सैमिक अभिनय करपी विनोद मेहरा

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

तोंडा वयले भाव, दोळ्यांतली भावना आनी संवादाची तरा ताच्या पात्रांक जिवी करताली.

हिंदी सिनेमांतलो प्रतिभावान, सहज अभिनय करपी नट म्हणल्यार विनोद मेहरा. 1970 ते 1980 च्या दशकांत ताणें आपलें अशें वेगळें स्थान निर्माण केल्लें. त्या काळांत राजेश खन्ना आनी अमिताभ बच्चन प्रेक्षकांच्या काळजाचेर राज्य करताले. तरीय विनोद मेहरान अभिनयाचे आपले खाशेले शैलीन रसिकांक आपलेशे केले. 

विनोदाचो जल्म 13 फेब्रुवारी 1945 दिसा अमृतसरांत पंजाबी घराण्यांत जालो. बापूय परमेश्वरी दास हो वेपारी. भारताक स्वातंत्र्य मेळ्ळे उपरांत तो वेपारा खातीर कुटुंबा सयत मुंबयंत आयलो. ताचे भयणीक शारदान जायत्या चित्रपटांनी ल्हान- ल्हान भुमिका करपाक सुरवात केल्ली. आत्याच्या आदारान विनोदान 1955 वर्सा ‘अदल- ए- जहांगीर’ ह्या चित्रपटांत बाल कलाकार म्हणून अभिनय कारकीर्द सुरू केली. तातूंत ताणें तरुण खुर्रमाची भुमिका केल्ली.

उपरांत ‘पतीत पवन’, ‘शारदा’, ‘दुनिया रंग रंगीली’ अश्या जायत्या चित्रपटांनी ताणें बाल कलाकार म्हणून काम केलें. काम करतना मुळावें शिक्षण सॅक्रेड हार्ट बॉयज हायस्कुल आनी कॉलेजीचें शिक्षण सेंट झेवियर कॉलेजींतल्यान पुराय केलें. काॅलेजींत आसतना ताणें 1965 वर्सा फिल्मफेयर आनी युनायटेड प्रोड्यूसर्सान आयोजीत केल्ले अ. भा. प्रतिभा सोद सर्तींत वांटो घेतलो. 10 हजार स्पर्धक आशिल्ले. सर्तींत राजेश खन्ना पयलो आनी विनोद मेहरा दुसरो आयलो. सर्त जिखले उपरांत राजेश खन्नाक सिनेमा मेळ्ळें, पूण विनोद मेहराक फायदो जालो ना. निमाणें ताणें गोल्डफील्ड मर्कंटायल कंपनींत मार्केटिंग एक्झिक्यूटिव्ह म्हणून काम करपाक सुरवात केली.

एक फावट गेलर्ड रेस्टॉरंटांत इश्टां वांगडा बशिल्लो थंय दिग्दर्शक रूप के. हाणें ताका पळेलो आनी दुसरे दिसा ऑफिसांत आपोवन आपल्या पयल्याच ‘एक थी रीटा’ सिनेमांत नायकाचो रोल दिलो. विनोदान नायिका तनुजा वांगडा नायक म्हणून रुप्या पडद्याचेर पदार्पण केलें. त्याच वर्सा योगिता बालीच्या परदे के पिछे आनी ऐलान चित्रपटांत रेखा वांगडा काम केलें. ह्या चित्रपटांत मुदयेचे आदारान मनीस अदृश्य जावपाची कल्पना पयलीं चालीक लायली. उपरांत अनिल कपूराच्या ‘मिस्टर इंडिया’ सिनेमांत अशीच कल्पना वापरिल्ली. त्या सिनेमांत रेखा स्मार्टवॉच वापरून कॉल करताना दाखयल्या. आयज स्मार्टवॉच कॉलिंगाचें तितलें अप्रूप उरुंक ना, पूण 70 च्या दशकांत स्मार्टवॉचाचो अविश्कार जावंक नाशिल्लो. ह्या सिनेमाच्या 27 वर्सां उपरांत स्टीव मॅनान 1998 वर्सा स्मार्टवॉच तयार केली.

