्हणीची खरी देख.

सकाळचो नाश्तो करून आमी प्रवासाच्या दुसऱ्या पांवड्यार गेलीं. ते म्हळ्यार हणजुणें धरण. हें धरण सांखळे ते बेळगांव महामार्गाचेर चोर्ला घांटाच्या वाटेर आसा. व्हाळवाट न्हंयेक मेळपी कळटी न्हंयेचेर तें बांदलां. फामाद वाघेरी दोंगराच्या मुळसाक तें आसा.  हणजुणें, केळावडे, पणसुले आनी गुळ्ळें ह्या चारय गांवांतल्यान येवपी व्हाळांचें उदक जंय एक जाता थंय कळटी जल्माक येता. 

गोपीनाथ सरान सांगले की जुनाच्या पयल्याच सप्तकांत हें धरण पळोवपाक आयले जाल्यार, ह्या धरणाच्या बांदकामाक लागून उदकांत बुडिल्ल्या हणजुणें, पणसुले, केळावडे आनी मुळ्ळें गांवच्यो कुरवो आमकां पळोवंक मेळटात. गावांतल्या शेतांचे, देवळांचे, मुळाव्या शाळेचे बऱ्योच गजाली आयजय थंय घरवनाच्या रुपान दिसतात. ही म्हायती आयकल्या उपरांत आमी धरणाच्या सकयल्ले वटेन जंय धरणांच्या गेटींचें उदक सोडटात थंय पर्यटकां खातीर निर्माण केल्ले बागेंत आयली. थंय धरणांतल्यान जें उदक पाजरता तें एका हल्लेंतल्यान सोडलां. थंय आमी विद्यार्थ्यांनी खूब मजा केली. आमचे शिक्षक लेगीत वांगडा उदकांत खेळूंक लागलें. आमी सगळीं भिजलीं, पूण खोशयेच्या निमतान आपूण भिजलां, ते कोणाकूच उगडास जालें ना. शेकड्यांनी सोंपणा चडून आमी परत वयर आयलीं आनी बसीन बसून सुंदर रस्त्या वेल्यान आजोबाच्या देवळांत वचूंक भायर सरलीं.

एक किलोमिटराची वाट चलत, सैमाचो आनंद घेयत, निरीक्षण करत आमी श्री सातेरी केळबाय माया आनी आजोबाच्या देवळा लागीं पावलीं. अजाप म्हळ्यार त्या वाड्या वयल्या सगळ्या स्थळांची नावा आजोबाच्या नांवार आशिल्लीं. जशें की आजोबाची तळी. सत्तरींतलें हें सगळ्यांत व्हडलें तळें. पावस कितलोय उणो पडला आसत, तें तळें केन्नाच सुकना. तशीच थंय एक आजोबाची बांय आसा. त्या बांयेक लेगीत लोक आजोबाची बांय म्हणटात. अजाप न्ही? वाटेर आमका विंगड – विंगड मोलादीक तशीच वखदी झाडां मेळळीं जीं आमका सोंपे तरेन शारांनी मेळनात. वाठारा विशीं उलयता – उलयता आमी केन्ना देवळां कडेन पावलीं आमका कळ्ळेंच ना. थंय फक्त आजोबाचेंच देवूळ न्हय तर वेताळ, केळबाय, काळी सती अशीं जायतीं ल्हान – ल्हान देवळां आशिल्लीं. सगळ्या देवळांचें दर्शन करून, तांचे विशी म्हायती एकठांय करून आमी भायर सरलीं. शाळेंत आमची जेवपाची व्यवस्था केल्ली. आमी रुचीक जेवण केळीच्या पानार जेवलीं. शीत, रोस, भाजी, गोडशें जेवले उपरांत आमी मातसो विसव घेतलो आनी शाळेचे वर्ग पळयत भोंवली. 

गोपीनाथ सरान आमच्या शिक्षकांक विद्यार्थ्यांनी मोग आनी मायेन शिंविल्ल्यो कपड्याच्यो पोतयो आनी पण्ट्यो  भेटयल्यो. विद्यार्थ्यांनी गोपीनाथ सराक आमची भोंवडी आयोजीत केल्ले बद्दल धन्यवाद दिले. पूण इतल्यांत आमची भोंवडी सोपूंक नाशिल्ली. गोपीनाथ सरान आमका तांच्या वस्तूसंग्रहालयांत व्हेलें. थंय तांणी आपले 25 वर्सांचे गोंयच्या वेगवेगळ्या थळां वेल्यान एकठांय केल्ल्या वस्तुंविशीं सांगलें. वस्तुसंग्रहालय दाखयलें. खूब वर्सा पयली गोंयच्या घरा – घरांनी वापर जातालीं तसलीं आयदनां, आवतां आमका थंय पळोवंक मेळळीं.

कोणे तरी खरेंच म्हटला ‘एका गांवांत सैमाची सोबीतकाय सोंपे तरेन दोळ्यांक सापडटा’. एका गांवाची सोबीतकाय फक्त ताच्या सैमाचेरूच न्हय तर त्या गांवच्या मायेस्त लोकां खातीर लेगीत पळोवंक मेळटा. अश्या ग्रामीण भागांच्या भोंवडेची यादी सदांच म्हज्या काळजांत उरतली. 

प्रियांका परेश पोरोब

यत्ता आठवी 

आमोणकार विद्यामंदीर‌, म्हापशें