भांगरभूंय | प्रतिनिधी
हालींच होळी जाली. हो रंगांचो आनी उर्बेचो उत्सव! पूण सद्या आमच्या आंबो बागायतींनी सैमान एक वेगळीच ‘काळी होळी’ खेळपाक सुरुवात केल्या. आंब्याचीं पानां, खांदयो आनी चड करून फळां एका काळ्या कुळकुळीत पिठा सारक्या थरान भरल्यांत. पळोवपाक ही होळी दिसली तरी, बागायतदारां खातीर मात ही व्हड चिंतेची गजाल, कारण हाका लागून पिकाचें आनी झाडाचे भलायकेचें लुकसान जाता.
ही ‘काळी होळी’ नक्की कितें?
हाका तांत्रिक भाशेंत ‘सोटी मोल्ड’ (Sooty Mold) अशें म्हण्टात. हो एक ‘सॅप्रोफायटिक’ (Saprophytic) प्रकारचो कवक (Fungus) आसा. हाचो अर्थ असो की तो झाडाच्या भागांक प्रत्यक्ष खायना वा तातूंतल्यान रस ओढून घेना, तर तो झाडाच्या वयर फकत एक थर तयार करता.
हो काळो थर झाडाचेर आपोआप येना. हाचो मूळ गुन्यांवकार आसा “मँगो हॉपर”.
चिकाचें विसर्जन (Honeydew): जेन्ना “मँगो हॉपर” कंवळ्या पानांतलो आनी फुलांतलो रस ओढून घेतात, तेन्ना ते आपले कुडींतल्यान एक चिकट, गोड पदार्थ भायर सोडटात, जाका ‘हनीड्यू’ (Honeydew) म्हण्टात.
कवकाची वाड: हो सोटी मोल्ड कवक ह्या गोड चिकाचेर आपली उपजीविका करता. जसो जसो चिक चड साचता, तसो तसो काळो थर वाडत वता.
लुकसान कशें जाता?
जरी हो कवक झाडाचो रस ओढून घेना, तरी तो झाडाच्या जिवाक मारक थारूंक शकता.
अन्न तयार करपांत आडखळ (Photosynthesis): झाडाचीं पानां सूर्याच्या उजवाडांत स्वतःचें अन्न तयार करतात. जेन्ना पानांचेर काळो थर साचता, तेन्ना पानांक सूर्याचो उजवाड मेळना. हाका लागून झाडाची ताकद उणी जाता, फुलां गळटात आनी फळांची वाड खुंटता.
फळांचो दर्जो: फळांचेर काळो थर आसल्यार तीं दिसपाक घाण दिसतात आनी बाजारांत ताका बरो भाव मेळना.
ही ‘काळी होळी’ कशी धुंवची?
फकत काळो थर धुंवन उपकारना, तर ताच्या मूळ कारणाचेर (मँगो हॉपर) उपाय करप गरजेचें आसा.
1) पयलो पांवडो: मँगो हॉपरचेर नियंत्रण
* तीन टक्के निम तेल वा ५ टक्के निम बियो (seed kernel) चुर्ण अर्काचो फवारो मारचो.
* मँगो हॉपर मारले तरच नव्यान चिक साच्चो ना. हाका लागून Imidacloprid (०.३ मिली/ लिटर) वा Thiamethoxam (०.५ ग्रॅम/ लिटर) हांचो योग्य फवारो मारचो.
शिटकावणी: फवारणी सदांच सांजेची (पांच वरां उपरांत) करची, जेणें करून म्होवा मुसा सारक्या इश्ट किड्यांक त्रास जावचो ना.
2) दुसरो पांवडो: हवा खेळटी उरपाक आनी ओलसाण उणी करपाक गर्दी जाल्ल्यो आनी रोगट खांदयो कापात.
3) तिसरो पांवडो: स्टार्च (Starch) वापर. एकदां मँगो हॉपरचेर नियंत्रण मेळ्ळें की, हो काळो थर काडून उडोवपा खातीर स्टार्च फवारो, हो सगळ्यांत प्रभावी उपाय.
मिश्रण: 1 किल मैदो वा तांदळाची पिठी पांच लिटर उदकांत उकळून बरो खळ करून घेवचो. तो 20 लिटर उदकांत मिसळून झाडाचेर फवारचो. (खळ फवारपा पयलीं बरो गाळून घेवचो, ना जाल्यार पंपाचो नोझल बंद जावंक शकता).
परिणाम: जेन्ना हो खळ झाडाचेर सुकता, तेन्ना तो आपल्या वांगडा तो काळो सोटी मोल्ड सुकोवन धव्या पापुद्र्यांच्या रुपान भायर काडटा. वारें वा पावस आयल्यार झाड एकदम नितळ जाता.
4) चवथो पांवडो: किडकनाशक मारले उपरांत एक टक्के बोर्डो मिश्रण (Bordeaux mixture) सारक्या बुरशीनाशकाचो फवारो मारप.
“हो काळो थर म्हणल्यार फकत झाडाची घाण न्हय, तर तो तुमच्या झाडाची ‘भूक’ मारता. निसर्गाची ही ‘काळी होळी’ वेळेर थांबयली तरच तुमचो ‘आम्र महोत्सव’ गोड आनी फायद्याचो जातलो.”
(लेखक शेतकी म्हाविद्यालयांत सहाय्यक प्राध्यापक आसात.)
पंकज नरसिंह मापारी
70201 37057
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