विनोद मेहरान राजकुमार, हेमा मालिनी आनी राखी हांचे वांगडा लाल पथ्थर सिनेमांत शेखर हें पात्र साकारलें. ताची खूब तोखणाय जाली. 1971 वर्साच्या ‘अमर प्रेम’ फिल्मांत ‘नंदू’ ही शर्मिला टागोराच्या भुरगेपणांतल्या इश्टाची भुमिका केली. विनोदाचे कारकिर्दीची खरी सुरवात शक्ती सामंत हांच्या अनुराग (1972) चित्रपटांतल्यान मौसमी चॅटर्जी हांचे वांगडा सुरू जाली. मौसमीन दृश्टीहीण चलयेची भुमिका बरी रंगयिल्ली. विनोदान बापायचे इत्सेआड मौसमी कडेन लग्न करपी आदर्शवादी नायकाची भुमिका केल्ली. ह्या चित्रपटाक यश मेळ्ळें उपरांत विनोद मुखेल अभिनेतो म्हूण स्थापन जालो.

मागीर हिफाजत, दो फूल, जुर्म और सजा, कुँवारा बाप, हवस, उमर कैद, रफ्तार, अर्जुन पंडित, नागिन, सब से बड़ा रुपैय्या, जिन्नी और जॉनी, दो खिलाडी, एक ही रास्ता हे सिनेमा ताका मेळ्ळे. 1977 वर्सा प्रदर्शीत ‘अनुरागां’तले कवी म्हूण केल्ले मार्मिक भुमिकेक लागून ताका फिल्मफेअर उत्कृश्ट सहाय्यक अभिनेत्याचें नामांकन मेळ्ळें. माणिक चटर्जीच्या ‘घर’ सिनेमांतली बलात्कार पिडेस्त बायलेक आदार दिवपी घोवाची ताणें केल्ली भुमिका ताच्या उत्कृश्ट भूमिके मदली एक. विनोदान राज कुमार कोहली वांगडा नागिन सिनेमांत काम केले उपरांत राजकुमार कोहलीन ताका परतून ‘जानी दुश्मन’ सिनेमांत घेतलो. 

विनोद मेहरान सुनील दत्त, धर्मेंद्र, संजीव कुमार, राजेश खन्ना, अमिताभ बच्चन ह्या सारक्या जायत्या तेंगशेर आशिल्ले अभिनेत्या वांगडा काम केलें. रेखा, मौसमी चॅटर्जी, योगिता बाली, शबाना आझमी, बिंदिया गोस्वामी ह्या मुखेल अभिनेत्रीं वांगडची ताची ऑन स्क्रीन जोडी खास करून याद उरपी आसा. सफेद झूठ, साजन बिना सुहागन, स्वर्ग नरक, चक्रव्यूह, बिन फेरे हम तेरे, दादा, अमरदीप, द बर्निंग ट्रेन, ज्योती बने ज्वाला, साजन की सहेली, उस्तादों के उस्ताद, बेमिसाल, प्रेम तपस्या, नौकर बीबी का, संजोग , वक्त की आवाज अशे सिनेमाय ताणें केले. 

1980 दशकाच्या शेवटाक विनोद मेहरान गुरूदेव ह्या चित्रपटा वरवीं चित्रपट निर्मणी आनी दिग्दर्शनाच्या मळार पावल घालें. तातूंत श्रीदेवी, ऋषी कपूर आनी अनिल कपूर हांणी मुखेल भुमिका केल्यात. पूण चित्रीकरणाच्यो सलग तारखो मेळनाशिल्ल्या कळाव जालो. बजेट वाडत गेलें. विनोद मेहराक अर्थीक अडचणींक तोंड दिवचें पडलें.

ह्या सगल्याचो भलायकेचेर परिणाम जावन विनोद मेहराक 30 ऑक्टोबर 1990 दिसा काळजाचो आताक आयलो. पिरायेच्या 45 व्या वर्सा ताका मरण आयलें. तेन्ना चित्रपटाचें अर्द्यापरस चड शुटींग जाल्ले. विनोद मेहराच्या मरणा उपरांत राज सिप्पीन ‘गुरूदेव’ हो चित्रपट दिग्दर्शीत केलो आनी 3 वर्सां उपरांत 1993 वर्सा हो चित्रपट प्रदर्शीत केलो. मरणा उपरांत ताचे प्रदर्शीत जाल्ले चित्रपट म्हणल्यार पत्थर के फूल (1991), इंसानीयत (1994), औरत (1996). ताणें जें काम केलें तें इतलें प्रभावी आसा की ताची याद सदां खातीर उरतली. 

विनोद मेहराचें एक खाशेलपण म्हणल्यार ताणें केन्नाच नाटकी अभिनय केलो ना. भुमिका सदांच सैमीक आनी सादे पद्दतीन केली. तोंडा वयले भाव, दोळ्यांतली भावना आनी संवादाची तरा ताच्या पात्रांक जिवी करताली. मुखेल भुमिका ताणें केल्यो, पूण आदार आनी पात्र भुमिका करपाकय तो तितलोच प्रभावी आशिल्लो. ताचें वैयक्तीक जिवीत अशांत आशिल्लें. ताणें चार फावटीं लग्न केलें, अशें म्हण्टात, पूण खंयचेंय लग्न चड काळ तिगलें ना. रेखा आनी विनोद मेहरा हांचो ‘एलान’ सिनेमा वेळार लागींचो संबंद वाडलो आनी 1970 च्या दशकांत तांचें लग्न जालें, अशें यासर उस्मानान अभिनेत्री रेखा हिच्या – द अनटोल्ड स्टोरी ह्या चरित्रांत सांगलां. लग्न कोलकात्यांत जाल्लें. विनोद मेहराच्या घराण्यान हें लग्न मान्य केलें ना. हाका लागून तें तिगूंक शकलें ना. पूण सिमी गरेवालाक दिल्ले मुलाखतींत विनोद मेहरान ह्या लग्नाक ती फक्त उलोवणी करपाक आयिल्ली, अशें म्हणिल्लें.

विनोद मेहराच्या कुटुंबान मीना ब्रोका हिचेकडेन ताचें लग्न लायलें. कांय काळा उपरांत तांचे संबंद इबाडले. मदीं विनोद ताचे परस 16 वर्सां ल्हान अभिनेत्री बिंदिया गोस्वामी कडेन लागीं येवपाक लागलो. मीनाच्या घराण्यान खूब बोवाळ केलो. विनोद आनी बिंदियाक धमकायलें. निमाणें 1979 वर्सा विनोदान बायल मीना कडेन घटस्फोट घेतलो आनी बिंदिया कडेन लग्न केलें. पूण 1984 वर्सा बिंदियान विनोदाक अचकीत घटस्फोट दिलो आनी दिग्दर्शक जे. पी. दत्ता हाचे कडेन लग्न केलें. ज्या बिंदिया खातीर ताणें सगळें सोडून दिल्लें तेंच बिंदिया ताका सोडून गेलें.

हाका लागून विनोदाची मानसीक स्थितीय कांय प्रमाणांत इबाडली. 1988 वर्सा विनोदान केनियाच्या किरण ह्या येरादारी वेवसायिके कडेन लग्न केलें. तांची पयली धूव सोनिया जल्मली. पूण लग्न जाले उपरांत फकत दोन वर्सां उपरांत विनोदाक मरण आयलें. मरणा उपरांत 7 म्हयन्यांनी पूत रोहनाचो जल्म जालो. विनोदाच्या मरणाउपरांत किरणान केनियाक वचून भुरग्यांक वाडयले. दोनूय भुरगीं शिक्षण घेवपा खातीर ब्रिटनांत गेलीं.

विनोदाचे चलयेन 2007 वर्सा व्हिक्टोरिया क्रमांक 203 ह्या चित्रपटान हिंदी सिनेमांत पदार्पण केलें. पूण हो चित्रपट येसस्वी जालो ना. रोहानान 2018 वर्सा निखिल आडवाणीच्या बाजार फिल्मा वरवीं पदार्पण केलें.

एकूणच विनोद मेहराचें जिवीत आनी कारकिर्द प्रेरणादायी आसा. ताका जायते अडचणींक तोंड दिवचें पडलें. तरीय ताणें येस मेळयलें. खरे यश फकत नामनेंत न्हय, तर वावरांतल्या प्रामाणीकपणांत आनी समर्पणांत आसता हें ताणें दाखयलें. देखूनच ताका आयज लेगीत ‘आदर्श अभिनेतो’ म्हणून वळखतात. 

————————

सुदिन वि. कुर्डीकार.